¶ Li

officio ſuo. vt dicemus infra. de ſentēcijs expericulo reci. vel qͥa fiat ex cōſenſu partiū vt ar.ſupra de epiſcopis autem generalit̓ et ar. ff. deferijs. l. i. Autentica tamē non loquit̉ de libellioblatōe. ſed de ſatiſoatione perficiende cauſe.qm̄ certum eſt non habere locum in arbitrio.Nam ibi ſufficit penam cōmitti vt. jͣ. de arbi. l. i.Edita autem actione ſiquideꝫ aduerſarius iamſit cōuentus per iudicem. vel executorē reo poſtulante neceſſe habet perficere litem. vt. jͣ. qͦmodo et quando iu. autē. qui ſemel. Si autē aduerſarius nondum ſit conuentus vt dictū eſt. licet actori impune deſiſtere. Quid ſi nō velit ſimpliciter deſiſtere ab actione. ſed eam mutare .i.vete̓ relicta aliā intendere. quantum ad veterem id erit quod dictū eſt. In nouā autem dico eum admittendū niſi per veterem in qua neceſſe habeat ꝑſiſtere obſtaret exceptio rei iudicate innoua. quia eedem ſunt perſone. eademres. eadem cauſa agendi. licet alia ſit actio. vtff. de excepc̓. rei. iu. l. ſi mat̓. §. eadem. ⁊. l. cumquerit̉. et de iur̄. iur̄. l. duobꝰ. §. exceptō. l̓. niſi actio vetus in qua neceſſe habꝫ perſiſtere ita ſehabeat ad ſcd̓am vt tollant̉ electōne. ꝙ in caſibꝰ contingit vt. jͣ. de furt̓. l. i. ⁊ jͣ. ſi ſeruus emit.ſe. mā. l. i. et. jͣ. de cōdicillis. l. vl. et de pact̉. interemptorē ⁊ vē. l. cōmiſſarie. ff. de tributo. l. ꝙ inheredē. §. eligere et del̓. ij. l. cum filius. §. varij¶ Si queras an in nouā actōne debeat haberenouas dilatōes cauſa deliberatōis. Dico ꝙ ſicniſi vbi in ſcd̓a poteſt eſſe inſtructus ex deliberatōe prima vt fuit in veteri actōe. Quid eniſi cōuentus eſt vi. bonoꝝ. rap. et poſtea ex eadem rapina conueniat̉ furti et conditōe furtiua indubitanter ſaluum eſt ei beneficium edictōnis et deliberatōnis. ⁊ ita licet actori mutari actōeꝫ vt monet auctoritas edicti de edēdoperpetui .i. generalis. et decernit equitas iudicantis. vt jͣ. l. edita. Cum autem non mutare ſꝫemēdare vult actōeꝫ. vt ſi pecijt minuſ poſteapetat plus vel econuerſo. Dicunt quidam fieripoſſe quandocunqꝫ an̄ ſentenciā in eodem iudicio. vt inſti. de act. §. ſi minus. Ego idem puto invniuerſali. vel generali iudicio. vt. ff. de pe. hr..l. iiij. et. l. ſi qūo ⁊. jͣ. de iudic̄. l. licet. et hic ex ſupradictis apertius liquet. Et ita eſt intelligendum quod legit̉. jͣ. de ap. l. vl. In ſingl̓aribꝰ aūtiudicijs idem dico vſqꝫ ad litem cōteſt. ⁊ ius iurandū calumnie ſi velit aliam edere ⁊ eā emēdare Poſtmodū aūt cum alia ſit res alia interpellatione eſt opus. Nec idem videt̉ in iudiciuꝫdedūctū vt. ff. de exce. reiiu. l. cum q̄r̄. et. l. egi.et. ff. de iudic̄. l. non poteſt. Nec obſtāt quod legit̉ in. ff. de noxalibꝰ. l. in delictis. §. ſi detracta.quia ibi ex eadem cauſa et ex eadem actōne. Etad idem agebatur. licet varietas erat in quodam beneficio quod dominꝰ ſolet habere perlegem vt .ſ. liberet̉ a pena vel damno per noxededitōem. ¶ Nunc de edictōe rationum in ſpecie videamus. ſcilicet quid ſit ratio. et quibꝰ et

