TerciusLiber

ſed loci ſpecies ⁊ differētie ſunt ſex ſurſum et deorſuꝫ detrorſum et ſiniſtrorſum an̄ et retro. et he differētie nōſolum denominant̉ et diſtinguūtur quo ad nos ẜm poſitōnem ſed ſunt denominate et diſtincte in toto vniuerſo ſiue in mundo. Sunt em̄ iſte differētie in celo ante etretro. eo ꝙ a pictagora aīatum dicit̉. De loci em̄ differētijs duobꝰ modis loqui poſſumus. vno mō dicimus ꝙloca naturalia ſunt ad que eſt motus naturalis. et circaloca naturalia duo ſunt ſcꝫ ſurſum et deorſum ad qͣ mouentur corpora naturalia ſenſibilia motu recto. qm̄ denumero taliū corpoꝝ naturaliū dicebatur corpus infinitum. Alio mō dicimus differentiā loci naturalis ſcꝫ differentias ſitus ẜm quas eſt quicūqꝫ motus. et hoc cōtingit dupliciter. vno mō ẜm diſtinctōnem ſitus duntaxat. et ſic ſunt in mundo ſex differentie loci. alio modoẜm poſitōnem ꝑtium corporis quod eſt in loco. ⁊ hͦ cōtingit iteꝝ dupl̓r. vno mō ẜm reſolutōnem ad nos. aliomodo ẜm poſitōnem naturalē ꝑtium corporis ⁊ figurāaut virtutem ſine figura. et hoc dicit̉ ꝓpter celum. ⁊ ẜmcōꝑatōem qua ad nos ſunt iſte differētie in corporibusnō aīatis. ẜm aūt poſitōnem ꝑtium ⁊ figurā ſunt in corporibus animatis. et de om̄ibus his exqͣſita reddet̉ ratio in ſcd̓o de celo et mundo. ſed ad ꝓpoſitum ſufficit ꝙquocunqꝫ iſtoꝝ modoꝝ ſumantur loci differentie ipſedetermināt corpus infinitum extremitate ſuaꝝ ꝑtiumigitur impoſſibile erit iſtas differentias accidere corpori infinito. et per ꝯſequens impoſſibile eſt corpus infinitum eſſe in loco.¶ Similiter aūt ſi impoſſibile eſt locū eſſe infinituꝫ. In loco aūt om̄e corpus eſt. impoſſibileeſt infinitū eſſe aliquod corpus. At vero quodalicubi eſt: et in loco eſt. et quod in loco eſt alicubi eſt: Si igitur neqꝫ quantitatē poſſibile eſt infinitum eſſe Quantū em̄ aliquid erit. vt bicubitum aut tricubitū. Hec em̄ ſignant quantum ſicin loco. qꝛ alicubi. Hec aūt aūt ſunt ſurſum. autdeorſum. aut in aliqua alia diſtātia que ſunt ſexhoꝝ aūt vnūquodqꝫ terminus aliquis eſt.Hic ph̓us oſtendit ꝙ impoſſibile eſt locum eſſeinfinitum. igitur impoſſibile eſt corpus eſſe infinitū. cuꝫom̄e corpus ſit in loco. An̄cedēs ꝓbatur. quia hec duoꝯſequuntur ſe ſcꝫ eſſe in loco et eſſe in aliquo loco ſicuteſſe quātitatē et aliquā quātitatē. quia nihil ē in generequin ſit in aliqua ſpecieꝝ. impoſſibile aūt eſt quantū eſſeinfinitū aūt locū Nō quantū. qꝛ quicqͥd eſt quantū auteſt bicubitū aut tricubitū aūt aliqua alia ſpes qͣꝫtitatisNō locus. qꝛ nec locus ſurſum nec deorſum nec locusaliaꝝ differentiaꝝ poſitionū. cū vnuſquiſqꝫ hoꝝ locoꝝeſt terminus et finis aliquis. qꝛ ip̄ius diſtantie ſunt drēfines. igitur om̄e corpus quod eſt in loco eſt finitum. etper ꝯſequens eſt nullū corpus actu infinitumꝘ quidem igitur nō ſit corpus actu infinitūmanifeſtū eſt ex his. Ꝙ aūt ſi nō ſit infinitū ſimpliciter multa impoſſibilia accidant manifeſtuꝫeſt. Temporis em̄ erit quoddā principiū ⁊ finiset magnitudines nō erunt diuiſibiles in magnitudines. Et numerus nō erit infinitus Cū autē

