vi

diſtinctione accipit̉. quia eo frequentiꝰ in omnigr̄one vtimur. hic tn̄ ponit̉ verbū in larga ſignificatione .ſ. ẜm denotationē ꝓ qͣlibꝫ ꝑte or̄onis.vt dicit pͥſtianus in pͥnci. tractatus de v̓bo in fine vl̓ etiā v̓bum vt generale eſt hͨ accipiendumvt. ff. de rebꝰ cre. l. i. §. vl. Significatio aūt ꝓprienihil aliud eſt quā demonſtratio facta ꝓprio nōmine rei de qua querit̉ attributo. hic aūt largeponitur. vt etiā ſi ꝓprium nomē non int̓ueniat.ſi tn̄ res ꝑ aliud v̓buꝫ qd̓ aliquo modo accederepoſſit ad rei oſtenſionem notificet̉ dicat̉ ſignificari. Sed illud ſciendū eſt quia illud v̓bum ſignificatione actiue ponit̉ qͣntum ad verba. paſſiueaūt quantū ad res. Nam verba habent ſignificare. res aūt habēt ſignifinicari. De ſignificatione aūt v̓borum pleniſſime et ꝑfectiſſime trādere nō poſſumus. Sunt aūt quednm que nō accipiunt ꝑfectam doctrinam. vl̓ ꝓpt̓ infinitatem. utin omnibꝰ extraordinarijs criminibꝰ puniendis.Et idem in pn̄ti materia dici poteſt. vel ꝓpt̓ confuſioneꝫ rei vt cum querit̉ quādo mora ſit factavt. ff. de vſuris. l. mora. vel ꝓpt̓ infidelitatem hominū vl̓ uarietatem ꝑſonaꝝ. vt cum querit̉ qͣnta fides ſit adhibēdā teſtibꝰ. Et id̓o dicit lex nōpoſſe omnes caſus qui qn̄qꝫ inciderant lege cōprehendi. vt. ff. de le. et ſe. con. l. neqꝫ. et. l. nonpoſſunt. Nos aūt ſicut et ait pͥſtianus aliqua generalia ꝑſtringemus. nec oportet nos dicere q̄dam ſpecialia que ꝯtinent̉ in iſto. t .ſ. quid cōtineat̉ nomine fundi inſtructi. vl̓ nomine cautiōisvl̓ nomine familie. vl̓ cū dico illi aūt illi. Illa em̄aꝑte explicabūtur in littera. Sciendū eſt igiturqd̓ ſignificationi verboꝝ eſt inherendū. niſi teſtatorē aliud ſenſiſſe appareat. vt. ff. del̓. iij. nonalit̓. Si igit̉ legauerit mihi ſeruū ſub appellatione ſtichi cum tn̄ vocaret̉ pamphiluſ. nō ſtichusqui ex verbis ſignificat̉. Sed pamphilus debetur. nomina em̄ ſignificandoꝝ hominū gratiareꝑta ſunt. quia ſi quolibet alio mō intelligant̉nil refert. vt inſtit̓. del̓. 8. ſi quis in noīe. Si veroꝑ appellatiuū aliud teſtator voluit ſignificareSi quidem diminuere voluit ſignificationeꝫ v̓biut ſi pl̓es ſignificabat. et voluit pauciores ſignificari ſtabit̉ teſtatoris volūtati. vt ecce legauitſupellectilē et enumerauit quaſdaꝫ ſpēs de ſupellectili vt in eis reſtringeret̉ legatum vel legauit argentū factū et voluit ill̓ v̓bis ꝯp̄hēdi numos. qui ꝯp̄henderent̉ niſi aliud apperet euidenter teſtatorem ſenſiſſe. vt. ff. de fundo in. le. l. cūdonationis. §. a ſententia. et. §. quidaꝫ cū et de ſupellectil̓ legato. l. legata. et de auro et ar. le. l.quintus mutius. §. item ar. Si vero voluit augere ſignificatōeꝫ verbi ſentio cum ẜuio. vt ſiquidem voluit augere ꝑ ea que pͥma facie eiſdem v̓bis ꝯtineri videt̉ vel ꝑ ea de quibs dubitari poteſt an ſint in alio genere vel nō ſtabit̉ teſtatōris volūtati. vt ecce dubitat̉ an argenti appellatione ꝯtineat lectū argenteum. vel ſiqua alia ſupellex argentea eſt. vl̓ candelebra vl̓ ſigilla argētea. vl̓ lucerne argentee. vl̓ imagines argētee. vel ſpeculum. et certe nō continent̉ ea argēti appellatione niſi teſtator hēat ea argenti nu-

