Druckschrift 
Commentaria in libros Physicorum Aristotelis secundum viam Albertistarum cum textu
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

LiberPrimus

Totū ꝟo ſucceſſiuū qd̓ ꝯſiſtit in fluxū ꝑtiū nō ꝑmanētiūdicit̉ manere idem ẜm ꝙ copulant̉ ad p̄ſens nūc p̄ter qd̓nihil habemus in tꝑe permanens. rōne cuius dicunt̉ partes temporis eſſe. Un̄ quecūqꝫ partes temporis acceptecū incluſione nūc p̄ſentis accipiūt denoīationem eſſendi. ſicut dicimus totum diem p̄ſentem. ⁊ totū menſem. totuꝫannū. Pars aūt accepta cū ſecluſione nūc d̓r nō eſſe ſed fuiſſe vel fore. ſicut in meridie nō d̓r nona hora eſſe ſed fuiſſeSimiliter in tempore futuro tercia vel quarta hora nond̓r eſſe ſed fore. ⁊ ſic pari paſſu vadit exiſtentia totiꝰ ⁊ partium ⁊ idemptitas vtriuſqꝫ. hoc tamen verū eſt ꝙ quocūqꝫ mō ꝑtes capiant̉ diſtinctōem habent a toto ſi accipiantur ſub rōne partiū. ⁊ totū ſub rōne totiusCSeptimuꝫ dubtū ettUtrum indiuiſibile ſit qͣꝫtum vel quale. Et videt̉ pͥmoꝙ ſic. qꝛ eſt finitum. ergo eſt qͣꝫtum. Conſequentia eſt manifeſta. An̄cedens ꝓbatur. qꝛ cōtinuū per ipſum finiturſicut linea finitur pūctis Et ꝯfirmat̉. qꝛ ꝯtinuū ẜᵐ quālibet partē ſuam eſt diuiſibile ⁊ qͣꝫtum. ſed punctum eſt ꝑsꝯtinui. ergo eſt qͣꝫtum. Minor ꝓbatur. qꝛ ſubſtātia lineeque eſt quiddā ꝯtinuū eſt ex puctis. Secūdo. omnisforma conſiſtit in indiuiſibili. vt d̓t Gilbertus. ſed formecorporales qͣꝫte ſunt. qꝛ dicūtur eſſe magne vel parue Tercio ſuꝑficies eſt indiuiſibilis ⁊ tn̄ eſt quanta. eo ꝙeſt ſpēs ꝯtinue qͣꝫtitatis. Prima pars aſſumpti pꝫ. qꝛ eſtindiuiſibilis ẜm ꝓfunditatē. gͦ eſt indiuiſibilis Quarto videt̉ ꝙ indiuiſibile p̄t eſſe quale. vt pꝫ de aīa ſeparata.et de ſubſtantijs ſpūalibꝰ. ⁊ tn̄ ſunt quales. qꝛ in eis ſuntmulte qualitates ſcꝫ ſcīe ⁊ virtutes. Solutio. indiuiſibile tripl̓r d̓r ſicut vnū. qꝛ quiddā eſtandiuiſibile ꝯtinuitate qd̓ actu non eſt diuiſum ſed eſt diuiſibile potentia. Secūdo mō d̓r indiuiſibile ẜm ſpēm etformam qd̓ nō p̄t diuidi in plures formas ſpē diuerſas. ſicut hō ⁊ equus. Tercio mō d̓r indiuiſibile qd̓ nullo modo eſt diuiſibile nec actu nec potentia. Et hoc eſt duplexquoddaꝫ eſt indiuiſibile in genere ſicut pūctū ⁊ vnitas. etſic accipit̉ negatiue. Aliud eſt indiuiſibile extra genus. ſicut forme īmateriales. ⁊ ſic capit̉ indiuiſibile quaſi negatiue extra genus. Et differt a priori. qꝛ iſtud eſt perfectumꝑ ſe ſubſiſtens. ſed pͥmū eſt imꝑfectum. Hac diſtinctōeſtante dd̓m eſt. ꝙ indiuiſibile pͥmo modo acceptuꝫ eſt differenter qͣꝫtum ⁊ quale. qꝛ eſt eſſentialiter qͣꝫtum ⁊ denominatiue quale ſiue accn̄tal̓r non ſicut ſubiectū qd̓ ſed ſicut ſubiectum quo. ⁊ hoc intelligendo per indiuiſibile primo modo acceptum qͣꝫtitatem ꝯtinuaꝫ. Indiuiſibile ꝟoſecūdo modo acceptum eſt qͣꝫtum ⁊ quale denoīatiue. qꝛſi intelligatur ꝑ illud indiuiſibile ſubſtātia. manifeſtuꝫ eſthuiuſmodi indiuiſibile eſſe denoīatiue qͣꝫtum ⁊ quale. ſeq̄ſi extendatur ꝓprie ad accn̄tia ⁊ potiſſimū ad quantitateꝫtunc dd̓m eſt de eo ſicut de pͥmo modo indiuiſibili. Indiuiſibile vero tercio mō acceptum nec eſt qͣꝫtum nec qualeꝑ ſe qͣꝫtitate molis ſiue qͣꝫtitate dimenſiua. Patꝫ pͥmo deindiuiſibili in genere quale eſt pūctum. qꝛ ⁊ ſi tale ſit in genere reductiue. nō tn̄ directe. ⁊ ſic nō recipit p̄dicatiōeꝫ ſuigeneris in recto. ſed tm̄ in obliquo Et qꝛ qualitas nō ineſt niſi mediante qͣꝫtitate. ideo etiā nō d̓r quale. Et licetlinea dicat̉ qͣꝫta ⁊ qualis ⁊ ſimiliter ſuꝑficies. non tn̄ ẜm ꝙindiuiſibiles ſunt. ſed ẜm ꝙ ſunt diuiſibiles per ſe. Qd̓additur notanter. qꝛ ꝑ accidens dicūtur quāte ⁊ qualesgratia corporis cuius ſunt indiuiſibilia. non tamen ſunt

