Sex principiā
Hic ponit ꝓprietatē propͥe propriā dicens. ꝙvidet̉ eē ꝓpriū poſitōis ſub̓e maxime aſſiſtē inter ea q̄ aſſiſtūt ꝓpͥe qd̓ oſtēdit̉ ꝑ diffinitionēpoſitōis q̄ eſt. Poſitio eſt natural̓ ſub̓e ẜm hācvl̓ illā poſitōꝫ ordo. ſicut natural̓ ordo ẜm ſeſſionē ē ſeſſio ⁊ natural̓ ordo ẜm ſtationē ē ſtatio ⁊ ſic de alijs. iſta āt naturalis ordinatio vl̓a pͥncipio cōpoſicōis ſub̓e innata ē. aut innata eſt a ꝯſuetu motu nature a pͥncipio ꝯpoſitionis. ſicut in aſpero ⁊ leni ⁊ equalibꝰ ẜm ſuꝑficiē. vl̓ ineqͣlibꝰ ẜm eandē ſicut plana ⁊ hiſpidadicimꝰ. aliqͣ a nature aūt motu vt flexura membroꝝ ſicut eſt ſeſſio vl̓ ſtatio ⁊ alia hmōi. ⁊ qͥ ag ꝓprie ꝓpriū ēˢiō ſeqͥt̉ ꝙ qͥcqͥd ꝓxīeint̓ aſſiſtētia aſſiſtens ē illd̓ ẜm ꝟitatē poſitō ē¶ Circa p̄dicta ſunt dubia PrimūSeſt circa ſcd̓am ꝓpͥetatē poſitōis in qͣ dr̄ ꝙ nonſuſcipit magis ⁊ minus an ſit vera. ¶ Et videtur pͥmo ꝙ no. qꝛ rectū ⁊ curuū ſunt poſitōes.⁊ ſil̓r aſperū ⁊ lene ⁊ tn̄ ſuſcipiūt magis ⁊ minus. qꝛ recipiūt ꝯꝑatōeꝫ vt rectū. rectiꝰ rectiſſimū. ⁊ cnruū. curuiꝰ. curuiſſimū. ¶ Scd̓o ſupra ⁊ iuſra dicūtur poſitōes. tn̄ ſuſcipiūt magꝭet minꝰ qꝛ vnū p̄t eſſe magis ſurſuꝫ qͣꝫ reliquū¶ Solutio ſic. qꝛ ſuſceptio magis ⁊ minꝰ cōmunit̓ cauſat̉. a depuratōe ꝯtrarij a ꝯtrario. velꝑmixtōne ꝯtrarij cū ꝯtrario ſꝫ vt dicit̉ in pͥoriꝓpͥetate poſitio nō hꝫ ꝯtrariū. igr̄ nō ſuſſcipitmagis neqꝫ minꝰ ¶ Ad obiecta in oppoſitumad pͥmū eſt dd̓m. ꝙ curuū nō ſuſcipit magis etminꝰ racōe poſitōis. ſed racōe eleuacōnis medijab extremis. ſed rectū nō ſuſcipit magis ⁊ minus qꝛ rectitudo ꝯſiſtit in eqͣlitate a qua nihilauferri p̄t manēte rectitudine. ſꝫ ſtatim fit curuū. ¶ Qd̓ āt dr̄ rectū. rectiꝰ. rectiſſimū. dictuꝫē ẜm ꝯmunit̓ loq̄ntes. qui qn̄qꝫ vocāt rectumqd̓ eſt ſimpl̓r curuū. qn̄ nō multū diſtat a rectoet qd̓ in tali ꝯꝑacōe d̓r rectiſſimū ē illud quodſimpl̓r eſt rectu. ⁊ hoc nō dr̄ ẜm magis ⁊ minꝰSimili mō dd̓m ē de aſꝑo ⁊ leni. ꝙ aſperuꝫſuſcipit magis ⁊ minꝰ. nō racōe poſitōis. ſꝫ rōeeleuacōis vl̓ depreſſionis ꝑtiū. ¶ Lene āt nonſuſcipit magis ⁊ minꝰ. qꝛ lenitas ꝯſiſtit in eqͣlitate cui nō p̄t aliqͥd apponi vl̓ auferri. ſi tn̄ cōꝑet̉ hͦ eſt ẜm ꝯmunit̓ loq̄ntes ¶ Ad 2ᵐ dd̓mꝙ hͦ ⁊ his ſil̓ia nō ſuſcipiūt magis ⁊ minꝰ rōepoſitōis. ſꝫ racōe alicuiꝰ habitudinis extrinſeceputa dicūtur ẜm magꝭ ⁊ minꝰ rōe acceſſus ⁊ receſſus in ordine ad centrū ⁊ circūferentiā.Intꝰ em̄ dicit̉ in ordine ad centrum. ⁊ extra adcircūferentiā. ¶ Similiter ſupra. ⁊ infra nōdicūtur ẜm magis ⁊ minus ratione poſitōnisſed ratione maioris vel minoris eleuationis.