qualiter et cui et quando quot̓ ratō ſit edendaEt qualiter contra eum qui non edit ſit agerd̓Eſt autem ratio ſcriptura cauſa negociatōismutue datis ⁊ acceptis. Secus ſi ibi continea.tur de pingnore tantum. vel de mandato tantū. vel de cōſtitutōne pecunie tantuꝫ. licet quidam in cōſtituta pecunia dixerunt contrariuꝫvt. ff. e. l. ſi quis. §. ratōne. Has autem ratōesconficiebant argentarij. qui publica aucͣte inſtituebant̉ argento dando et recipiēdo. Sic̄ ⁊numularij alijs pecunijs capiendis. dādis ⁊ accipiēdis. et ſuꝑ eis p̄mittebat̉ ipſis facere ſcripturas. vt per eas probarent̉ data et accepta. etFrequentiſſime ad fidem eorum decurrebaturvt. ff. e. l. quidam. §. vl. et. l. argentarius. §. i. ſic̄et hodie ad fidem recurrit̉ tabellionum. ipſi tamen argentarij etiam ſerui poterant creari.vnde et dominus ex earuꝫ tenebatur perſona.quod iuſſu. vel de iure verſo. vel de peculio. vtff. e. l. pretor. §. i. Sed ſerui non poſſunt eſſe tabelliones. vs. jͣ. de tabularijs. l. generali. Femine autem non poſſunt eſſe argentarie. vt. ff..e. l. vl. Cogitur autē argentarius edere. Itēheredes eius ſed non ſingulares ſucceſſores.niſi cum ipſi poſſunt exhibere. ⁊ heredes eiusnihil dolo fecerint. vt. ff. e. l. quedam. §. nec intereſt. Item tenetur ſubſcribere edictōni illequi edit. ⁊ quanto melioris eſt conuerſatōnisis qui edit. tanto maioris fidei habent̉ ratōes.Vnde ⁊ ſi plures ſunt argentarij omnes tenetur edere. aut vnius edictioni ſubſcribe̓. Quidenim ſi humilis ⁊ deploratus ediderit. vt dubitare quis ex fide editōnis poſſit cet̓i edere debent vt. ff. e. l. ſi quis exargentarijs. §. i. Edere autem debet ibi vbi argentariam exercuitniſi ſumptibꝰ meis velim edi. ibi vbi agit̉ datoei ſpacio ad perferendum eas. vt. ff. e. l. pretor.8. vlti. Exhibetur autem ſi iurauerim me nō calumnie cauſa poſtulare. ⁊ ſi ad me ꝑtineat ratio. ꝙ eſt ſi ipſe ſcripſerit eam me mandante.vel tutorē vel curatore vel procuratore. vl̓ negocioꝝ geſtore. cuius factū ratum habeo. veleo cui extiti heres. Ad procuratorem etiam videtur pertinere propter rationem quā mecuꝫhabet. vt. ff. e. l. ſi quis. ⁊. §. ex hoc. ⁊. l. quedaꝫ.§. vltimo. Item fit exhibitio mihi ſemel tantum non ſcd̓o niſi caſu fortuito. probarem meamiſiſſe. argentario autem non eſt edenda ratio. quia inſtructus poteſt eſſe inſtrō ſue profeſſionis. nec debꝫ ab alijs edoceri qui alios debet docere niſi caſu fortuito probaret ſe amiſiſſe. vt. e. l. ſi qͥs. §. vltimo. ⁊. l. veluti. ¶ Eſt autem faciendā rationum editio quaſi cōmuniuminſtrumentoꝝ cum die et conſule. nec enim aliter accepta ⁊ data. poſſunt apparere. vt. ff. e.l. i. §. rationes. ⁊ lege pretor in principio. §. i¶ Nec intereſt habeam litem cum argentarioan cum alio cuius litis gratia peto editionemvt. ff. e. l. argentariꝰ. i. ℟. vt tn̄ exhibeant̉ eatm̄ q̄ ꝑtinet ad q̄ſtionū vt. ff. e. argētariuſ. §. j.