De potentijs anime vegetatiue.
Retentiua q̄ oꝑatur vt cibꝰ tādiuſtet in vno locodonec debitā accipiat alteratōemhabet tres ſedesExpulſiua eſt in illisꝑtibus in qͥbus fit expulſio. ⁊ ſunt pͥncipaliter qͣttuor ẜm ꝙqͣttuor principalit̓ ſunt ſuperfluitates¶ Attractiua eſt in tribus. ſcꝫ in
eſt ſicut ſpūma. ⁊ hoc eſt materia cholere naturalis. Et reſidet in ip̄a groſſum terreſtre. ⁊ hoc ē materia melācholie. Etquiddā eſt ſubtile ⁊ puruꝫ. ⁊ hoc ē materia ſanguinis. Et quiddā remanet incompletū aquoſuꝫ. ⁊ hoc ē materia phlegmatis. Adhuc aūt aliquid enatat ſicut ſpūmoſum incēſum. ⁊ hoc ē materia cholere innaturalis. Et quiddaꝫ caditrecedendo. incenſum ⁊ incineratum. ⁊ hoc eſt materia melancholie innaturalis. Et quiddam ſtat viſcoſum quod diuidi non poteſt. ⁊ ex illofit phlegma innaturale ⁊ quiddam purū ⁊ terminatū. ⁊ hoc eſt ex quo generatur ſanguis Omnia autem hec fiunt in gibbo epatis in vena magna ſub calore cordis vel menbri quod eſt loco cordis in animalibuspoſtqͣꝫ ꝑ venam emunctoriā que ad renes deſcendit ſeparata fuerit aquoſitas ſuꝑflua. ⁊ emiſſa ad renes cum aliqua ꝑte ſanguinis. qui propter nutrimentū renum illuc deriuatur Et tunc vena illa magna que a corde venit ad gibbū ep̄atis. in gibbo epatis diuiditur in duos ramos. quoꝝ vnus aſcendit ⁊ alter deſcendit. ⁊ diuiduntur ꝑ membra. Et perillas venas ſanguis defertur ad mēbra. exudans in extremitatibꝰ omniū venarum. ⁊ cum exudauerit imbibitur membris ⁊ nutrit ea. Et ſic quarta digeſtio vel ẜm aliam diuiſionē tercia fit in extremitatibꝰ venaꝝ. eo ꝙ ibi ſicut dictum eſtexudat humor qui nutrit mēbra ⁊ in eiſdem extremitatibus erit ſuꝑfluitas que ſudor vocatur. Et ergo fudor freq̄nter non fit niſi quādo plus qͣꝫ oꝑtet caleſcit corpus. ⁊ ex calore aperiuntur orificia venaꝝ In aliquibus aūt ꝓpter maliciam cōplexionis accidit ſudor ſanguīs. Qn̄qꝫ aūt etiā ſudor ex alia cā fit ſicut inuētus eſt hō qͥ ſudauit qn̄ voluit. ſicꝭAugꝭ. d̓t. libro. xiiij. de ciuitate dei. capl̓o. xxiiij. ſe exꝑtū. Sed hoc vnū eſt de mirabilibꝰ que in natura fiunt¶ Stomachū videlicet quia poſtqͣꝫ cibus in ore fuerit maſticatus. ⁊ ſic ad digeſtionemcompletam preparatus retinetur in ſtomacho donec alteratione ſufficienti facta ſepare
tur per egeſtionem impurum a puro¶ Epar. eſt ſecūda ſedes eiuſdem in quo vt ſupra patuit naſcunt̉ quattuor humoresEſt autem humor corpus humidū fluens ⁊ alteratum ꝑ decoctionē ad nutrimentummenbroꝝ. Eſt enim humor de ſubſtantia menbri cibi. ſanguinei. phlegmatici. aut cholerici. aut melancholici. Aliquando vero eſt ſuperfluus. ⁊ tūc neceſſe eſt ip̄m de corporeeuacuare qͣꝫuis nō ſit malus aut qͣꝫuis ſit cōuertibilis in nutrimentū bonū¶ Extremitates venaꝝ. ſunt tercia ſedes. qꝛ nutrimentū exudās vt tactū fuit in extremitatibꝰ oīm venaꝝ cū exudauerit imbibit̉ menbris ⁊ nutrit ea ſicut tactum fuit¶ Uenter cū ſuis inteſtinis. vn̄ vt autor eſt Areſtoteles ſuꝑfluitates q̄ generant̉ in corꝑe aīaliū ſtꝭ ex ſuꝑfluitate cibi q̄ vētris appellat̉. q̄ ſunt ſuꝑfluitates ſicce q̄ ſunt ſtercus ⁊ſuꝑfluitas vrine q̄ purgat̉ ꝑ veſicā. ⁊ alie ſuꝑfluitates q̄ ſunt ſperma qd̓ eſt decoctuꝫ inteſticulis. ⁊ lac quod eſt coctum ⁊ dealbatum in mamillis in aīalibus que ſac habentUna aūt eſt drn̄a oīm ſuꝑfluitatū cibi p̄ter ſperma ⁊ lac. Omēs em̄ alie ſunt ex impuroquod reijcit̉ a natura. venter em̄ eſt receptaculuꝫ ſuꝑfluitatis pͥme digeſtionis. ⁊ illa eſtterreſtris ⁊ grauis ⁊ reijcitur ſiue expellitut ꝑ anum. ⁊ qꝛ om̄e aīmal indiget terreſtri cibo. ideo om̄e animalhabet hmōi ſuꝑfluitates¶ Epar eſt ex quo eijcit̉ etiā ſuꝑfluitas. qꝛ ſcd̓a ſuꝑfluitas eſt poſt ſcd̓am cibi digeſtionēque fit in epate. ⁊ hec ſuꝑfluitas eſt humida q̄ trahitur cū cibo. eo ꝙ ſine ea non curreretper venas cibus neqꝫ diuideret̉ ꝑ vias epatis. ⁊ colatur a cibo in gibbo epatis¶ Extremitates venaꝝ ſunt terciū in quo eſt expulſiua. qꝛ in extremitatibꝰ venaꝝ ꝑ digeſtionē que ibi fit generat̉ ſuꝑfluitas ⁊ purgat̉ ſic ꝙ ꝑ venas redundat ad gibbuepatis. ⁊ inde lauatur ꝑ emūctoria ⁊ deducitur ꝑ renes ad veſicam ⁊ purgatur ꝑ hypoſtaſes. Et hec facit hypoſtaſes in vrinis. ⁊ in alijs animalibus non habentibꝰ veſicam coniungitur ſtercori ⁊ emittitur cum illo¶ Quarta eſt in ſingulis mēbris Et ſuꝑfluitas eius eſt aliqn̄ ſperma. ⁊ aliqn̄ impuruꝫquod eſt ibi egredit̉ ꝑ ſudores ⁊ ſordicies corpoꝝ. Primā ſuꝑfluitateꝫ vt tactum fuit habent omnia animalia. Secundā non habent niſi ea que multo indigent humido ad hoc ꝙ cibus eoꝝ currat ꝑ venas ficut quadrupedia. Que aūt in ſe humida ſunt ſicut piſces rara valde habent corꝑa ⁊ largas propter hoc reſpectu ſuorum corpoꝝ habētes vias vrinales. nō bibunt niſi ad cibi tꝑamentū. ⁊ ideo non habēt vrinam. qꝛ ſuꝑfluū potus cumſtercore emittunt ſicut aues. Tercia autem cōuertitur in talibꝰ ī ſquamas ⁊ plumas. ⁊ iō hac non indigent. Quartā q̄eſt ad ſpeciei conſeruationem omnia fere habent animalia¶ Stomacho¶ Epate¶ Membris nutriendisDe duobus pͥmis patet ex ſitu ⁊ fame. Et de tercio. qꝛ illa incarnant nutrimentū. Et ſubſeruiunt ſibi vene et arterie.Que ſic differunt ẜm dn̄m Albertum. quia vene ſunt vie ſanguinis in om̄ibus habentibus ſanguinē. ⁊ illa eſt vtilitaseaꝝ in om̄ibus illis que venas habēt. Et ſunt due que in pͥmis oriunt̉ ab epate. Una oritur a parte cōcaua epatis quevocatur porta. Et vtilitas huius eſt ꝙ nutrimentū trahit ad epar. Scd̓a oritur ſuꝑius in ꝑte cōuexa. ⁊ huius vtilitaseſt nutrimentū ab epate deriuari ad membra Et hec vocari ſolet vena veꝝtrem habens. Arterie vero vocātur venepulſatiles quaſi arte aeris vie. eo ꝙ pulſat in eis ſpūs aereus per cordis diaſtolen expulſus percuſſus aut ad euentationem cordis attractus Aut etiam tentus ad materiam vocisAugmentatiua vero et generatiua non ſubdiuiduntur