mero. vt. ff. de au. et ar. l̓. l. ⁊ ſi nō ſunt. §. an aūt.Si vero certum eſt ea in alio genere eſſe. ꝑ quevoluit teſtator augere ſignificationem uerbi n̄ſtabit̉ eiꝰ voluntati. vt ecce certum eſt eſcariūargenteum nō ꝯtineri ſupellectil̓ appellationeet idem in penula vl̓ roga. nō enim ex opinionibus ſinguloꝝ. ſed ex cōmuni vſu nomine exaudiūtur. nec videri quenꝙͣ dixiſſe cuius nō ſuo nōmine ſit vſus. Eſt ergo tā mens dicētis quā voxꝓprij nominis neceſſaria. nam ſi pͥor atqꝫ potentior eſt quā vox mens dicentis. tn̄ nemo ſine voce dixiſſe extimatur niſi forte ex eis qui loqui nōpoſſunt conatu ip̄o et ſono quodam et in articulata voce dicere extimemus. vt. ff. de ſupect̓. le.l. labeo. §. ſed de his. ſi nō diminuere vl̓ augereſignificationem ſicut dictum eſt teſtator voluitſed appellatiuū nomen ꝯgruens ei de quo ſenſitnō appoſuit et incōgruens nomen exp̄ſſit. ſiquidem eſt omnino remota ⁊ extranea ſignificatioappoſiti ab eo qd̓ voluit. vt ſi ſenſit d̓ auro. et exp̄ſſit de lapide. nihilominꝰ debetur. vt. ff. del̓. i. l..iiij. Si vero poteſt coaptari. nec eſt omnino diſſimilis. ꝙ ſepe ꝑ ꝯſuetudinem apparet. vl̓ ꝑ vnicam eſſentiam vl̓ materiam ſtabit̉ voluntati eius. vt ecce teſtator ſuos ſeruos uiuēs mihi legauit. Naꝫ eis verbis demōſtrant̉ illi qui adoleſcētis etatem exceſſerunt donec incipiant int̓ ſeniores numerari. niſi teſtator aliud ſenſerit. nō em̄in cauſa teſtamentoꝝ ad diffinitionem vtiqꝫ deſcendenduꝫ eſt cum plerūqꝫ abuſiue loquant̉ necꝓprijs nominibꝰ ac vocabul̓ ſemꝑ vtant̉. vt. ff.del̓. l. iij. nō aliter. §. ticius ¶ Item cartaꝝ appellatione nō ꝯtinent̉ libri neqꝫ librorum appellatōne ꝯtinent̉ carte. niſi voluntas teſtatoris fueritꝯtraria. vtputa ſi quis cartas ſic reliquerit cartas meas vniu̓ſas qui nihil aliud quā libros habebat ſtudioſus ſtudioſi. Nam in vſu pleriqꝫ libros cartas appellant. vt ff. del̓. iij. l. libroꝝ. §.ꝙ tn̄. Cum aūt in verbis teſtatoris eſt obſcuritas ꝓpt̓ generalitatem. nā obſcuritas ex general̓itate ꝯtingit. vt. ff. de iure fiſci. l. ita fidei. 8.nō eſt. tunc in pͥmis ſequor voluntatem defunctique ſi nō appareat ſequor regulam .ſ. vt potiusid accipiat̉. vt res de qua agit̉ valeat quā ꝑeatvt. ff. de rebus du. quot̉. niſi in libertate. et. ff.de mānumiſ. teſ. cum ex pluribus. al̓s vero ſecusvt. ff. del̓. i. ſi quis a filio. §. ſi quiſ. Si vero poteſtvalere ẜm ſignificationem vtrūqꝫ ut puta legauit numos. et neſcit̉ de quibus ſenſit. tunc ſumit̉ꝯiecturā ex pluribus. Spectat̉ enim cōſuetudopatriſf. in pͥmis. deinde regionis in quā teſtatorverſatus eſt. ſed et mens patriſ fa. et legatarijdignitas vel charitas et neceſſitas. Item eorūque p̄cedunt vl̓ ſecunt̉. ſūmaꝝ ſcripta ſunt ſcrutanda. vt. ff. del̓. i. ſi ſeruus pluriuꝫ. §. vl. ꝙ ſi necex illis ꝯiectura capi poſſit. tūc locum habeat ꝙdicit̉ numis in diſtīcte legatis exiguiores legati vident̉. Si neqꝫ ex ꝯſuetudine patriſf. neqꝫ exregione vn̄ fuit neqꝫ ex ꝯtextu teſtamēti poſſitapꝑere. vt. ff. del̓. iij. l. numis. Que aūtdicta ſūtin vltīs volūtatibꝰ ambiguꝰ aptare plerūqꝫ licebit etiā in ꝯtractibꝰ. ar. jͣ. e. l. pe. in fine.