Areſtotelis.Phylicorum

accipit̉ duobꝰ modis. Uno mō ẜm ꝙ eſt in intentiōe agētis. ⁊ ſic p̄cedit alias cauſas. ⁊ ſic habet rōnem cauſe. Aliomodo accipit̉ ẜm ꝙ eſt in executione operis. ⁊ ſic habet rationem effectus. ⁊ ſic de rōne finis ſunt duo. vnū ſcꝫ ꝙ habeat rōnem boni ſimpl̓r vel boni apparentis. quoniā propter rōnem boni mouet intentōem ⁊ appetitum agentiset ſic finis in intentione non habet eſſe abſolutū. ſed habetreſpectum ad eſſe ipſius in executione. Secundum eſt ꝙtalis finis nōdum ſit acquiſitus. qꝛ habito fine ceſſat mōtus. ⁊ ſi acquiſitus eſt non habet amplius virtutem cauſandi. Ex quo patꝫ. ꝙ finis eſt cauſa ẜm eſſe quod habꝫ inintentione ante ſui productōem ꝑ reſpectuꝫ tamen ad ſuum eſſe reale. Et per hoc ſoluitur iſtud argumentū. intētio non mouet realiter. ſi ergo finis eſt intentio. igitur nōmouet realiter. Aut ſoluitur ſic. ꝙ duplex eſt intentio. q̄dam eſt intentio ſecūda. vt genus ſpēs drn̄a ⁊c̄. ⁊ talis nōmouet realiter. quoniā fabricatur per intellectum. Alia ēintentio pͥma. ſcꝫ res pͥmarie ꝯcepta. ⁊ calis eſt duplex. q̄dam em̄ eſt ſpeculatiua. que non ordinat̉ ad opus extrinſecum ſiue practicum. et illa etiam non mouet realiter.Alia eſt intentio practica que eſt de re factibili a nobis. ettalis mouet realiter. ⁊ ſic dicitur ꝙ finis mouet in intentione. Exempli gratia. ph̓s habet intentōem domus apudſuū intellectum ⁊ etiam carpētator. ſed in ph̓o domus nōeſt finis. quia nō mouet eum ad operandum. ſed domusꝯcepta in anima carpentatoris eſt finis. quia mouet eumad domificandumIncidunt dubia quorum primū eſt. An ad naturalem ph̓m ſpectet determinare de cauſis. ¶ Et videtur ꝙ nō. qꝛ determinare de eisſpectat ad metaphyſicū. etiam ad logicū. vt patꝫ ſecūdopoſteriorum. ¶ Solutio. tribꝰ modis poſſunt ꝯſiderari cauſe. Uno modo vniuerſaliter ẜm ꝙ ad ens reducuntur. ⁊ ẜm ꝙ ſunt cauſe eſſendi. ⁊ hoc modo determinarede eis ſpectat ad metaphyſicū. Secūdo modo ꝯſiderātur ẜm rōnem vniuerſalem. vt ſunt pͥncipia cognoſcendiet demonſtrandi ſuos effectus. ⁊ illo modo de ipſis determinat̉ in logica in paſſu p̄nominato. Tercio modo conſiderantur inquantū ſunt principia tranſmutationū naturalium ⁊ pͥncipia eſſendi rerum phyſicalium. ⁊ hoc mododeterminare de eis ad naturalem ph̓m ſpectat. qꝛ illo mōreducūtur ad corpus mobile.Secūdum dubium eſt.An materia ſit cauſa ¶ Et videt̉ ꝙ nō qꝛ cauſa eſt adcuius eſſe ſequitur aliud. materia autē non habet eſſe. igit̉materia non eſt cauſa ¶ Solutio ꝙ ſic. vt patꝫ ꝑ Areſtotelem in textu. ¶ Et ad obiectum in oppoſitum dicendum eſt. ꝙ qͣꝫuis materia non habet eſſe in actu. habettamen eſſe in potentia. ⁊ hoc ſufficit ad cauſalitatem cauſe materialis. cuꝫ ipſa in ſua cauſalitate non agit. ideo nōcauſat effectiue ſed receptiue. illud autem qd̓ eſt in potentia poteſt recipere alteruꝫ ⁊ cauſare receptiue. Aut dici poteſt. licet non habeat eſſe in actu. habet tamen eſſe per formam. quod ſufficit ad ſuam cauſalitatem. ¶ Sed diceres quod non eſt actu non eſt cauſa. materia autem nō eſtin actu. igitur non eſt cauſa. quia cauſare preſupponit eſſe.Ad hoc dd̓m eſt. ꝙ in genere cauſe efficiētis cauſare p̄ſupponit eſſe. ſed nō in genere cauſe materialis.

