LiberSetudus

diuine prouidentie ſpiritibus exercetur ſeu anima. ſeunatura ſeu celeſtibus ſiderū motibus. ſeu angelica virtute ſeu demonū varia ſolercia ſeu aliquibus eorum ſeuomnibus fatalis ſeries contexit. Illud em̄. manifeſtumeſt īmobilem ſimplicemqꝫ generandarū rerum formameſſe prouidentiam. Natum vero eorum que diuina ſimplicitas gerenda diſpoſuit mobilem nexū atqꝫ ordinemtemperalem. Ex quibus patet. quid ſit fatum ẜm veritatem. ⁊ ꝙ ipſum ſit ponendū in rebus Inſuper eſt notandū. ꝙ plura ſubduntur prouidētie diuine qͣꝫ fato Nācorpora celeſtia in quibus reperitur fatuꝫ ſubiectiue nōſubduntur fato. que tamen ſubduntur diuine prouidentie. ſed ſolum generabilia ⁊ corruptibilia exiſtentia ſubꝯcauo orbis lune ſubduntur ⁊ regunt̉ fato. Etiam diuina prouidentia diſponēs cūcta nō ſolū dedit rebus vteſſent. ſed aliquibꝰ dedit virtutem cauſandi in ſuo ordine reſpectu aliarū reꝝ. ita ſcꝫ ꝙ dedit aliqͥbꝰ rebꝰ. ꝙ neceſſario producerent ſuos effectus. ⁊ aliquibꝰ cōtingenterſuos producerent effectus. qm̄ vnūqd̓qꝫ producit effectus ſuos ẜm ordinem ⁊ diſpoſitionem prime cauſe Exquoꝑatet ꝙ diuina prouidentia nō imponit rebꝰ neceſſitateꝫ. qꝛ quicquid diſponit aliqua euenire de neceſſarioet aliqua cōtingenter non imponit omnibus rebꝰ neceſſitatem. ſic aūt eſt de diuina prouidentia. igitur. Ex quoſequit̉. ꝙ fatum nō imponit neceſſitatem rebus. quia fatum nihil diſponit in rebus niſi ẜm exigentiam diuine ꝓuidentie. cum igit̉ diuina ꝓuidentia nō imponit neceſſitatem rebꝰ. igit̉ neqꝫ fatum. Preterea quia virtus cauſalitatis reperta in diſpoſitōne cauſarum recipit̉ ad mōdum recipientium ⁊ nō habet cauſare niſi ẜm exigentiāillorū in quibus reperitur. cuꝫ igit̉ aliqua illorū ſunt mobilia ⁊ variabilia etiam illa virtus que dicitur fatū eritmobilis et variabilis ad modum illarū rerū. Ex quo ſequitur vlterius. ꝙ virtus. cauſalitatis corporū celeſtiūnon imponit neceſſitatem iſtis inferioribꝰ. quia illa virtus ẜm ꝙ in inferioribꝰ recipitur. aliquādo recipit materiam diſpoſitam ad effectus contrarios. ⁊ ideo illa virtus impeditur propter materie indiſpoſitionem. et licettalis diſpoſitio materie reducitur in cauſam celeſtē. hoctamen non eſt ẜm eundem aſpectū ⁊ eandem virtutemcauſalitatis. igit̉ fatū et diuina prouidentia non ſunt a rebus caſum et fortunā remouētia.Ad obiecta ī oppontūAd primū dicendū eſt ꝙ nihil ortum eſt ſub ſole cuiuslegitima cauſa nō preceſſit vera eſt illa propoſitio. ſꝫ effectus caſualis vel fortuitus eſt accidentalis et ille nō habet cauſam legitimam per ſe. ſed per accidens cum ſit inter cām et effectū proportio. ⁊ ſic effectus ꝑ accidens habet cauſam legitimam per accidēs ⁊ effectus per ſe caſam legitimam per ſe. Sed diceres. omne qd̓ vere eſt etnō eſt cauſa. eſt cauſatū. ſed ome quod factum eſt. a natura vel volūtate quocunqꝫ modo vere eſt. igitur eſt verecauſatum. ſed vere cauſatum habet cauſam veram ⁊ determinatam. et nihil taliū eſt caſuale aut fortuitū. igiturnihil fit a caſu et fortuna Ad hoc dicēdū eſt. ꝙ iſta ꝓpoſitio om̄e qd̓ vere eſt effectus habere veram cauſam.poteſt duobus modis intelligi ⁊ hoc propter equiuocationē veri. vno modo inqͣꝫtū verū dicit veritatem cauſeet tunc non eſt vera. qm̄ ſic verū opponitur nō ad falſuꝫſꝫ ẜm quid. ⁊ cōuertit̉ veꝝ cū ſimpliciter. vt idē eſt vera

