De animaAreſtotelis.
lectus continebit graue eſt ⁊ fingereHic ph̓us ꝯn̄ter cōtinuat p̄dicta dicens. ꝙ aliqͥs dubitabit quā poteſtatē habet quelibet ꝑtium aīme in corꝑeet hoc eſt q̄rere vtrum habeat poteſtatē ꝑtis poteſtatiue q̄eſt quaſi pars integralis aīe poteſtatiue. ita ꝙ vniens poteſtates ꝑticulares ſit vna ſubſtātia aīme ẜm eſſe. aut itaſit ꝙ quelibet pars aīme poteſtatē habeat totius anime. etvniens eas non ſit niſi quedā cōmunis rō ⁊ ẜm rem quelibet pars ſit q̄dam aīa totum illud habēs quod habet anima Et ſi qͥdem dicat̉ ꝙ vnaqueqꝫ ꝑtium non habet niſi ꝑticularē potentiā. tunc oportet ꝙ ſicut anima cōtinet totuꝫcorpus ꝙ ſic quelibet pars poteſtatis eius aliquā ꝯtineatꝑtem corꝑis. ⁊ exerceat in illa ſuam oꝑationem. ⁊ hoc noncōueniens eſt. qꝛ aīa d̓r forma ꝯtinens corpus. ⁊ tunc ipſanō colligit̉ niſi ex poteſtatibꝰ corꝑis ꝑticularibꝰ ꝑtes corporis ꝯtinentibꝰ. ⁊ ſi hoc concedat̉ tūc videt̉ ſeqͥ impoſſibile. qꝛ qualem ꝑtem aūt qūo cōtineat graue eſt fingereUidētur em̄ ⁊ plante viuere diuiſe ⁊ animaliū quādam inciſoꝝ tanqͣꝫ eandem habētia animā ſpecie et ſi nō numero. vnaqueqꝫ qͥdem em̄ꝑtium ſenſum habet ⁊ mouet̉ ẜm locum in qͦddam tēpus. Si aūt non ꝑmanet nullū incōueniens eſt. Inſtrumenta em̄ non habent qͥbusſaluent naturam. ſed nihil minus in vtraqꝫ partiū om̄es exiſtūt ꝑtes aīe. ⁊ ſimilis ſpēi ſunt adinuicē ⁊ toti. Ad inuicē qͥdem ſicut q̨̄ nō ſeꝑabiles ſunt. Toti aūt anime tanqͣꝫ indiuiſibili exiſtente. videtur aūt ⁊ que in plantis anima principium quoddā eſſe. Hac em̄ ſola ꝯmunicantet aīalia ⁊ plante Et ipſa qͥdem ſeꝑatur a ſenſibili pͥncipio. ſenſum aūt nullum ſine hac habetHic ph̓s amplius ꝓbat ꝙ aīa eſt diuiſibilis in diuerſas ꝑtes corꝑis dicens. ꝙ plante q̄ ſunt q̄dam aīata vidētur viuere ⁊ vbiqꝫ habere omnē facultatē aīe vegetatiue.et licet in radice ſola trahat cibū. tn̄ virtutē ⁊ facultatē trahendi cibū habet in ramis. ⁊ hoc pꝫ qn̄ diuidit̉ ⁊ infigiturterre. tūc em̄ in ramo trahit ſicut in radice. ſil̓r eſt in his aīalibus que anuloſa vel rugoſa dicunt̉ que ſi diuidant̉ vtraqꝫ ꝑs retinet aīam ſenſibilē. ⁊ motiuā ẜm locuꝫ. ⁊ ſunt iſteaīe eedem ſpē. licet ſint numero diuerſe. ⁊ videtur ꝙ vtraqꝫ etiā ꝑs habeat virtutem guſtatiuā ⁊ cibi receptiuam.ſi aūt nō ꝑficiunt tractū cibi hoc nō eſt incōueniens. qꝛ hͦꝯtingit ꝑ accn̄s. nō em̄ eſt hoc ex defectu virtutis aīe. quānō habet vtraqꝫ ꝑs. ſed qꝛ deficit ei organū corꝑale quodin plāta vbiqꝫ aptat̉ ꝓpter homogeneitatē plantaꝝ. ſed nōſic vbiqꝫ p̄t aptari in aīali ꝓpter ſuaꝝ ꝑtium heterogeneitatem. vn̄ licet nō habeat inſtrumenta qͥbus ſaluet̉ in natura. tn̄ aīma ꝑfecta ẜm om̄es vires videt̉ vtriqꝫ ꝑti mneē.et ſil̓es ſpē ſunt aīe ꝑtium ad inuicē. ⁊ etiā toti ſunt ſimilesQuia nō habuit plus tota ſil̓ qͣꝫ ꝑs altera diuidēs eam. tota ergo anteqͣꝫ eſſet ſeꝑata. ⁊ aīe ꝑtium ſunt ſil̓es ad inuicēet hoc eſt ac ſi tota qn̄ corpus eſt ſil̓ nō diuiſum eſſet diuiſibilis ꝑ ſpēs. Quod aūt eſt diuiſibile ꝑ ſpēs eſt ratō cōmunis vna. gͦ diuiſio aīe in ꝑtes eſt diuiſio in ſpēs. ſicut ſi diuideret̉ animal in hoīem ⁊ aſinū. ⁊ nō eſt ſicut diuiſio ſubiecti in potētias ⁊ ꝓprietates naturales ſicut diuidit̉ ignis incalidū rarū ⁊ lucidum. vel pomū in odorem calorē ⁊ ſaporem. Si vero quis diceret ꝙ in plantis in qͥbus maxime
