OctauusLiber

in hoc ꝙ virtus magis attenditur quo ad durationemẜm tēpus. et infinitas vigoris ꝑ ꝯꝑatōem effectꝰ ꝓducti In ꝓpoſito tn̄ ꝓ eodem capi poſſunt.Ad obiecta īoppontūAd primū dd̓m eſt. ꝙ duplex eſt infinitas ſcꝫ infinitasmaterie ꝯn̄s quātitatem. Alia eſt infinitas forme q̄ attribuit̉ ſibi per eius virtutem. modo licet in primo motore ſit infinitas forme aut virtutis que eſt indiuiſibilisnō tamē eſt ibi infinitas materie qͣre nō ſequit̉ ipſum eēdiuiſibilem. īmo quāto aliquid eſt magis vnū ⁊ magisindiuiſibile tanto habet maiorē infinitatem virtutisAd cōfirmatōnem dd̓m eſt ꝙ primus motor nō excedit alios motores extenſione quātitatiua ſꝫ dūtaxat extenſione virtutis. Et ſi dicatur ꝙ virtus eius eſt diuiſibilis. qm̄ ibi eſt pars excedens ⁊ exceſſa Ad hoc dicēdum eſt inter ꝟtutem eius et alios motores nō eſt ꝓportio inter qͣꝫtitates ꝯmēſurabiles. ſed eſt proportio ſoluꝫrōnalis. Aut dd̓m eſt ꝙ ibi eſt diuiſio ẜm rōem noſtraꝫẜm ꝙ apprehendimus excedens et exceſſum ſꝫ nō fit ibidiuiſio a ꝑte rei Nec inferiores motores ꝑticipāt virtutem primi per diuiſionem illius virtutis. ſed ipſa manetſemper vna et eadem. ſicut lumen candele non diuiditurſi ab ipſa infinite candele incendantur ſꝫ ſemꝑ manet indiuiſum ſic etiam dicunt̉ ꝑticipare ꝟtutē eius. eo ꝙ virtus oīm motorū inferiorū dirigit̉ a primo motore. Etſic qͣꝫuis primus motor nō habeat magnitudinē qͣꝫtitatis habet tamē magnitudinem virtutis q̄ ſimpliciter eſtꝑfectior magnitudine qͣntitatiua et corꝑali. quia illa in ſecontinet eminenter qͥcqͥd ꝑfectionis cōtinet magnitudocorporis ⁊ in eſſe ꝑfectiori Ad ſecūdū dd̓m vt dictuꝫeſt. qͣꝫuis in pͥmo motore nō ſit qͣꝫtitas magnitudinis qeſt terminatio materie tamē ibi eſt qͣꝫtitas virtutis ẜm ſimilitudinem et per reſpectum ad ipſam Et ad cōfirmationem dd̓m eſt. ꝙ maior ſolum habet veritatem in ilis que agunt neceſſitate nature et ẜm ſuū totum poſſeſed nō habet veritatem in agentibꝰ per intellectū ⁊ volūtatem que agunt ẜm exigentiam forme apprehenſiue ⁊ finis. ſicut eſt primus motor Ad tertiū dicendū eſt. ꝙprimus motor nō mouet pͥmū mobile ẜm totā virtuteꝫeius et totum vigorem. et hoc loquendo de primo motore ſimpliciter et extra genus. ſed mouet ꝑ applicatōemſue virtutis ẜm ꝙ ꝯgruit fini. et ideo ibi eſt ꝓportio virtutis mouentis ad mobile inqͣꝫtum mouens mouet. exeo. quia nō mouet ẜm ꝟtutem eius infinitam inqͣntumhͦmōi. ſed inqͣꝫtum illa virtus applicatur ad ip̄m patiēsAd quartum dd̓m eſt. ꝙ maior ſolum intelligitur inmouentibꝰ naturalibꝰ ⁊ nō per voluntatem agentibus:Et ad aliud quod infertur ꝙ ille motus pōt velocitaridd̓m eſt. ꝙ primus motor per potentiā eius abſolutampoſſet adhuc velocitare motum celi. nō autem ẜm potentiam eius ordinatam qm̄ non maneret idem ordo ſi velocitaretur.Incidunt dubia quoꝝprimū eſt. An aliqua virtus finita poteſt mouere ꝑ tempus infinitum Et videt̉ ꝙ ſic. quia aīa nobilis eſt virtutis finite. qꝛ eſt ſubſtantia creata ⁊ tamen mouet in infinito tempore. quia mouet celum in tempore infinito ex