Illud em̄ dicitur magis ſupra quod magis ēeleuatū. ⁊ ſic non dicūtur iſta ẜm magis vt dicunt ordinationē partiū que eſt poſitio. ſꝫ ſi dicuntur ẜm magis ⁊ minus hoc eſt ratione alicuius alterius quod eſt extra poſitionis rationem. ¶ Similiter eſt dicendum. ꝙ ſurſum ⁊deorſum non dicūtur ẜm magis ⁊ minus ratione poſitionis. ſed ratione propinquitatisvel diſtantie in comparatione ad orbem celeſtem ⁊ ad centrū mundi. illud em̄ quod eſt propinquius orbi eſt magis ſurſum ⁊ illud qd̓ ēpropin quius centro eſt magis deorſum¶ Scd̓m dubium eſt circa terciā proprietatem. an proprium ſit poſitioni ſubſtantie proximius aſſiſtere ¶ Et videtur ꝙ non. qꝛquantitas proximius ſubſtantie ad eſt qͣꝫ poſitio. quia quantitas ineſt a principio intrinſeco quod non conuenit poſitioni. ¶ Et confirmatur. quia poſitio preſupponit quantitatemeo ꝙ non eſt niſi ordinatio partiū quantitauarum. ergo quantitas proximius adeſt ſubſtantie. ⁊ ſil̓r probatur de qualitate. ¶ Et confirmatur. quia quedam qualitates ſunt radicatein eſſentialibus principijs ſubiecti cuiuſmodiſunt naturales potentie. ¶ Solutio Albertiſic. quia poſitio non eſt aliud qͣꝫ ordinatio ſubſtantie q̄ ineſt eidē vl̓ a pͥncipio ſue ꝯpoſicōisvl̓ a ꝯſueto motu nature. gͦ ꝓxīe int̓ om̄s formas ſup̄poſitas aſſiſtit ſube. ¶ Dr̄ āt notant̉aſſiſtit ſub̓e. qꝛ ẜm dn̄m Albertū duplicia ſūtaccidētia. quedā ſunt abſoluta ſicut qͣntitas ⁊qualitas que proprie dicuntur ineſſe. quia abintrinſecis principijs ſubſtantie cauſant̉. quātitas a toto gratia materie. ⁊ qualitas gr̄a forme. ¶ Alia ſunt q̄ cauſant̉ ab aliqͦ extriſeco cōꝑato ad ſub̓am vl̓ a ſub̓a ꝯꝑata ad extrinſecuꝫ.et tales vocauit Gilbertꝰ aſſiſtentes. Uocauitautem tales aſſiſtentes. quia non trahunt rationem ab hoc ꝙ inſunt ſubſtantie. ſed ab eo ꝙper eas ſubſtantia ad extra ſe ens aliquod comparatur ſicut relatio ⁊ quādo vbi poſitio ⁊ habitus quorum nullum nomine ſuo dicit ꝙ inſit. ſed nomine ſui generis tm̄ quod eſt accidēsſed nomine proprio dicunt comparationē ſb̓ſtantie ad aliquod extrinſecū ſic̄ relatio. quando. vbi. ⁊ hniuſmudi. Relatio em̄ vt relatio. ⁊non vt accn̄s ſubſtantie. dicit comꝑacōꝫ ẜm idquod eſt ¶ Et ſil̓r dd̓m eſt de alijs qͣꝫuis nō relatōis dicant ꝯꝑacōes. ſed loci vl̓ temporis vl̓ordinis aut alicuius huiuſmodi. Et quia iſteforme aſſiſtunt potius qͣꝫ inherent. ideo dixitGilb̓. ꝙ ẜm tales mutationes formarum nonproprie mutat̉ ſub̓a. ſed talibus formis mu-