partes integrales totius. quia ille poſſunt etiam eſſe perſe quante ⁊ quales ſeparate a toto. non aūt indiuiſibile hͨmodo ſumptum. Patꝫ etiaꝫ de indiuiſibili extra genusquia deficiente pͥncipio qͣꝫtitatis ſcꝫ materia deficit pͥncipiatum ſcilꝫ qͣꝫtitas ⁊ materialis qualitas. ergo ſpūalesſubſtantie non ſunt qͣꝫte neqꝫ quales qͣꝫtitate molis ⁊ qͣlitate materiali. licet ſint quāte qͣꝫtitate virtutis. que nihilaliud eſt qͣꝫ gradus ꝑfectionis rei. ⁊ talis ꝯuenit omnibꝰrebꝰ etiam deo. licꝫ non vt accidens. ⁊ quo ad nos tranſfertur hec qͣꝫtitas a qͣꝫtitate materiali in qͣꝫtuꝫ attenditurpenes perfectōnem nature rei. ſicut qͣꝫtitas dimenſiua ẜmmateriam dimenſionū. Unde ſicut dicimus aliquid ẜmmolem magnuꝫ. qꝛ attingit debitam qͣꝫtitatem molis. itatranſſumptiue in omnibꝰ dicimus aliquid magnū vel qͣꝫtum. qꝛ attingit debitam ꝑfectionem rei in eſſe ⁊ in operari. Et qꝛ bonū ⁊ ꝑfectum idem ſunt. ideo d̓t ꝙ in his q̄non mole magna ſunt. idē eſt eſſe maius ⁊ melius. et ideode hac qͣꝫtitate loquendo manifeſtum eſt ꝙ omnibꝰ rebusꝯuenit ⁊ maxime ſpūalibꝰ quibꝰ ipſa ſola ꝯuenit. ſicut materialibꝰ ꝯuenit duplex quātitas. ſcꝫ molis ⁊ virtutis. dequarum differentia inuenit̉ in predicamento quantitatiscirca terciam eius ꝓprietatem.Ad obiecta in oppolitūAd pͥmū eſt dd̓m. ꝙ licet pūctum quod eſt indiuiſibile ingenere ſit eſſentialiter finis. nō tamen participatiue eſt finitum. Ad ꝯfirmationem eſt dd̓m. ꝙ quelibet pars integralis ipſius ꝯpoſiti eſt quanta. nō tamen pars definitiua. Ad ſecūdum dictum eſt in ſolutione pͥncipali ꝙduplex eſt qͣꝫtitas. ſcꝫ molis ⁊ virtutis. quantitate molisde quo loquitur dubium nō ſunt quante forme ſubſtantiales ⁊ accidentales p̄ter ipſam qͣꝫtitatem niſi ꝑ accidēset ſic ꝑ ſe ꝯſiſtunt in indiuiſibili qͣꝫuis etiā hoc poteſt intelligi de quātitate inqͣꝫtum ipſa ẜm rōnem forme hꝫ indiuiſibilitatem. eo ꝙ nō ꝯpetit ſibi diuiſio niſi ẜm id qd̓ potētialiter eſt in ea. ſcꝫ ẜm partes que habent eſſe potētiale intoto. forma aūt vniuſcuiuſqꝫ ꝯſiderat̉ ẜm ꝙ actu eſt. qͣꝫtitate vero virtutis ſunt bene quante. ſed de illa nō queritdubium nec intelligitur textus. Ad terciū dictum eſtin ſolutiōe pͥncipali. ꝙ licet ſuperficies ſit indiuiſibilis ẜmprofunditatem. eſt tamen diuiſibilis ẜm longitudinem etlatitudinem. Ad quartū eſt dicendum. ꝙ indiuiſibileextra genus poteſt eſſe quale qualitatibꝰ ſpūalibꝰ. ſed nonquale qualitatibꝰ corporalibꝰ que nō inſunt ſubſtantie niſi quantitate diuiſiua mediante. vt album nigrum calidum frigidum ⁊c̄. Conturbati ſunt autem poſteriores quēadmodum ⁊ antiqui. ne forte contingat quodinconueniens reputabant ſimul idem eſſe vnūet multa. Unde alij quidē eſt auferebant quēadmodum Licophron. Alij autem dictioneꝫmutabant. vt quoniam homo non albus eſt.ſed albatur. neqꝫ ambulans eſt. ſed ambulat. ⁊non eſt adijcientes multa faciunt eſſe vnū tanquā ſingulariter dicto vno aut ente. Sed multa ſunt que ſunt aut ratiōe. vt aliud eſt albo eēet muſico ſunt idem vtraqꝫ ſubiecto multaqꝫvnum. aut diuiſione quemadmodum totum