LiberOctauus

ꝙ mouet. qꝛ mobile qd̓ mouet̉ ordinatū eſt ꝑ ſe ad talemmotū habēs naturale inclinatōem ex figura ſua ad talemmotū. fatigatio aūt ꝓuenit ex inobedientia illius qd̓ mouetur ad motorē. ⁊ ideo ex neutra cā fatigatōis fatigat̉ ſic̄patebit latius ſecūdo celi. ⁊ mūdi. ⁊ in decimo pͥme ph̓ie¶ Et regularis hic motꝰ eſt aut ſolus aut maxime. Nō em̄ hꝫ mutatōem neqꝫ vnaꝫ mouēsOportꝫ aūt neqꝫ qd̓ mouet̉ iuxta illud haberemutatōem quatenus ſil̓is ſit motus¶ Hic ph̓us oſtēdit motū pͥmi motoris eſſe regularemet vniformē. qꝛ motus mobilis pͥmi vno mō ſe hn̄tis eſtregl̓aris maxime ⁊ vniformis ⁊ mouēs ip̄m nullā recipitmutatōem vno mō ſe habens infatigabile exiſtens. ergooportet ꝙ id quod mouetur ab ipſo ſit ſibi ſimile in hocꝙ ſit vniforme¶ Neceſſe eſt aūt aut in medio aut in circulo eēHec em̄ pͥncipia ſunt ſed citius mouentur ꝓxima mouenti. Huiuſmodi aūt eſt totius motus ibi ergo eſt mouens¶ Iſtud eſt terciū capitulū huius tractatus in quo ph̓usdeterminat de reſidentia pͥmi motoris. Et diuidit̉ in duas partes. In quaꝝ pͥma facit qd̓ dictū eſt. In ſecūda mouet vnā dubitatōem ibi (Habet aūt dubitatiōeꝫ) Quātum igit̉ ad pͥmā partē d̓t ph̓us ꝙ pͥmus motor qͥ nec eſtcorpus nec virtus in corpore q̄ eſt actus alicuiꝰ corporisneceſſe eſt ẜm aliqͥd eſſe in mobili. ⁊ cū totū nō diuidat̉ niſiin duo pͥncipia motus ⁊ hoc eſt in circūferentiā ⁊ centruꝫſphere neceſſe eſt ip̄m eſſe in altero iſtoꝝ. cum gͦ pͥmus motor nō ſit in centro erit in circūferētia. qꝛ pͥmus motor eſtvirtus ſeparata ⁊ ſubſtantia nulli materie infuſa. ergo eſtibi vbi eſt maior effectus ſuꝰ qui eſt motꝰ. ⁊ ille eſt magisin circūferentia. eo ꝙ circūferentie influit motū qͥ in omībꝰpartibꝰ circūferētie eſt equalis. ⁊ hoc maxime verū eſt depͥmo motore ⁊ pͥmo mobili. qꝛ illius eſt totius mūdi motus pͥmus qui eſt velociſſimus. ⁊ quē participant oīa mobilia inferiora. ⁊ cū in ſphera ſint multi circuli imaginatiſicut paralelli circuli quos deſcribit axis circuli fignorumcirca polos paralelli circuli qͦs deſcribit ſol motu ſuo diurno quoꝝ ſunt duo ſolſticiales qͥ maxime diſtant ⁊ vnꝰeqͥnoxialis qui eſt maximoꝝ circuloꝝ eſt medius. ꝯſtat ꝙmotus velociſſimꝰ eſt orbis ſuꝑ circulū illū eqͥnoxialē. etꝓpter hoc motus totius orbis diurnꝰ eſt ſuꝑ circulū equinoxialē ⁊ ſuꝑ polos eius. ⁊ videt̉ oculis noſtris ꝙ ſtelle qſunt in hoc circulo velocioris motꝰ ſunt qͣꝫ ſtelle iuxta polos ſite. ⁊ per ꝯſequēs oꝑtet ꝙ vis motoris maxime ſit incirculo qui ⁊ equator diei ⁊ noctis appellat̉. non ita ꝙ ſitibi vt in loco. qꝛ nullū habet locū ꝓprie loquendo. ſed qꝛ eſtibi effectus potius. ⁊ hec eſt cā ꝙ om̄es gentes in hoc cōueniūt ꝙ deus eſt in celo videntes ibi maiores effectuseius apparere.¶ Habet aūt dubitatiōeꝫ ſi ꝯtingit aliquid qd̓mouetur mouere continue. ſed non ſicut impellens iterum. ⁊ iterum in cōſequēter eſſe ꝯtinueAut em̄ ip̄m oportꝫ impellere aut trahere autvtraqꝫ. aut aliqͥd aliud ꝯtingens aliud ab alio.ſicut olim dictū eſt in his que ꝓijciūtur Si au

