Phyſicorum

PhyſicorumAreſtotelis.

et propter hoc et propter illud ꝙ om̄ia ſunt cōmunia et vniuerſaliter hac omnibꝰ intendendum pre argumentantibꝰ de vnoquoqꝫ iſtorūPoſterior auteꝫ de proprijs ſpeculatio ea quode communibus eſt. primuꝫ autem ſicut diximus de motu:¶ Hic ph̓us probat ꝙ ad phyſicuꝫ ſpectat determinarede loco vacuo ⁊ tempore. quia quicūqꝫ ſiderat̉ motum habet conſiderare om̄ia motum ꝯſequentia. ſed omnia iſtaꝯſequūtur motum. Patet de loco. qꝛ om̄is motus eſt localis aut rei exiſtentis in loco. cum omne mobile ſit corpꝰet eſſe corpus eſt in loco. Similiter ẜᵐ opinioneꝫ antiquorum ad hoc ꝙ ſit motus localis neceſſe eſt ponere vacuum cū omē vacuū ꝯſequit̉ locum ẜm antiquoꝝ opinionēqͣꝫuis non ẜm rem. Similiter tempus eſt ꝓpria paſſio motus primi mobilis ⁊ menſura alioruꝫ motuum. igitur adphyſicum ſpectat determinare de loco vacuo ⁊ tempore. Preterea quicunqꝫ conſiderat res naturales conſiderat omīa que ꝯſequūtur ipſas. ſed omnia predicta conſequūtur res naturales. quia locus eſt menſura rei mobiliset ipſius locati. ⁊ tempus eſt menſura durationis ipſaruꝫet motuū. ⁊ vacuū deſignat paſſionem pͥuatiuaꝫ loci ⁊ requiritur ꝓpter motum rerum naturaliū ẜm opinionē antiquoꝝ. vt dictū eſt. Inde iſta tria ſunt paſſiones extrinſece. motus vero ⁊ infinituꝫ ſunt paſſiones intrinſece. ideopͥus determinatur de motu qͣꝫ infinito. in preſenti libro etin ſequenti de loco vacuo ⁊ tempore. ⁊ qꝛ infinitū ꝯſequitur motum ideo pͥus determinat de motu qͣꝫ infinito. ⁊ qꝛſpeculatio que eſt de ꝯmunibꝰ precedit illam que eſt deprijs. ideo pͥus determinabitur de motu in ꝯmuni. ⁊ poſtea in ſpēali de partibꝰ ſubiectiuis eius in qͥnto ⁊ ſic deinceps. vt patebit in proceſſuIncidunt dubiā quorum pͥmū eſt. Quare tercius libet phyſicorum precedatquartū. ¶ Solutio ꝙ ideo. qꝛ in tercio libro phyſicoꝝ determinat̉ de paſſionibꝰ intrinſecis corꝑis mobilis. In qͣrto vero de paſſionibꝰ extrinſecis. ſed paſſiones intrinſeceſunt paſſionibꝰ extrinſecis pͥores. igit̉ tercius p̄cedit quartum. ¶ Sed diceret aliquis. nulla eſt paſſio extrinſecaigit̉ male dictum eſt ꝙ in quarto determinabitur de paſſionibꝰ extrinſecis. Ad hoc dd̓m eſt. ꝙ locus ⁊ tempusad duo poſſunt cōparari. Uno mō ad ꝓpria ſubiecta. etſic ſunt paſſiones intrinſece. vt ſi locus ꝯparetur ad corpus locans eſt paſſio intrinſeca. cum tales paſſiones ſintadequate ꝓprijs ſubiectis. Alio mō poſſunt cōparari adſubiectuꝫ huius ſcientie. ſcꝫ ad corpus mobile. ⁊ ſic ſuntextrinſece. qꝛ non fluūt ex principijs corporis mobilis ẜᵐꝙ hmōi. cuꝫ non ſint in quolibet corpore mobili. locus em̄nō eſt in corpore locato. ⁊ ideo non eſt paſſio intrinſecaqeſt ſubiectiue in eo cuius eſt paſſio. ſed extrinſeca. qꝛ nō eſtſubiectiue in eo cuius eſt paſſio. tn̄ ſubiectiue eſt in corꝑelocante. Nec tempus eſt in re tꝑali ſubiectiue. ſed in pͥmomotu. nec motus dicit actū ſed aptitudinemSecundum dubiuꝫ eſt.An ad phyſicū ſpectat determinare de motu ¶ Et videtur pͥmo ꝙ non. qꝛ de illo nō habet ꝯſiderare phyſicus