quo motus celi eſt infinitus. Secūdo a virtute finitapoteſt procedere eſſe infinitum. igitur etiam motus infinitus. Cōſequētia patet a ſimili. Solutio ꝙ nō. quiaponatur virtus finita poſſit mouere per tempus infinitum tunc capiatur a mouens finitum. et ſignetur mobile b. quod oportet eſſe finitum. et ſignetur tēpus infinitum ⁊c̄. vt patet in textu. Et tunc poſſet inueſtigari circa illam demōſtratōnem. An intelligatur ſolum de mōuentibꝰ corporeis aut indifferenter de omnibus motoribus tam corporeis qͣꝫ incorporeis. ſi dicatur primumtunc̄ per ipſam nō poteſt demonſtrari ꝙ. primus motorſit infinite virtutis. eo ꝙ non eſt mouens corporeuꝫ. etiam talis demonſtratio nō eſſet vniuerſalis. Si dicaturſecūdum ꝙ ip̄a intelligatur de omnibus motoribꝰ tuncin ipſa ſupponit̉ falſum. ſcꝫ ꝙ mouēs et mobile ſint diuiſibilia. quia mouēs incorporeū eſt indiuiſibile et etiā mobile primi motoris quod eſt celum. oportet ergo ꝙ ipſaintelligatur de motoribus corporeis qui ſunt in corpore ⁊ ſunt in maiori maiores ⁊ in minori minores. vt ſuntgrauitas et leuitas Et ad id quod obijcitur dicendūeſt. ꝙ ph̓us ſolum intendit probare. ꝙ pͥmus motor nōhabeat virtutem finitam in magnitudine ſed infinitamquia per hoc intēdit finaliter probare. ꝙ primus motoreſt imꝑtibilis et nullam habet magnitudinē. ⁊ hoc modo videt̉ ꝙ ſua demōſtratio ſit ſufficiens Dicit tamenAuerrōis quē inſequūtur Thomas ⁊ egidius ꝙ hec demōſtratio intelligit̉ de oībus motoribꝰ Et ad rōem d̓tauerrōis. ꝙ ibi nō p̄ſupponit̉ falſum ſꝫ ſolū ibi ponit̉ vnaꝯditiōalis neceſſaria que nō p̄ſupponit ꝟitate antecedētis neqꝫ conſequētis ſcꝫ ꝙ ſit impoſſibile Si primuꝫ mouens diuideret̉ et etiam primū mobile tunc pars primimouentis moueret ꝑtem primi mobilis. Aliter autemreſpondet ſanctus Thomas ꝙ dupliciter fit diuiſio aliqua. Uno modo realiter per realem ſiue per actualemſeparationem ꝑtiuꝫ cōtinui ab inuiceꝫ. ⁊ hoc mō primūmouens non poteſt diuidi nec primū mobile. Alio modo per rationem ⁊ ſignationem ꝑtium alicuius cōtinui.et hoc modo primum mouens eſt diuiſibile ẜm rationēnoſtram ẜm diuerſas ꝑtes ſue virtutis. et etiam primuꝫmobile ſicut nos diuidimus zodiacum per duodecim ſigna. Ad obiecta in oppoſituꝫ Ad primū dicenduꝫeſt. ꝙ virtus anime nobilis eſt īfinita ẜm quid ſcꝫ in duratione. igitur etiam mouet in tempore infinito. ſed primum mouēs extra genus habet virtutem ſimpliciter infinitam. Aut dicendum eſt ꝙ dupliciter accipitur infinitas in motu. Uno modo ẜm ꝑtes mobilis ſic ꝙ illemotus eſſet infinitus ſi eſſet infiniti mobilis. ⁊ talis mōtus infinitus fieret a virtute ſimpliciter infinita. quia alias mouens non excederet virtutem mobilis. Alio modo accipitur infinitas in motu ex ꝑte temporis. ſicut motus celi nūc eſt infinitꝰ. ⁊ hoc mō in motu ſtꝭ duo cōſiderāda ſcꝫ infinitas motꝰ et illa eſt a motore infinito. ⁊ determinata velocitas motus et illa eſt a motore finito etẜm hoc anima mouēs celum eſt cauſa motus celi ẜm eiꝰinfinitatem. ⁊ ſic infinitas motus dependet a motore infinito. Ad ſecūdum dicendū eſt. ꝙ non eſt ſimile deperpetuitate eſſendi et motus. quia perpetuitas eſſendireſpicit creatorem qui dat vnicuiqꝫ rei terminū eſſendi.et ergo dat quibuſdam perpetuitatem eſſendi. et aliquibus eſſe tēporale ẜm ꝙ dicit ph̓us in primo celi et mūdiꝙ ab hoc quidem ente omnibus deriuatum eſt eſſe ⁊ vi