Tercium dubium eſt.Utrū forma ſit ſimplex. ¶ Et. videtur pͥmo ꝙ non. qꝛid quod virtutem ⁊ oꝑationem habet aliquo mō. hoc eſtin ipſo per eſſentiam. ſed pͥma forma habet in ſecūda virtutem ⁊ operationem. igit̉ eſt in ipſo per eſſentiā. Maior pꝫꝑ rōnem mixti in quo ſunt ꝑ eſſentiaꝫ miſcibilia. eo ꝙ virtutem ⁊ operatiōem habent in ipſo. Minor probat̉ inductiue. qꝛ viuuꝫ eſt virtute in ſenſibili. ⁊ eſſe in viuo ⁊ ſic dealijs. ¶ Secūdo. ſpēs forma eſt. ſed ipſa ꝯponit̉ ex genere ⁊ differentia. vt patꝫ ꝑ definitōem. Et eodem mō ꝓbat̉de genere. quia eſt forma generalis¶ Solutio ip̄a eſt ſimplex. qꝛ ꝯpoſitum eſt ex materia etforma. ⁊ talis non eſt ꝯpoſitio forme. Etiā niſi forma eſſꝫſimplex. oporteret ꝙ ꝯpoſitio iret in infinitum. etiā differētia eſt ſimplex. igitur forma eſt ſimplex Preterea ſi formavt hmōi eſſet ꝯpoſita tūc omnis forma eſſet cōpoſita. ſedhoc eſt incōueniens. qꝛ tunc oporteret ante pͥmaꝫ formāeſſe formā. Et poſſunt iſte forme ſic colligi. ita ſcꝫ ꝙ pͥmaerit eſſe. ſecūda erit forma que eſt corporis qͣꝫtitate determinati. ⁊ tercia erit corporis ꝯtrariū habentis. quarta eritcorporis mineralis. quinta vitalis. ſexta ſenſibilis. ⁊ ſeptima rationalis¶ Ad obiecta in oppoſitū. Ad pͥmū eſt dicendum. ꝙ idquod virtutem ⁊ operationem habet in aliquo eſſentialiter ſaluatur in ipſo. verum eſt in his que ſunt vnū ꝑ modum mixtionis. ⁊ illorum virtutes non operant̉ actu ſimpliciū. ſed potius operant̉ actu mixti. ſed ita non eſt in forma ſecūda ⁊ tercia. quia actus forme pͥme melius eſt in ſecūda qͣꝫ pͥma Melius em̄ ⁊ nobilius eſt rōnale qͣꝫ ens tm̄et melius ens ſenſibile qͣꝫ vegetabile. ⁊ meliori vita viuitrōnale qͣꝫ ſenſibile. qꝛ in talibꝰ poteſtatiuis formis ea queſunt precedentiū ſunt ſequētium excellenter ⁊ eminenter.et ideo non habent ſe ꝑ modū ꝯpoſitorum huiuſmodi forme. ſed potius ſe habent per modū reduplicatorum. quiap̄cedens nō diſtinguit̉ ab eſſentia ſequentis nec miſcet̉ ei.ſed potius quaſi reduplicata conſtituit formam ſequentem. ⁊ ideo ſequens eſt eſſentia vna ſimplex ⁊ precedens.et ideo forma pͥma non includitur in ſecūda ẜm eſſentiaꝫſed ſolum ẜm virtutes. vt eſſentia vegetatiui nō eſt in ſenſitiuo. ſed ſolum virtutes ipſius. qꝛ ſemper forma ꝑfectior eminenter ꝯtinet omnes virtutes forme imꝑfectiorisnon tamen oportꝫ ꝑfectiorem formā eſſe ꝯpoſitam in eēntia. quoniā illud qd̓ eſt ſimplicius in eſſentia ſemꝑ eſt magis cōpoſitum in virtutibꝰ ⁊ potentijs. qꝛ qͣꝫto eſſentia eſtmagis vnita ⁊ ſimplicior. tanto eſt fecūdior ꝟtute ¶ Adſecūdum dicendū eſt. ꝙ duplex eſt forma. quedam eſt forma partis que dat eſſe materie in eſſe partis ante aduentum forme totius. Alia eſt forma totius a qua fluit eē toꝯpoſiti. vnde forma partis ſemper deſignatur vt ſimplex quando accipit̉ in abſtracto. ſicut humanitas. aliqn̄vt ꝯpoſita. vt cum deſignatur in ꝯcreto. Et hoc tribusmodis fit. quia quādoqꝫ deſignatur vt determinabilis.cum importatur ꝑ genus. aliquando vt determinans. vtcum importatur ꝑ differentiam. quandoqꝫ vt determinata cū importatur per ſpēm. Per hoc dicendum eſt. ꝙ forma partis ſemꝑ eſt ſimplex ẜm rem ⁊ ẜm modū. loquendo de ſimplicitate oppoſita ꝯpoſitioni illius cuius eſt forma. etiam forma totius eſt ſimplex ẜm rem. licet aliquando accipiatur vt ꝯpoſita ẜm rōnemAuartum duptum el.

K i.