quod tranſcendit ſcibile ſcientie naturalis ſiue corpꝰ mobile. ſic aūt eſt de motu. qꝛ ꝯuenit ſubſtācijs ſpūalibꝰ. igit̉.¶ Scd̓o. idem nō eſt p̄cognituꝫ ⁊ queſitū. motus aūt eſtſcīe naturalis p̄cognitum. igit̉ nō dꝫ inquiri a phyſico.¶ Solutio ꝙ ſic. qꝛ eiuſdem ſcīe eſt ꝯſiderare ſubiectumet paſſiones. motus aūt eſt ꝓprietas ſcibilis phyſici. quodeſt corpus mobile. igitur ad phyſicū ſpectat determinarede motu ¶ Ad obiecta in oppoſitū. Ad primū dicendum eſt. ꝙ motus ſubſtantiarum ſpūalium. non d̓r ꝓpriemotus de quo eſt in p̄ſenti ſermo. ſed potius dicit̉ operatio que in hoc differt a motu. quoniā motus eſt actus entis in potentia. operatio vero eſt actꝰ entis in actu. ⁊ ideomotus localis qui minime eſt actus entis in potentia minus habet de imꝑfectione motus. ¶ Ad ſecūdū dicēduꝫeſt. licꝫ motus ſit p̄cognitum qͣꝫtum ad quid noīs ⁊ ſi eſtnon tn̄ qͣꝫtum ad quia eſt ⁊ ꝓpter quid eſt. quia ſic eſt queſitum in hac ſcientia. eo ꝙ demonſtrat̉ ineſſe corpori mobili ꝑ pͥncipia eſſentialia.Tertium dubium eūAn ignorato motu neceſſe ſit ignorare naturā ¶ Et videtur pͥmo ꝙ nō. qꝛ cauſa p̄t cognoſci ignorato ſuo effectumnatura em̄ eſt cauſa motus. vt patꝫ ꝑ eius definitōemigitur ignorato motu poteſt cognoſci natura. Maior patet. qꝛ ſecluſo effectu cauſa eſt in actu de ſe. ergo ignoratotali effectu illa cauſa eſt cognoſcibilis. ¶ Secūdo. ignorato poſteriori non eſt neceſſe ignorare pͥus. cum prius apoſteiori nō dependeat in ſuo eſſe. ⁊ ꝑ ꝯſequens nec in eiꝰcognitione. quia eodem modo res ſe habet ad eſſe ⁊ ad cognoſci ſed motus eſt poſterior. natura autē prior motu. gͦ¶ Tercio ſic. ignorato motu ꝑ quietem poſſumus deuenire in cognitionem nature. igitur non eſt neceſſe ignorato motu naturā ignorare. Antecedens ꝓbatur. qꝛ quieseſt effectus nature ſicut ⁊ motus. igit̉ ſicuti ꝑ motum poſſumus habere nature cognitionem. ſic etiam ꝑ quieteꝫ¶ Solutio ꝙ ſic. qꝛ ignorata definitione rei ignoratur definitum ſiue res ipſa. cū vnūquodqꝫ cognoſcitur per ſuaꝫdefinitionem. ſed ignorato motu ignoratur definitio nature. cum motus ſit pars illius definitionis. ⁊ ignorata vnaparte definitionis tota ignoratur definitio. Etiam nullūreſpectiuū poteſt cognoſci ignorato termino ſui reſpectꝰnatura autē eſt quid reſpectiuū. ⁊ motus eſt tanqͣꝫ terminus illius reſpectus. igit̉ non poteſt cognoſci natura niſicognoſcatur motus. ⁊ ipſo ignorato motu neceſſe eſt naturam ignorare neceſſitate ꝯſequentie ⁊ non cōſequentisqn̄ em̄ ē neceſſitas ꝯſequētis ſiue abſoluta tūc ſenſus ē. ignorato motu neceſſe eſt naturam ignorare. ꝙ hec ꝯſequētia eſt neceſſaria ignorato motū ꝙ neceſſariū eſt ſimpl̓r naturā ignorare. ⁊ ſic eſt falſa. Sed qn̄ eſt neceſſitas conſequentie ſiue ex ſuppoſitione finis tūc ſenſus eſt. hec conſequentia eſt neceſſaria. ſi motus ignoratur natura ignorat̉qm̄ talis neceſſitas poteſt eſſe in ꝓpoſitionibꝰ ꝯtingentibus. ⁊ etiā in falſis. vt ſi aſinus volaret aſinus haberet pēnas. Preterea natura diuidit̉ in materiā formaꝫ ⁊ pͥuationem. ſed ignorato motu neceſſe ignorare materiaꝫ. quiaꝑ quādam tranſmutatōem deuenimus ad cognitionemmaterie. ⁊ ignorata materia. ignorat̉ ⁊ pͥuatio. qꝛ ſemꝑ inſequit̉ materiaꝫ naturalem. Similiter forma naturalis inmateria acquirit̉ per motum. igitur ignorato motu. ignoratur productio talis forme. ⁊ ꝑ ꝯſequens natura ignoratur. Iſta tn̄ ꝓpoſitio non poſſet ꝯcedi. motu ignorato ne-

ignoratorN i.

E