Druckschrift 
Commentaria in libros Physicorum Aristotelis secundum viam Albertistarum cum textu
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

PhyſicorumAreſtotelis.

ſit ẜm accidēs. ⁊ id quod ꝑmanet in producente ⁊ ꝓducto idem ſit natura et ſubſtātia accipiens paſſioneꝫ rei.ẜm formas accidentiuꝫ variatas circa ipſum. Et poteſt ratio ſic formari ꝙ ſicut eſt in artificialibus ita ꝑ analogiam eſt in naturalibus. ſubſtantia autem et naturaartificialium eſt materia igitur ſubſtantia rerum naturalium eſt materia. Maior patet qꝛ ẜm antiquos forme naturales ſunt accidentia de quarta ſpecie qualitatis. quia antiqui ponebant materiam eſſe ſubſtantiamrei. et res ſolum differre penes figuras accidentales. exēpli gratia vt diogenes qui poſuit aerem pro principioomnium rerum dixit aerem ſic figuratum eſſe homineꝫet ſic figuratum fore aſinum. ⁊ ſic de alijs. Et ꝙ vnumquodqꝫ ita ſe habet ad ſuam naturam. ſicut opus artisad naturam artis ſic patet. qm̄ ſicut es et aurum ſe habent ad aquam que eſt materia prima eorum. oſſa auteꝫet lignā ad terrā q̄prima materia eſt ipſoruꝫ. et ſil̓r alioꝝqd̓libet naturaliū hoc dicūt eſſe naturam illoꝝ qd̓ pͥmūmateriale eſt in ip̄is. materia em̄ pͥma in qͦlibet illoꝝ eſtvna manens ſuſtinens variationes ex formarū diuerſitate. Unde es et aurum reſoluta producūt aquā et oſſa etligna reſoluta producunt terraꝫ. Et hec fuit cauſa ꝙdam eoruꝫ dixerunt ꝙ prima materia fuit terra. et quidam dixerunt ꝙ fuit ignis. alij aereꝫ. alij vero aquā primam materiam eſſe dixerunt. Et alij dixerunt. ꝙ quedam horum plura tamen vno ſunt materia omnium naturalium. Alijs autem placuit ꝙ omnia iſta ſunt materia naturaliū rerum et natura eorum Quot em̄ numero vnuſquiſqꝫ eoruꝫ accepit pro principio materiali. hecet tot dixit eſſe omniū ſubſtantiam et naturaꝫ ſiue vnuꝫſupponeret ſiue multa ſiue etiaꝫ omnia. Alia autem dixerunt eſſe paſſiones iſtorū. que mouent in actione et paſſione in ipſis ſicut qͣlitates prime. aut etiaꝫ dixerunt eſſehabitus ſicut forma et qͥeſcētes in ipſis q̄ nō hn̄t cōtrariū vel dixerūt eē diſpoſitōes materiā ⁊ naturā p̄parātesad habitus recipiendos. Quodcūqꝫ autē hoꝝ dixerūteſſe principium materiale et naturam. illud etiam dixerunt eſſe perpetuum. et dixerunt ꝙ illi nō ineſt mutatioex ſeipſo. qꝛ nunqͣꝫ mutatur ab eſſe ſuo. ſed alia que ſuntpaſſiones et habitus et diſpōnes fiunt ⁊ corrumpūturcirca hoc modis infinitis Iſte ergo eſt modus vnus qdicit̉ natura prima vniuſcuiuſqꝫ ſubiecta materia eorū q̄habent in ſeipſis motus et mutationis principium Uidetur autē eſſe cauſa ignorantie antiphontis. quia neſciuit diſtinguere inter formam accidentaleꝫ et ſubſtātialem. et ideo vtrāqꝫ putauit eſſe accidentalem. et putauit ꝙ forma naturalis per omnia eſſet ſicut forma artificialis et hoc non eſt verum Alio autem modo forma et ſpecies que eſtẜm ratiōem. Sicut enim ars dicitur quod eſtẜm artem et artificioſum. ſic et natura quodẜm naturam dicitur et quod naturale. Neqꝫautem illud adhuc dicimus habere ẜm artemnihil. ſi potentia tantum eſt vt lectulus Nondum enim habet ſpeciem lectuli. neqꝫ etiaꝫ artem. neqꝫ in his que natura ſubſiſtunt. Potentia em̄ caro aut os neqꝫ habet adhuc ſui ipſiusnaturam. Prius accipiat ſpeciem ẜm rationeꝫ