ſit hmōi diuiſio non eſt aīa. manifeſtū eſt ꝙ hoc falſum eſtQꝛ in plātis videt̉ ad ſenſum ineſſe quoddā principiumformale qd̓ nō eſt forma corporea agēs tm̄ vnū. ſed virtꝰincorꝑea. tn̄ in corꝑe agens diuerſa. ⁊ hoc eſt aīa vegetabil̓qua ſola cōicant ſimul aīalia ⁊ plante. ⁊ ip̄a qͥdem vegetabilis qua ſola cōicant ſimul aīalia ⁊ plante. ⁊ ipſa qͥdeꝫ vegetabilis ſeꝑatur ẜm eſſe aliqn̄ a ſenſibili principio qm̄ eſtin plantis ſine ſenſu ad ſenſibile nō ſeꝑatur ab ip̄a. qꝛ nihileſt quod hꝫ ſenſum quin etiam habeat aīam vegetabilemvt manifeſtū eſt in oībus animalibꝰ ex oꝑibus aīaliū ⁊ deductōe deductoꝝ ſupra. Et ſit poſite ſtꝭ opīones diuerſorū antiquoꝝ ph̓oꝝ de aīa que patēt ẜm aliqͦs in his ꝟſibꝰSic ſunt ponentes aīam primi ſapientesIgnē democritus. atomos leu. pythagorasqꝫPonit Anaxagoras intellectum. elementaEmpedocles. Plato poſuit numeros ⁊ ideasEt Thales aīam memorabitur eſſe motiuāAera diogenes Eraclitus eſſe vaporemCōꝑat Alchimeon hāc immortalibꝰ. hypusDixit aquā. Creſias aīam dedit eſſe cruorēSūmus Areſtoteles hanc dicit corꝑis actuꝫ.Et in hoc finitur iſte ſecundus tractatus primi libri de animaSeqͥtur ſcd̓s liber de Aīa qͥ eſt de qͥdditateanime ⁊ potētijs ſenſitiuis exterioribus eiuſdeꝫet de potentijs anime vegetatiueUe quidē igitur a prioribꝰ tradita ſuntde anima dicta ſunt. Iterum autē tanqͣꝫ ex principio redeamus. tētantes determinare quid eſt anima et que vtiqꝫ erit communiſſima ratio ipſiusIſte eſt ſecundus liber de anima in quo ph̓s incipit determinare de ea ẜm opinionē propriam ⁊ veritatem. Etdiuiditur in quattuor tractatus In quoruꝫ primo determinat de ea quid ſit ẜm ſui ſubſtantiam. In ſecūdo de potentijs eius in generali. et in ſpeciali de potentijs anime vegetatiue. In tercio de potentijs anime ſenſitiue exterioribus. In quarto de potentijs ſenſitiuis interioribus. Secundus eſt ibi. Potentiaꝝ autem anime quīqꝫ ſunt genera. Tercius ibi. De potentijs anime ſenſitiue. Quartusibi. Ac vero neqꝫ. Primus tractatus diuiditur in duo capittula. In primo ponit aliquas diuiſiones ex qͥbus colligit pͥmam diffinitionem. declarando eandem ꝑ additiōeꝫaliquaꝝ ꝑticularum. inferēdo tercio diffinitioneꝫ completam cum correlario de inſeꝑabilitate anime. In ſecūdo capittulo inueſtigat ſecundaꝫ diffinitionem anime reddenscauſam neceſſitatis eius. ibi Quoniā autem ex incertis.Quo ad primū in primo capittulo cōtinuat hunc libꝝad p̄cedentem. Dicens ꝙ hec que a pͥoribus phis tradita ſunt de anima. dicta ſunt in libro p̄cedenti. In quibusquia nihil eſt cōueniens ſubſtātie ip̄ius anime vel ꝑtibusd iij