SecundusLiber

Obieſtum oqꝰ plus diſtat a potētia qͣꝫ actus. quia hoc modo actus eſt inOhiꝰ Duppotentia ſubiectiue ⁊ medium cognoſcendi obiectū ꝑ potentiā Alio mō accipitur obiectuꝫ ẜm eſſe ſpūale ẜm ꝙ imAlio modomutat ſenſum. ⁊ ſic obiectū eſt ꝓpinquius potentie qͣꝫ actquia oportet priꝰ recipi in potentiā qͣꝫ poſſet elici a potētiaactus cognitionis. ſicut neceſſariū eſt pͥus ſpēm viſibilē recipi in viſum qͣꝫ fiat viſio. talis autē ſpecies viſibilis eſt obiectum acceptum ẜm eſſe ſpūale Ad ſcd̓m eſt dictum intextu ꝙ ponere conuenientiā ⁊ differentiā inter aliqua vniuerſaliter ſpectat ad intellectū. ſed ponere conuenientiaꝫ etdifferentiam inter ſenſibilia in p̄ſentia materie eſt officiumſiue actus ſenſus cōmunis.Quartum dubiumUtrum ſenſus cōis ſit dignior ſenſibꝰ particularibꝰ Etvidet̉ pͥmo ꝙ non. qꝛ mouēs ſiue agens dignius eſt motoſiue paſſo. ſed ſenſus ꝑticulares mouent ſenſuꝫ cōem. ergoſunt digniores ſenſu cōmuni. Minor ꝓbatur. quia ſenſibile ꝑ ſe cōmune eſt obiectū ſenſus cōis. gͦ oportet ſenſumcōem moueri. Scd̓o. ſenſus cōis recipit ſenſata omniūꝑticulariū ſenſuum. ergo eſt quid compoſitū ex harmonij:omniū talium. ⁊ ſic omibus alijs materialior videtur Cōſequētia ꝓbatur. quia nihil recipit̉ quod non habet aliquaꝫcōmunicantiā cum recepto. ſicut viſus non recipit niſi colorem ꝓpter cōmunicantiā quā habet cum colore ⁊ nō recipit ſonū. eo ꝙ non habet cōmunicantiācum eo Solutio. ſic. quia ip̄e eſt quedā vis vniuerſalis. nō vt p̄dicabileſed ſicut cauſa. formaliter p̄habens ea que oriunt̉ ex ip̄a. ſicut architectonica prehabet formā domus. ⁊ ſic eſt primuꝫſentiens. nō tempore ſed natura. in quo primo ſaluatur tota virtus ſenſitiua. ⁊ eſt omniū ſenſuū ꝓpriorum. ita ꝙ ab ipſo deriuantur ſenſus ꝓprij. ⁊ non conſtituit̉ ip̄e econtra abeis Ad obiecta in oppoſitum Ad primū eſt dicendūꝙ eſt duplex mouens ſiue agens Unū eſt agens ſiue mouens actione reali et phyſica. ſicut ignis agit in aquam. ettale agens eſt nobilius patiēte Alio modo aliquid mouetſiue agit motu ſiue actione ſpirituali. ſicut ſenſibilia aguntin ſenſus. ⁊ hoc modo nō oportꝫ mouens dignius eē moto. ⁊ agens patiente. ⁊ ſic ſenſus exteriores mouent cōmunem Et ratio huius eſt. quia in motu ſpūali motum ſpiritualius recipit formā qͣꝫ eſt in agente eo ꝙ in agente eſt materialiter vel ad minus materialius qͣꝫ ſit in patiēte. vt patet in tercio huius. Albertus vero d̓t ꝙ om̄ino falſum eſtꝙ ſenſus exteriores mouent ſenſum cōmunē. quia oportꝫꝙ ſenſibile ꝓprium ſpūalius fiat in ſenſu cōmuni qͣꝫ in proprio. ⁊ illam maiorē ſpūalitatē ⁊ ſimplicitatē non dat ei ſenſus ꝓprius. ſed potius cōmunis. In ip̄o em̄ eſt ſpiritus lueidus. qui eſt vehiculum ⁊ inſtrumentū ip̄ius. ⁊ ille prouteſt inſtrumentū ſenſus cōmunis confert ei maioreꝫ ſimplicitatem. ſicut lux coloribus. ⁊ in tali actu ⁊ forma ſenſibiliapropria ꝑtingunt ad organū ſenſus cōmunis. ⁊ tunc iudieat de eis Nec dici poteſt ꝙ aliquod corporeū om̄ino conferat eis agere in organū ſenſus cōmunis. eo ꝙ forme corporales ſunt ipſa ſenſata. non ſeꝑata ab appendicijs materie. ⁊ ideo corꝑale agens (quod tamē eſt inſtrumentū eiusquod eſt incorporeū) habet qd̓ dat eis agere in organū ſenſus cōmunis. quod eſt formalius qͣꝫ organa ſenſuū ꝓprioꝝEt hoc eſt quod intendit dicere Auguſtinus ꝙ corꝑalesforme non mouent animā. ſed potius talibus formis factis in corpore anima luce ſua facit eas in ſe ip̄a In tali autēordine mouentiuꝫ ⁊ motoꝝ id quod vltimo mouetur eſt