qua definientes dicimus quid eſt caro aut osneqꝫ natura eſt. Quare alio modo erit naturahabentium in ſeipſis motus principium ⁊ forma et ſpecies que non ſeparata ſunt. ſed aliudẜm rationem. Quod autem eſt ex his. naturaquidem non eſt. ſed a natura vt homo Et magis natura hec eſt qͣꝫ materia. vnumquodqꝫenim tunc dicitur magis cum entelechia ſit.qͣꝫ cum ſit potentia. Hic̄ ph̓s oſtēdit tribꝰ ratōibus formam eſſe naturāPrima ſumitur a ſimili. eodem modo dicitur aliquidnaturale. quo modo dicitur artificiale. artificiale aūt dicitur aliquid ex ſua forma. igitur etiam dicitur naturale ex ſua forma. clarum auteꝫ eſt ꝙ anteqͣꝫ aliquid accipiat formā artificialeꝫ non eſt artificiale. igitur etiaꝫ anteqͣꝫ aliquid accipiat formam naturalem non eſt naturale.et per conſequens forma rei naturalis dicitur eſſe natura. Qaior patet. quia ſicut ars dicitur dupliciter ſcilicꝫquod eſt factum ẜm artem. ⁊ id quod eſt artificioſum.quia id quod eſt arte factum habet formam artis perquam fuit in arte apud artificioſuꝫ. et ſunt hoc modo rationes vnius ⁊ forme opus artis et artificioſum. ſic ⁊ natura dicitur quod ẜm naturaꝫ factum eſt. et natura. qͥaid quod ẜm naturam factum eſt formaliter eſt in naͣtura faciente et ideo formaliter conueniunt naturale etnatura ideo forma habet rationem nature et natura eſtmagis qͣꝫ materia. quia ſicut in operibus artis non dicitur ꝙ opus artis aliquid habeat anteqͣꝫ accipiat formāartis ſed ſolum potentiam ad artem quando habet materiam artis. vt lectulus potentia eſt in lignis. ⁊ non eſtlectus niſi accipiat formaꝫ artis. ita eſt in rebus naturalibus ꝙ nihil vere actu dicunt̉ habere ex materia in quaſunt potentia. ſed ex forma habent ꝙ ſint res naturalesquia caro et os non habent ſui naturam niſi accipiantſpecieꝫ carnis ⁊ oſſis. ſpeciem quidē quā definiendo dicitur. quid eſt caro. quid eſt os. igitur oportet ẜm hancrationem ꝙ alio modo natura ſit eoruꝫ habentiū in ſeipſis motus principiuꝫ forma ⁊ ſpecies. que quidē natura non eſt vis ſeparata a naturalibus. in ipſis diffuſa.vt ſupra dictum eſt. ſed ſi ſeperetur. hoc eſt ẜm rationeꝫet intellectuꝫ reſoluentē tm̄. compoſitum vero quod eſtex ipſis non eſt natura. ſed eſt ẜm naturā. Et ſubiūgitphiloſophus. ꝙ forma eſt magis natura qͣꝫ materia. qͥaſicut ſe habet res naturalis ad eſſe in natura ſiue ẜm naturam. ita ſe habet ad naturam. ſed magis eſt ẜm naturam quando eſt ẜm formā entelechia hoc eſt in actu. qͣꝫqn̄ eſt in potentia materiali tantū. igitur forma que facit compoſitū eſſe ẜm naturaꝫ magis eſt natura qͣꝫ materia. et ideo melius alij in nature rōe p̄honorauerūt formam. dicētes ꝙ natura vniuſcuiuſqꝫ rei naturalis ē. forma dans eſſe. ⁊ ſpecies que dat vnicuiqꝫ earum rationēdiffinitiuam.Amplius fit homo ex homine: ſed non lectulus ex lectulo. Unde etiam non dicunt figuram eſſe naturam. ſed lignum. qm̄ fiet utiqꝫ ſigerminet non lectulus. ſed lignum. Si ergohoc eſt ars. et forma eſt natura. fit enim ex ho-

Hij