¶ Gilberti. porritani

nuari ad p̄ſens ¶ De p̄terito aūt hocdictū eſt qd̓ nō in ſubſtantia ꝑmaneatſed quoniā in exceſſu ſuo nodum p̄teriit de futuro aūtⁱ qm̄ neceſſe eſt ꝯtingereqd̓ tantūde eſt ac ſi inſtaret. Nulla enīdicta eſt in eo qd̓ ꝑmanet ⁊ futuꝝ eſt ⁊qd̓ nūc abijt quāobrē ⁊ de futuris agitur et ẜm ea aliquid dicitur ⁊ nūcupationē exiſtētiū ſortiuntur vt ſol oriet̉cras. cras erit nauale bellū: heri obijtſortes: et aliquid dicttur ẜm tempꝰ adquod futuꝝ eſt eo ꝙ naſcetur in eo neceſſario qd̓ eſt futuꝝ. vt callias diſputabit cras vl̓ nō diſputabit̉: Diſputabit em̄ actione futurā ſignificat Nihil aūt eſt qd̓ in ſubſtantia adh̓uc ſitdiffert aūt quādo ab eo qd̓ eſt vbi qͦniam in qͣcumqꝫ tempore eſt vl̓ erit vl̓ fuit in eodē ⁊ quādo eſt vl̓ erit l̓ fuit qd̓ẜm tempus dicitur ¶ Quādo enim qͥdeꝫ ex inſtāti eſt cum ipſo inſtāti eſt ⁊ ſimul in eodem ſunt ¶ Quādo vero exeo qd̓ abijt vl̓ qd̓ futuꝝ eſt nūquā erūtſimul: Ubi vero ⁊ locꝰ a qͦ fit nūquamſimul ſunt in eodeꝫ Ubi enī in circumſcripto eſt locus aūt in ꝯplectēte ¶ Diſtat aūt quādo qd̓ ex pͥterito ab eo qd̓ex futuro p̄cedit. Quoniā quādo qd̓ex preterito eſt futuro poſterius eſt. qd̓vero ex futuro ē pͥus eſt p̄terito. Quādo aut vnū et idē. pͥmū quidem ex futuro eſt. ſcd̓m qͥdem ex p̄ſenti: poſteriꝰvero a p̄terito quēadmōꝫ et tēpꝰ pͥuseſt qd̓ futuꝝ eſt. poſtea vero p̄ſens. deinde p̄teritum Sicut aūt et tempꝰ aliud qͥdē cōpoſitum. aliud vero ſimplexEſt aūt cōpoſitum qd̓ incōpoſita action cōſiſtit: ſimplex qd̓ cū ſimplici recedit: Ita et quando aliud ſīplex aliudvero cōpoſitū Simplex qͥdem vt ī momento eſſe ⁊ non eſſe Compoſitū aūtvt in die hora. ebdomoda. et ī ſimlibꝰAmplius aūt quēadmodū temporis

ꝑtes ſibi ſine mora ſuccedunt ſimiliteret quando Quando quidem partesp̄teriti et futuri ad preſens copulate reducūtur Diſtat aut tēpus ab eo quodquando eſt quoniam ẜm tempus aliquid menſurabile eſt vt annus qͥdemdicitur temporis diurnus et motꝰ ml̓tus dicitur eo ꝙ multo tempore ꝑmaneat. At ẜm quando nihil mēſuraturſꝫ aliquādo dicitur eſſe ⁊ ẜm idem temporale ⁊ variabile aliqͥd pronūciaturTunc ibi Eſt igit̉ quādo¶ In hac ꝑte gilbertus ponit diuiſioneꝫ ipſiꝰquādo dices. ꝙ triplex eſt. quādo .ſ. vnum ē exeo ꝙ abijt ſiue ex p̄terito qd̓ vocatur quādo pteriti Aliud eſt ex eo qd̓ nūc inſtat. ⁊ hoc voccatur quādo p̄ſentis Et tertiū eſt ex eo ꝙ neceſſariū eſt cōtingere qd̓ vocatur futuꝝ. et hocdicitur qn̄ futuriTunc ibi. Dictum eſt autem in¶ Hic gilbertus r̄mouet dubium. poſſet eniꝫaliquis dicere. p̄teritū ⁊ futuꝝ nō ſunt. gͦ ex ill̓nō p̄t r̄linqui quando. hoc dubiū remouēs dicit ꝙ p̄teritū et futuꝝ ſunt aliqͥd et hoc probatduabus rōibꝰ. Prima eſt. p̄teritū ⁊ futuꝝ ſūtquātitates vt dictū eſt in cathegorijs. ſꝫ quātitas eſt aliquid in reꝝ natura vt manifeſtuꝫeſt. gͦ p̄teritū et futuꝝ aliqͥd ſunt ¶ Scd̓a ratio eſt. q̄cumqꝫ copulantur ad preſens ſūt aliquid in rerū natura. ſꝫ pretē̓itū et futuꝝ copulantur ad preſens. ergo ſunt aliquid Maioreſt nota. qꝛ nō ens nō poteſt copulari. minoreſt ph̓i in p̄dicamentis. nō tn̄ iſtud eſt intelligendum ꝙ p̄teritū et futuꝝ ꝓpter hoc ꝑmanētiam habeant. ſꝫ de preterito. ideo dictum eſtqꝛ in exceſſu ſuo hoc eſt in vltimo in quo p̄ſenti continuatum eſt non p̄terijt ſic enim nō hꝫeſſe quo ad ꝑtem inicialem ſed finalem. et illaeſt tēpus preſens cui ꝯtinuatur et ſimili modo dicēdum ē de futuro ꝙ in principio ſui continuatur ad p̄ſens nunc. qͣꝫuis eī ip̄m nōdumſit tn̄ ex ſucceſſione neceſſarium eſt ipſum contingere. ⁊ ideo quo ad ſubſtātiam ipſius quādo accipiendam tantumdem valet ac ſi inſtaret Nulla enim eſt differentia in eo qd̓ permanet hoc eſt in preſenti qd̓ iam manet inſtans.et in eo quod futurū eſt et in eo qd̓ abijt in preterito quo ad qn̄ accipiendum. vnū enī nunceſt tota ſubſtantia temporis Et hoc ꝓbat gil-

O.