tem cū diuiſibilis ſit aer aut aqua mouet. ſed ſicut ſemꝑ motus. vtrobiqꝫ aūt nō poſſibile eſtmotum vnū eſſe ſed habitū. ſolus itaqꝫ ꝯtinuꝰeſt quē mouet īmobile. Semꝑ em̄ ſil̓iter ſe habēs ⁊ ad id qd̓ mouet̉ ſil̓r ſe habebit ꝯtinue¶ Iſta eſt ſecūda ꝑs huiꝰ capl̓i. in qua ph̓s mouet quandam dubitatōem circa p̄dicta. ⁊ eſt iſta. An aliqd̓ mouēsmotū poſſit moueri ꝯtinuo ⁊ motu perpetuo. Ad illamdubitatōem ph̓us d̓t ꝙ nō. Nam omne qd̓ mouet̉ videt̉mouere ſicut impellens iterum ⁊ iterū hoc qd̓ ꝯtinue ipſum ſequit̉ ſine interruptōe temporis. qꝛ aut oportꝫ taleꝫpͥmū motorem impellere ita ꝙ nō deficiat ipſi impulſo ſihabet motū a ſeipſo cuius mobili nō deficit. aut oportꝫ ipſum trahere ſi habet motū ad ſeip̄m. aut oportꝫ ip̄m vtroqꝫ mō iſtoꝝ motuū mouere. ſicut ſi ducit vertigine qui eſtmotus ꝯpoſitus ex pulſu ⁊ tractu. Aut oꝑtet eſſe aliqueꝫalium motum ſub alio factum per expulſionem in qua iuxta dicta in exordio Septimi mouens deficit mobili. ſicut eſt in motu proiectionis. Si autem dicatur ꝙ aliquoiſtorum modorum mouet primus motor. tunc neceſſarioeſt corpus mouens. et ſic mouebit ſitum habens in aereaut in aqua. quia illa duo elementa ſunt facile diuiſibiliaet ſi ſic moueret tunc motus eius eſſet a pluribꝰ motoribus qui non eſt motus vnus Et ſimile his habet motornaturalis qui eſt corpus. quia talis habet ſe in vna diſpoſitione ad ſuum mobile. eo ꝙ non equaliter vincit ipſuꝫ inprincipio ⁊ fine. ⁊ ſic licet talis motor ſit vnus in ſubſtantia eſt tamen multiplex in diſpoſitionibꝰ propter qd̓ nonvno modo mouet. Unde vtrobiqꝫ tam in motu in quonon deficit mouens mouentiqꝫ in motu expulſionis in qͦdeficit mouens mouenti non eſt poſſibile motum eſſe vnūſed potius eſt habitus et ꝯſequens ad minus ex parte ipſorum mouentium vt in motu proiectorum oſtenſum fuit ſufficiēter. licet forte nihil intercipiat de tempore ex parte eius qd̓ mouet̉. ſed pͥmus motor mouet motu vno cōtinuo. ergo nō eſt corpus aut virtus in corꝑe. ſed eſt ſeparatus vno modo ſe habens. immobilis tamen per ſe ⁊ ꝑaccidens eodem modo ſe habens ad mobile ⁊ ad motuꝫſecundi vero motores qui ſunt inferiorum orbium etiamvno continuo motu mouent. quia per definitiones ſuasſunt etiam ſeparati.¶ Determinatis aūt his manifeſtuꝫ eſt qm̄ impoſſibile eſt pͥmū mouēs ⁊ īmobile habere magnitudinē. ſi em̄ magnitudinē hꝫ neceſſe eſt autfinitā ipſam eſſe aut infinitā. Infinitā qͥdē igit̉ꝙ nō ꝯtingit magnitudinē eſſe oſtenſum eſt pͥus in phyſicis. Ꝙ aūt impoſſibile eſt finitā habere infinitam potentiam ⁊ ꝙ impoſſibile eſt afinito aliqͥd moueri ẜm infinitū tēpus demonſtratū eſt nūc. Primū aūt mouēs ꝑ ſuū motuꝫmouet in infinito tꝑe. Manifeſtū itaqꝫ ꝙ indiuiſibile eſt imꝑtibile ⁊ nullā hn̄s magnitudinē¶ Hic ph̓us infert finalem concluſionem dicens ꝙ expredictis manifeſtum eſt ꝙ impoſſibile eſt ꝙ primū mouens quod eſt immobile habeat aliquam magnitudineꝫex eo ꝙ ipſum nō eſt corpꝰ. Si em̄ diceret̉ ꝙ habeat mag