Druckschrift 
Commentaria in libros Physicorum Aristotelis secundum viam Albertistarum cum textu
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

LiberQuintus

Aut ſi eſt violentia fit extra naturā tūc etcorruptio erit corruptioni cōtraria que violenta vt que extra naturā ei que ẜm naturā Ergonature et generationes quedā ſunt violente et fatate quibus cōtrarie ſunt que ſunt ẜm naturam. Et augmenta ſunt violenta et decremēta vt augmēta que velociter ꝓpter alimentumpubeſcētiū ſunt et tricōta cito adaucta etſtricta. In alteratione aūt qualiter aūt ſimpliciter. Erūt em̄ alie quidē violente alie vero naturales vt dimiſſi in creticis diebus alij autēin creticis: alij quidem extra naturam alterant̉alij vero ẜm naturam Hic ph̓s ſoluit predictū dubiū interēptōem hoc ē negationē. qꝛ in alijs motibꝰ reꝑit̉ contrarietas penesnaturale violentū qͣꝫuis expreſſius reperiat̉ in motulocali. vt iſta ſolutio clare habeat̉ Sciendū eſt naturale d̓r dupliciter .ſ. ẜm ꝑfectā rōem naturalis ẜm diminutā rōem naturalis. Naturale ẜm ꝑfectā rōem naturalis eſt qd̓ eſt a prīcipio intrinſeco mouente ſe accn̄s ẜm ordinem quo natura ꝑticularis ꝯiuncta mouet̉ a natura vniuerſali ꝯiuncta que eſt in celo ſtellisnaturā ꝑticularem oīs rei ordinantibꝰ. Naturale āt ẜmdiminutā rōem naturalis eſt qd̓ deficit in aliquo mēbroiſtius definitiōis ſcꝫ qꝛ aut eſt ẜm inferioreꝫ naturam et ẜm ſuperiorem. aut ecōuerſo. aut qꝛ eſt a natura mouente aliqd̓ accn̄s. aut qꝛ natura impedit̉ aliqd̓ accidens. Similit̓ etiā īnaturale dicit̉ dupliciter. aut em̄ d̓rinnaturale. oppoſitū principio intrinſecō ẜm oīa illa qͥbꝰordinat̉ ad actū tam in ſuꝑioribꝰ qͣꝫ in inferioribꝰ hoceſt violentū ſimpliciter. qꝛ ad talē actū nihil oīno cooperat̉ id qd̓ violentiam patit̉ ſicut motꝰ lapidis ſurſum.Aut eſt īnaturale qꝛ priuatū aliquo principiorū dictorūet hoc eſt idē naturali ẜm diminutā rōem naturalisẜm ſubiectū licet ẜm rōem differat ab ipſo. Et hoc īnaturale eſt violentū oīno ſꝫ eſt preter naturā et hoc inuenitur in oībꝰ motibꝰ mutationibꝰ. Iſtis igit̉ ſuppoſitis probat ph̓s inductiue in alijs motibus a motu locali reꝑit̉ ꝯtrarietas penes naturale et violentū. Namcorruptio vna bene ꝯtrariat̉ alteri per hoc vna eſt naturalis et alia ē extra naturā. qꝛ id qd̓ violēter eſt ē extranaturā. q̄dā aūt corruptio eſt violēta vt interfectio ꝗ̄dānaturalis vt ſenectus. Quedā etiā generationes quorūdam ſunt violēte et quorūdā violente modū ꝯtrarietatis hn̄t ad eas ſunt ẜm naturā. Sil̓r augmentaviolenta ſunt ſicut illa quibꝰ iuuenes pubeſcētes velociter augentur qꝛ ſunt carnis ſpongioſe cōdenſate ꝓpt̓calorem velociter diſſoluente et ꝯſumentē humdumnutrimentale. Cuius ſil̓e eſt in ſeminibꝰ pullulant inaquis. Illa em̄ ꝓpter hūidū aqueū qd̓ ē delectabile multum cito augent̉ in latū ſunt rare ſub̓e hec vocanturab Areſto. tricōta cito adaucta ꝯſtricta. Et areſtoteles vocat tricōta arabes vocāt ſemē luxurioſuꝫ cuiꝰhūiditas defluit et ꝯdenſat̉. eo hūidū ſuꝑfluū nonꝯſumit̉ in talibꝰ ꝓpter caloris debilitatē. Et hec eſt etiā quare mulieres citius augetur et hn̄t carne laxā receptiuā multaꝝ ſuꝑfluitatū qͥs a mēbris eaꝝ non expellitvirtus debilis eſt in eis. Sil̓r in alteratōibꝰ eſt qꝛ q̄dāſunt naturales et q̄dā violente. et hoc eſt videre in his