determinatis ſic neutro modo videtur contingere ob hoc videlicꝫ. et manifeſtū ꝙ ſic quidemeſt. ſic aūt non eſt. Dicitur igiur eſſe aliqͥd quidēpotentia. aliud vero actu: Et infinitū eſt quideꝫappoſitōne eſt autē et ablatōne. Magnitudoaūt ꝙ quidem actu non ſit infinita dictū eſt. Diuiſione aūt eſt. nō em̄ difficile interimere indiuiſibiles lineas. Relinquit̉ igit̉ potētia eē infinitū¶ Iſtud eſt quartū capitulū in quo ph̓us oſtenditquo infinitū ſit. et ꝑ hoc ſoluunt̉ rōnes ſuperius tacte ꝓbantes infinitū eſſe in ſcd̓o capitulo huius tractatus.Dicit igitur ph̓us. ꝙ multa impoſſibilia accidūt vt patuit ex dictis ſi om̄ino neget̉ eſſe infinitū. Nā ſic tꝑis vidictū eſt erit quoddā iniciū. et quidā finis. et magnitudines nō erunt diuiſibiles in magnitudines in infinituꝫnec numerus creſcit ẜm hoc in infinitū. Cum igit̉ hisſic determinatis et ad vtrāqꝫ ꝑtem diſputatis neutruꝫꝯtingere videatur. Nō em̄ ꝯtingit ſimpl̓r eſſe infinitūneqꝫ ꝯtingit infinitū ſimpl̓r nō eſſe. igit̉ neceſſariū eſt dicere ob hoc. ꝙ infinitū quodā mō eſt. et quodā mō nō ēet ſicut eſſe duobꝰ dicit̉ modis. ſcꝫ ẜm potentiā et ẜm actum. ſic dicendū eſt ꝙ duobus modis dicitur infinitumEſt em̄ ẜm appoſitōem in numeris. et ẜm diuiſioneꝫ inꝯtinuis. Et qꝛ ꝓbatū eſt. ꝙ magnitudo nō eſt ẜm actūinfinita. cum nō ſit magnitudo qͥ extendit̉ in infinitū. tn̄diuiſibilis eſt magnitudo in infinitas ꝑtes et ideo dicit̉magnitudini in infinitū accidere diuiſionē. quia nō eſtdifficile diuidere lineam per atomos qui nō ſunt quantitates. ſꝫ indiuiſibilia q̄dā quoniā per ip̄a linea nō poteſt amplius diuidi tali diuiſione quali eſt diuiſa. Eiſtud fit quādo magnitudo diuidit̉ per equalia ꝓportōne et quātitate. ſicut in duas medietates iam tres tercias. iam quatuorquartas. et ſic de alijs ꝑtibus aliquotis magnitudinis. talis em̄ diuiſio ſtat atomalit̓ in magnitudine. qꝛ tali diuiſione nō eſt diuiſibilis magnitudo niſi ſemel. Alia aūt diuiſione q̄ etiā nō eſt difficilisducit̉ in infinitū quādo diuidit̉ in equalia ꝓportōne ⁊ nēquātitate. Quod aūt qͥdam dicunt magnitudinis diuiſionē ſtare. eo ꝙ cōponat̉ ex indiuiſibilibꝰ ⁊ intelligibilibꝰ lineis nō eſt difficile improbare vt patebit ſexto huius. Relinquit̉ ergo ex om̄ibꝰ p̄habitis ꝙ infinitū noneſt niſi in potentia et nō in actu.Nō oportet aūt potentia ens accipere. ſicutſi poſſibile eſt hoc es ſtatuam eſſe quod erit hecſtatua. ſic et in infinitū quod erit actu. Sed quoniā multipliciter eſſe eſt quemadmodū dies eſtet agon in ſemꝑ aliud. et aliud fieri. ſic et in infinitum eſt. Et nanqꝫ in his eſt et potentia et actueſſe. Olimpia em̄ ſunt. et in poſſe agonem fieri.et eſt eo quod fit. aliter autē et in tempore manifeſtum eſt infinitū eſſe et in om̄ibus hominibuset in diuiſione magnitudinū.¶ Hic oſtendit ph̓us ꝙ neceſſariū eſt diſtiniguerein his que potentia eſſe dicuntur. vno modo aliqua em̄dicunt̉ in potentia. ita ꝙ potentia eius finitur ad actum