cauſa ⁊ ſimpliciter cauſa. Alio modo inqͣꝫtū verū dicitveram cauſam proportionis ẜm modū debitū ſibi. ⁊ exhoc inferri nō poteſt. ꝙ id qd̓ habet verā cauſaꝫ hꝫ cāmper ſe. impediente equiuocatione Ad ſecundū dicendum eſt. ꝙ illa que dicunt̉ fieri a caſu ⁊ fortuna accipiūtdenominationē a cauſis ꝑticularibꝰ in quibꝰ contingēterproducunt̉. et nō a cauſa vniuerſali. qꝛ prima cā in vnomomēto eternitatis ſimul ⁊ ſemel videt omnia p̄teritaet futura tanqͣꝫ ſibi preſentia ⁊ ideo nihil producitur inrebus preter cognitionem prime cauſe quare etiā reſpectu ipſius nihil ꝓducit̉ a caſu et fortuna. Et licet res ꝓducant̉ a prime cauſe virtute hoc tamen non eſt immediate ſꝫ ẜm ꝙ talis virtus recipit̉ in cauſa ꝑticulari in quaaccipit contingentiam reſpectu effectus et ab illa ſumitdenominationem. Non tamen eſt intelligendū primaꝫcām producere aliquid mediāte cā ꝑticulari ſic ꝙ cauſaꝑticularis ſibi conferat aliquā virtutem producendi.Ad tertiū dicendum eſt. licet caſus et fortuna tanqͣꝫcauſe per accidēs bene reducantur ad cām ꝑ ſe. ſicut adcauſam priorem nihilominus multi fiūt effectus fortuiti et caſuales in ordine ad cām proximam. Ad quartum dicendū eſt. licet contingens raro cauſam habeatmaterialem. ſicut contingens ad vtrūlibet. vltra tamenillam habet cauſam efficientem. licet non ſit per ſe determinata ad eſſe. ſꝫ ſolum determinatur per accidēs vt dictuꝫ eſt. Ad quintū dicēdū eſt ꝙ in his que ſubſuntvolūtati. qͣꝫdiu ſe habent ad vtrūlibet nihil accidit preter intentionem agentis. quia volūtas non mouet ad ꝓſequendū vel fugiendū qͣꝫdiu eſt indeterminata et ſe habeat ad vtrūqꝫ. ſed in iſtis poſt determinationem voluntatis ad vnum poteſt aliquid fieri preter intentionemvoluntatis. ⁊ illud quod ſic accidit ſehabet vt raro contingens. et plus ſe habet ad non eſſe reſpectu cauſe efficientis que de ſe eſt magis determinata ad producēduꝫqͣꝫ non producendum. Et loqui et non loqui. ambulareaut non ambulare et huiuſmodi ſunt contingentia advtrūlibet ẜm ꝙ habēt ſe ad eſſe et non eē. in his in quibꝰſunt materialiter hoc eſt in membris mobilibus ad hecopera. illa aūt nihil agūt ad finem aliquē ſꝫ aliqͥd agiturin ip̄is a voluntate mouente ea. et ideo nihil fit in eis a caſu et fortuna. Si aūt cōꝑent̉ ad voluntatem tūc ſunt frequenter vel ſemper. et ſic iterum in eis non eſt aliquida caſu vel fortuna. et ſic patet. ꝙ in talibus nunqͣꝫ fit aliquid a caſu et fortuna. Qateria em̄ ſi ſola in ſua potentia conſideretur ad vtrūlibet ſe habet. vt ſi dicatur. pluere et non pluere eſt contingēs ad vtrūlibet. qm̄ materiaeius nō eſt plus ad eſſe qͣꝫ ad non eſſe. ſꝫ ſi dicat̉ pluere inhieme in pluribus erit propter formam et efficientē Etſi dicatur pluere in eſtate in diebus canicularibus eritin paucioribus propter efficientē ⁊ formam. Ex quibꝰpatet ꝙ triplex eſt contingens ſcꝫ contingens vt in pluribus. et vt in paucioribus. et ad vtrūlibet Ad ſextūdicendum eſt. ꝙ cū Areſto. loquatur de cauſis contingentibus nō oportuit ipſum excipere cōtingēs ad vtrūlibet. quia per ſe patet. ꝙ caſus et fortuna ſunt de cauſisagentibus. et ideo nihil eſſet dictū ꝙ diceretur eſſe extra contingens ad vtrumlibet Sed cum tres ſint modicauſe agentis in natura ⁊ voluntate. ſcꝫ ſemper et frequenter ⁊ in paucioribus. et ipſe dixit. ꝙ caſus et fortuna non ſunt in eo ꝙ eſt ſemper. neqꝫ in eo quod eſt frequenter. relinquitur per ſe ipſum ꝙ erunt in his que raro hoc eſt in paucioribus contingunt. Sūt tamē qͥdam

S