alterant̉ ad ſanitatem in febre acuta aut in febre alia q̄dāem̄ alterantur in die non ꝯgrua que non eſt dies criſisquando nec tempus eſt humor moueatur nec naturaiuuatur a reſpectu oportuno celeſtiuꝫ. eſt illa alteratioꝓpter aliqd̓ accidens febris et materia facta. ideo plerūqꝫ terminat̉ ad malū illi em̄ alterant̉ alteratione eſt extra naturam. alij aūt alterant̉ diebꝰ ꝯgruis motui aūt digeſtioni hūoris ẜm ꝯgruū reſpectu ſuperiorū et ſunt oalterant̉ ẜm naturā. et ideo tales alteratōes ſiue criſesfiūt in diebꝰ creticis ſunt bone. quia vt in plurimū terminantur ad bonum.Erūt igit̉ corruptōnes ꝯtrarie ad inuicēgeneratōi. qͥd prohibet. eſt em̄ ſic. Et nāqꝫ ſihec quidē dulcis. illa vero triſtis eſt. quareſimpliciter corruptōni corruptio contraria eſt.ſed hec quidem hmōi alia vero hmōi harū eſt. Hic ph̓s remouet vnā obiectiōem eſt iſta Nōſtꝭalique generatōnes ẜm naturā et aliqͣ extra naturā. qꝛ ſiſic tunc vni multa eſſent oppoſita. Nam corruptōes ſtꝯtrarie adinuicem et etiā ꝯtrariant̉ generatōnibꝰ Ad illam obiectōem reſpōdet ph̓s eſt incōueniēs vnūopponi multis ẜm diuerſas rōnes. qꝛ generatio et corruptio opponūtur ẜm rōem generis. ſed corruptio opponit̉corruptioni ẜm rōem ſpēi ſicut corruptio triſtis opponitur corruptōni dulci generatio triſtis gn̄ationi dulci.Ex p̄dictis igit̉ ꝯſtat oppoſitōnem iſtā eſſe in motibꝰ etmutatōibꝰ oībꝰ. eſt oppoſitio ſubſtantialis ſꝫ penesmodū accepta. qꝛ ſimpliciter corruptio corruptōi eſtꝯtraria. ſed modus vniꝰ eſt ꝯtrarius alteriꝰ. qꝛ ẜmhos modos hec quidē eſt hmōi alia vero alteriuſmodiOmnino qͥdē igit̉ ꝯtrarij motus et quietisdicto ſunt vt qui eſt ſurſum ei eſt deorſuꝫloci em̄ ꝯtrarietates he ſunt. Fert̉ aūt ſurſuꝫdem motū natura ignis. deorſum vero terra.ꝯtrarie ip̄oꝝ loci mutatōes ſunt ignis aūt ſuiſum qͥdē natura. deorſum aūt extra naturā. Etꝯtrarius eſt qui eſt ẜm naturā ip̄ius ei eſt extra naturā. et qͥetis āt ſil̓r. Que nāqꝫ eſt ſurſumquies qui eſt deſuꝑ deorſum motui ꝯtraria eſtfit aūt terre. illa quies extra naturā. motus aūthic ẜm naturā. quare motui qͥes ꝯtraria ē extra naturā ei eſt ẜm naturā eiuſdē. Et motusem̄ eiuſdē ꝯtrarius ſic eſt alia qͥdē et ẜm naturāip̄oꝝ erit ſurſuꝫ aut deorſuꝫ alia āt extra naturā Hic ph̓s ponit principale qd̓ intēdebat in dubio moto. ſcꝫ motus quies ſolū opponūtur penes t̓minos. vt ſupra dictū eſt ſꝫ etiā ẜm naturā et extra naturāhoc eſt ẜm naturale et violētū. Dicit igit̉ ph̓s ſolūgn̄atio ꝯͣriat̉ gn̄atōi corruptō corruptōi penes naturale et violentū. ſꝫ oīno eſt vl̓r oēs motꝰ quietes ſtꝭ fꝫmo ꝯtraria. Et hoc patet in motibꝰ localibꝰ in quibusmagis apparet ꝯtrarietas. vnde qui eſt ſurſum ꝯtrariꝰeſt ei eſt deorſuꝫ. qn̄ eſt relatū ad idēmobile. hec ſtꝭꝯtrarietates ẜm locū Ignis aūt natural̓r motu ſuo fertur ſurſum. terra aūt ſuo motu naturaliter deorſum. etip̄oꝝ loci mutatōes ſunt ꝯtrarie inqͣꝫtū ſunt ad loci differentias ꝯͣrias. Et qn̄ referunt̉ iſti motꝰ ad idē mobiletūc hn̄t ꝯͣrietatē p̄dcī mōi vnꝰ motuū ē ẜꝫ naturā alt̓