quid ſit excuſatio. quibꝰ ꝯpetat et que temporaet ex quibꝰ cauſis admittit̉ excuſatio ¶ Eſt aūtexcuſatio alicuius iuſte cauſe allegatio ob quānō debeat artari ad tutelā vel curam. et tunc d̓mū vel locū hꝫ excuſatō. qn̄ datio tutele vl̓ curetenet ip̄o iure. Si aūt ip̄o iure nō teneat. vt quiaille qui dedit dare non potuit. vel qͥa dedit eumquē dare nō potuit. aūt quia dedit ei cui dare n̄potuit. aut quia dedit eo mō quo nō d̓buit darenō habet ibi locuꝫ excuſatio cū datio tutele velcure nō teneat. vt. ff. e. l. ſcire oportet. §. hoc dehis. et qn̄ ip̄o iure nō teneat ex p̄dictis cauſis etſimilibꝰ plene poteſt quilibet notare et ꝑciꝑe exhis que diximuſ. sͣ. de teſtam̄taria tu. et ꝯfir. tu.et qui da. tu. vel. cū. poſ. hinc eſt qd̓ minores. xxv. an. vl̓ milites dati tutores nō habent ncc̄e ſeex cauſare. vt inſti. e. §. minores aūt et ꝓponit̉ vl̓ꝯteſtandā eſt hec excuſatio infra. l. dies ꝯtinuos ꝯnumerandos ex quo cognouerit qui ſe tutorem vel curatorē datum vel ex legē vocatū adtutelam amplius et ſi a pͥncipio datus eſt aliquiſtutor vtiliter. ſed tn̄ nō deuenit dies. vel nōdūextitit ꝯdictio ſub quā datus eſt tutor in teſtamento nō decedit dies excuſationis. quia nōduꝫcepit ex teſtamēto teneri. Idemqꝫ et ſi nōdumadita eſt hereditas. vt. ff. e. l. pe. §. p̄cedit ¶ Itēcurator teſtamento datus tūc demū ſe debꝫ excuſare cum ꝯfirmat̉ ꝑ p̄ſidem. vt. ff. e. l. gaius.et eſt hec cōteſtatio facienda infra p̄dictū tempus ſi intra centeſimū lapidem aliqͥs ab eo locoꝯputandum vt tutores dati ſunt. Si vero habitet aliquis vltrā centeſimū lapidē debꝫ habereꝓ ſingulis. xx. miliaribꝰ. vnaꝫ diē et ampliꝰ. xxxdies et ſiquidem iſta cōputatio facta et adiectō.xxx. dieꝝ data ꝯtineant. l. dies bn̄ eſt. Si autēnō ꝯtineat ſemꝑ eſt em̄ ſupplendū tempuſ quodeſt vltra centeſimū lapidem ne minꝰ habeat eoqui habitat intra centeſimū lapidē. ſed et pluspoſſet habere ꝓpter nimiā diſtantiā loci. vl̓ ꝓpt̓p̄fatam adiectioneꝫ. xxx. dieꝝ et ſi quis infra. l.p̄dictos dies vnam cām vel duas vel aliqd̓ fuerit ꝯteſtatus al̓s poterit cōteſtari infra eoſdeꝫdies. vt inſti. e 8. qui aūt ſe volūt ꝑ agendo aūtnegocio excuſationis ſtatuti ſunt qͣtuor menſesadie nominatiōis ſubaudio et cognitiōis cōputandos. vt. ff. e. l. qͥnquaginta. Cauſa aūt agitata ſi ferat̉ ſententia ꝓ tutore vel curatorē beneeſt ⁊ poſſet appellare adu̓ſariꝰ. S aūt fuerit reꝓbata excuſatio tutoris vel cura. poterit tutorvel curator int̓ponere appellationē. licet nō poſſit appellare ab ip̄a datione tutoris vel curatoris. Aliud em̄ ẜuatur ſi nominet̉ quis ad mūeraque ſunt publica vtilitate et aucͣte. vt ſi voceturquis ad ꝯſulatū vel p̄ſidatū. vt. jͣ. de ap. l. qui adciuilia. et. ff. qn̄ ap. ſit. l. i. §. ſi qͥs tutor. tutela aūtpublicū quideꝫ munus eſt aucͣte ſed pͥuatum eſtvtilitate. vt inſti. e. t. i. i. ℟º. et. ff. e. l. athlete..§. tutela. In excuſatione aūt ꝓponenda vel ꝓfitenda oportet aliquē eſſe an̄ tribunal et poteſtdare libellū .i. ſcpͥturam ꝯtinentē excuſationemvt. ff. e. l. ſcire oportet. nec obſtat qd̓ legit̉. ff. e.l. excuſare ſe tutor ꝑ libellos nō poterit. verū