formaliſſimū omniū. ⁊ primuꝫ mouens omnium materialiſſimū. ⁊ hoc iō eſt. qꝛ in tali ordīe 2ᵐ mouens nō accipitvirtutem motiuā a priori mouente. ſed ab alio quod eſt aliquid eius quod mouet̉. Sed in his in qͥbus ſcd̓m mouēsaccipit virtutem motiuā a priori mouente verum eſt ꝙ ibivltimū motum eſt materialiſſimū omniū ⁊ minus habensdignitatis ⁊ ſimplicitatis. Cum igitur anima rōnalis ſitſupra naturam ⁊ infra intelligentiā erit anima ſenſibilis infra rōnem ⁊ ſupra naturam. ſicut anima vegetabilis infraſenſibilem ⁊ ſupra naturam. ⁊ ideo ip̄a eſt ſubſtantia ⁊ forma q̄dam habens vires multas. quaꝝ quidem ip̄a ſenſibꝰlis vis eſt potentia a generatione ꝑfecta. habitu ſibi cōnaturali. qui habitus eſt inchoatio quedam ⁊ harmonia omniū ſenſibilium formaꝝ Sicut in genere eſt harmonia ⁊ inchoatio omniū differentiaꝝ illius generis. ⁊ illa potētia ſichabitu cōnaturali perfecta om̄ia ſenſibilia habet poteſtateet actu nullum. anteqͣꝫ diſtinguat̉ ab eis. Et in hoc ſenſudicitur a ph̓o. ꝙ ſenſus eſt ſpecies ſenſibiliū ſicut intellectꝰintelligibiliū. Talis autem forma vna ſimplex eſt p̄habenspoteſtate ea quoꝝ ip̄a eſt cauſa. ⁊ habet ip̄a actu quādo diſtinguitur ab aliquo illoꝝ. Et per hoc etiam patet reſponſio ad ſecundū. ⁊ ergo d̓t Auicebron ſpēs ſenſibiles eſſe inanima. ⁊ non acceptas ab extra Hac etiam de cauſa qͥdaꝫdixerunt virt tem ſenſibilem per ſe eſſe actiuam ⁊ nulliusſpēi eſſe receptiuā. quia non directe recipit eas. ſed vna ſpecies que eſt habitus potentie ſenſitiue diſtinguitur ad ſenſibilia que ſunt in organis. ſicut virtus vniuerſalis ad particulare in quod agit ⁊ circa quod oꝑaturAltimū dubium eſt.An ſenſus cōis poteſt quandoqꝫ mentiri ⁊ eſſe falſusEt videtur pͥmo ꝙ nō. quia ſenſibile mouet ſenſum cōemſenſibile aūt ſemꝑ eſt cū p̄ſentia materie. ergo idem qd̓ mouet ſenſum cōem erit in p̄ſentia materie. ſed p̄ſens in materia ſemꝑ eſt verum. ergo ſenſus cōmunis ſemꝑ erit verus.Secūdo. ſic. quicqͥd eſt in re demōſtrabili ſemꝑ eſt verum ⁊ non falſum. ſed om̄e p̄ſens eſt in re demonſtrabili. gͦom̄e p̄ſens in re eſt verum. ⁊ non falſum. Senſus autē comunis eſt in re p̄ſente tm̄. ergo ſenſus cōis eſt verus. ⁊ nōfalſus. Solutio. quia vnus actus ſenſus cōis eſt cōponere ⁊ diuidere ſenſata propria cum cōmuni. ⁊ ex hoc actuaccidit ſibi mentiri ⁊ verum dicere. Quādo aūt componitẜm ꝙ eſt in re tunc verum d̓t. quādo vero aliter qͣꝫ eſt in retunc d̓t falſum ⁊ mentit̉. Sicut quādo cōponit accidensmellis cum ſubſtātia fellis. mel eſſe fel arbitramur ꝑ deceptionem. Ad primuꝫ dicendū eſt ꝙ ſenſus cōmunis mouetur a ſenſibus ꝓprijs. tamen decipitur non ẜm ꝙ mouetab ip̄is. ſed inquantuꝫ componit ſenſata ꝓpria. ſenſus veroproprij veri ſunt. quia nihil cōponunt. Ad ſcd̓m dicendum eſt. ꝙ pn̄s in re eſt ſimplex. et ab hoc non eſt deceptio.ſed ab eo qd̓ ſenſus cōis addit ſuꝑ rē qd̓ eſt ꝯpō ⁊ diuiſio.60 19 20 F07 AFinitur ſecundus liber de anima¶ Sequitur tercius qui eſt de ſenſibus interioribus. intellectu. et virtute motiua.