Epitoma triū librorum de anima
qͥrit̉ quantū nouū. ſꝫ p̄exn̄tis quātitatis fit q̄dam maioratio.¶ Generatiua Cuius obiectū eſt alimentū ẜm ꝙ eſt potentia hoc aliquidEt dn̄t iſte tres potētie. qꝛ nutritio durat ꝑ totā vitā aīalis. Augmētatio ꝟo ⁊ generatio hn̄t certū terminū. Et nōnūqͣꝫ ip̄a virtꝰ augmētatiua deficit in aīatis. et ſic fitquātitas minor ea q̄ debet̉ ſpēi. et hͦ etiā accidit. qꝛ nō ſꝑ totū ſperma vadit in matriceꝫnec ſꝑ totū qd̓ vadit ad matricē oꝑat̉ ſꝫ aliqͣ ꝑs illiꝰ. q̄ ꝟtute et qͣlitate ſua oꝑat̉ potiusqͣꝫ quātitate. Et aliquādo ē adeo ꝑua. ꝙ valde ꝑuū ꝯceptū oꝑatur. Et ita d̓t Albertus in xvi. libro de aīalibus. capl̓o. xvi. Ego vidi in Colonia puellam que in etate nouem annoꝝ nō habebat quantitatem vnius anni.OStomachusEpayDigeſtiua hꝫ quatuor ſedes q̄ ſuntNutritiua q̄ ē pͥma potē¶ Extremitates venaꝝRetentiuatia hꝫ qͣtuor vires ſibi ſubExpulſiuaſeruientes. que ſuntAttractiua¶ De pͥmo ptꝫ. qꝛ cibꝰ vt autor eſt Mignꝰ Albertus quandā ꝑ maſticatōem in ore ſuſcipit digeſtionē. qꝛ virtus digeſtiua eſt in interiori mēbrana ſtomachi. Illa aūt eadem eſt cū mēbrana lingue et palati. et gͦ ſtatim in oreincipit ſuam exercere oꝑatōem cum cibus ꝑ maſticatōem fuerit diuiſus. Saliua tn̄ coadiuuat ad hanc digeſtionē.eo ꝙ in ip̄a eſt calor aliquis faciens aliquale decoctōem. Et ꝓpter hanc digeſtionē triticū maſticatu magis maturat apoſtemata qͣꝫ ꝯtuſum vel in aqua decoctum. Signum aūt huius digeſtionis eſt qꝛ ꝑ maſticatōem cibi multum amittitur de ſapore et odore qui prius fuerant in ciboDe ſcd̓o patet. qꝛ ſtomachus (qͥ eſt inteſtinoꝝ pͥncipiū dictus os ventris a ſtomos grece qd̓ eſt os latine) eſtin quo cibꝰ cōpleta digeſtione digerit̉. nō ſolum calore ſtomachi. ſed etiā adiutorio circūſtantiū. ſicut epatis a dextro. et ſplenis a ſiniſtro. Quāuis aūt ex ſuccoſitate ſplen nō calefaciat ꝑ ſe. tn̄ calefacit ꝑ venas multas pulſatilesqa corde veniunt ei. et ꝑ venas non pulſatiles. que veniunt ei pͥmum qͥdem a corde. et deinde ab epate Calefit etiāſtomachꝰ ꝑ zyrbū qͥ eſt circa ip̄m. zyrbꝰ em̄ de facili calefit ꝓpter ſepoſitatē que fit in ip̄o. et ꝑ calorē ꝯceptū calefacitſtomachū ab anteriori. ⁊ cor calefacit eū a ſuꝑiori. qꝛ ibi appropinquat ſtomacho mediāte calore diaphragmatis¶ De tercio ptꝫ. qꝛ digeſtio cibi fit in ſtomacho poſtqͣꝫ cū cibo cōmixta eſt aquoſitas. accepta ꝑ potum. Hanc em̄oportet miſceri vt ſic̄ ex tota materia ſil̓ generet̉ ſuccoſitas q̄ de facili tranſeat lambendo et infundēdo ſe ſuꝑ venasepatis. poſt digeſtionē aūt in ſtomacho factam. aliquid attrahit ſtomachus. et aliquid ꝑ venas mittit ad ep̄ar Inſtomacho aūt ſuꝑfluitas illa vocatur chylus. et amplius digeſta in epate vocatur chymus. Sicut in oſſibus medulla et in vaſis ſeminarijs ſperma. Suꝑfluum aūt et reſiduū quod eſt impuꝝ ⁊ ꝑmixtū ſtomachi ꝑ portenariumtranſmittit ad inteſtina a qͥbus per venas myſeraicas ſugit ep̄ar illam ſuccōſitatē. Uene autem myſeraice ſunt vene graciles dure continuate pluribus inteſtinis. Et