eſt em̄ qd̓ ſolo libello nō excuſat̉. ſed ſolo libello ꝓfitetur cauſam excuſationis et poſtea ꝓbabit eā in iudicio et ea ꝓbata et cā ꝯginta pot̓itexcuſari ꝑ ſententiā diffinitiuā. ſubmēoratōesaūt .i. ꝓductiones vel depoſitiones leſtium fieripoſſunt vel ante tribunal iudicis cognoſcētis deexcuſatione vl̓ apud eum cui ip̄e ꝯmiſerit vt inp̄dicta. l. cōtinetur ſcire oportet. Cognitio autēexcuſationis et ꝓnūciatō ſentētie nō poſſunt alteri delegari. quia cū cauſa cognita expediat̉ iudiciū excuſatiōis et ſolo iudicis officio nō iure actionis nō poteſt ẜm regl̓am alij delegari. vt. ff.de reg. .jͣ. l. omnia quecūqꝫ. Cauſe aūt excuſatōnis varie ſunt ⁊ quelibet eaꝝ ſua nitit̉ equitatevt. ff. de vaca. mu. l. i. nec ſigularit̓ ꝓſequor easin ſumma. quia euidenter declarāt̉ in litt̄a inſti.e. t. et. jͣ. e. et. ff. e. ſed tn̄ id notandū eſt qd̓ excuſationes ꝯſueuerūt alicui ꝓficere anteꝙͣ incipiat ip̄e gere tutelam .i. anteꝙͣ agnoſcat eam. nāpoſtea nō licꝫ ei p̄tendere excuſationē niſi ſit abfuturus vltra mare rei publice cauſa. vl̓ niſi ſitoccupatus circa pͥncipem ꝯſilij cauſa quā approbauerit pͥnceps. vel niſi adipiſcat̉ ſenatoriā dignitatem vel niſi trāſtulerit alio domiciliū. vt. ff.e. l. idem vlpianus. §. vlt̓. ⁊. l. ſpadonem. §. ſcireoportet. et. ff. de mino. l. veꝝ. §. ex facto. vbi autem ille qui fuit abſenſ reipublice cauſa. et reu̓ſus eſt vocat̉ ad nouā tutelam habꝫ anni vacationē. vet̓em em̄ ſine aliqua vacatione cogit̉ reciꝑe. vt inſti. e. §. item qui reipublice.Si ex falſis allegationibꝰ excuſatꝰ ſitIquidem vera excuſatione quis excuſat̉ tutela. licet iniuſta nō tn̄ poſtea ꝯuenit̉. Si vero ſit excuſatio falſa nō ꝓdeſt ſicut et al̓s lata ſentētia ex falſis inſtr̄is velteſtimonijs reſcindenda eſt. vt. jͣ. e. l. i. et. ij. ⁊. jͣ. ſiex fal. inſtrumentis. iu. fu. ꝑ totū. t. Idemqꝫ etiam videt̉ in hoc caſu fauore pupilloꝝ. ſi ꝑ ambitiōeꝫ vel gr̄am qͥs meruit excuſari a tutela vt. jͣ..e. l. vlt̓. al̓s em̄ lata ſnīa ꝑ gr̄am tenꝫ. vt. ff. adtrebel. l. ſeruo inuito. §. cum p̄tor ¶ Poſſet forteet illud attentari vt etiam ſi vera excuſatiōe excuſet̉ tutor ſi tn̄ ea nō ſit iuſta non ꝓſit ei fauoreminoris. vt. jͣ. e. l. i. in fi. ſed et cōtrario lata ſententia ꝓ minore ꝯtra tutorem. qꝛ iniuſte reprobat̉ excuſatio tutoris tenet quidē niſi tutor appellet. vt. s. t. ꝓxi. l. qͥnquaginta.¶ Si tutor reipublice cauſa abfueritItutor vel cuicūqꝫ reipublice cauſa ēabfuturus debet ſe excuſare a tutelavel a cū. ad tempus alioquin medij tēporis ꝑiculo aſtringit̉. ¶ Item oportet eum poſtulare int̓im ordinari curatoreꝫ. vt. ff. de admini. tu. l. tutores. §. qui ſe. et. jͣ. e. l. i. et inſti. e. §. itēqui reipublice. ¶ Item ſi tutor vel curator nonexcuſauit ſe et int̓im alius geſſit adminiſtrationem ille pͥmo eſt cōueniendꝰ et hͨ reu̓ſus ſtatim