per illas procedit et effunditur illa humiditas ſemper manādo donec diuidatur in venas capillares que ſunt in omni parte epatis nec poſſet vnqͣꝫ effundi in tam ꝑua vaſa niſiꝑ aquoſitatem potatam ita fieret meabilis. Alia em̄ nō eſt vtilitas aquoſitatis potate niſi iſta. Uene autem capillares que ſparſe ſunt per totum corpus eꝑatis adunantur in gibbo epatis. et ibi faciunt venam magnam. Etin illa decoctōne fit ſicut in om̄i eo quod coquitur. quod eſt ſuccoſitas cōmixta. Quiddam em̄ enatat in ip̄a quod
fectus mouentes ſpheras inferiores. hoc eſt ꝑ ꝟtutes eoꝝ q̄ ſunt in ſemine Oēs igit̉ dicte ꝟtutes ſunt in ſeminibꝰplantaꝝ ⁊ animaliū. ſicut ars actu oꝑans eſt in inſtrumentis artꝭ. Et hͦ mō vt dictū fuit ē aīa in ſemine. et cū manifeſtant̉ hec oꝑa erit manifeſtatio virtutū ip̄aꝝ ſucceſſiua. eo ꝙ pͥmo manifeſtant̉ ꝟtutes ignei caloris et mixti. ⁊ poſtea celeſtis. et tercio in operibꝰ anime et membroꝝ incipiunt pͥmo oꝑa q̄ ſunt virtutū. q̄ ſunt pͥncipia vite. ⁊ cū manifeſtant vite oꝑa cōplementū aīe erit ꝑ intellectū. Igit̉ ꝓpter hoc d̓t Areſtoteles ꝙ nō ſunt iſta ſil̓ cū ſuo cōplemēto. Sicut em̄ humor ſeminis nō fuit attractꝰ ⁊ digeſtus ſil̓ cū figuratōe membroꝝ. Ita etiā nō eſt ſil̓ vite opꝰ ẜmgenus plante ꝑ aīam vegetatiuā. et in animalibꝰ nō eſt ſil̓ vite opus et ꝑfectio ẜm ſenſum ad genus et ſpēm aīalis.Sꝫ in planta ſuccedunt ſibi duo gradus. in aīalibꝰ tres. in hominibꝰ quatuor. In alijs aūt ſunt gradus mixtionū ⁊qͥ ſunt an̄ vitā et vite pͥncipia. In plantis em̄ vite opus eſt ab eo qd̓ eſt ſicut ars in ſemine qn̄ format organa plante. plante aūt ꝑfectio. qn̄ aīa vegetabilis eſt in ip̄is organis formatis. In aīalibꝰ vero eſt vite opus ſicut dictum eſtEt qꝛ eadē organa vt in pluribꝰ ſunt vite et ſenſus ſil̓. eo ꝙ in aīalibus ſentire eſt eſſe. ideo etiā quando fiunt organa ſenſus ineſt virtus animalitatis et poſt illam eſt adeptio forme ſpecifice ꝑfecte. ẜm determinatā formā que dateſſe et rōnem in ſpecie equo vel aſino. Et ſic intelligit̉ dictū Areſtotel̓ ꝙ nō ē viuū ⁊ ſenſibile ſil̓ nec aīal ⁊ equꝰ ſil̓.¶ Nutritiua. Cuiꝰ obiectū eſt alimētū ẜm ꝙ eſt potentia caro aīata. Ip̄m em̄ alimentum vt circa textū dictū fuit pͥmo eſt diſſil̓e ip̄i nutrito et deinde fit ſil̓e et incorꝑat̉ ſubſtantie ip̄ius aliti ⁊ gͦ quāto fuerit vicinius cōplexioni tāto citiꝰ incorꝑat̉. Et hinc eſtꝙ nutrimentū qd̓ eſt vnius hoīs cōplexioni venenū. eſt alij hoī nutrimētū. Sicut AlAīa vegetatīa q̄ ē vtbertus innuit. vij. libro aīaliū. tractatū. ij. capl̓o. v. dicens In nr̄a pn̄tia in Colonia corācorꝑis organici actusmultis de ſocijs noſtris p̄ſentebat̉ qͦdā tꝑe puella forte triū ānoꝝ. q̄ ſtatim vt dimittein plāta. hꝫ vegetatiuūbat̉ de manibꝰ matris. ꝑ āgulos parietū diſcurrebat q̄rendo aran eas. et oēs paruas etꝓ pon̄a ſub qͣ ſtꝭ tresmagnas comedit. ⁊ ꝓficiebat ex hoc cibo. et multū pre oībꝰ cibis deſiderauit eumpotentie ſpeciales.¶ Augmētatiua Cuiꝰ obiectū ē idē ẜm ꝙ ē pon̄a aīatū qͣꝫtū. qꝛ ꝑ augmētatōeꝫ nō ad