Druckschrift 
De anima : Mit Epitoma von Gerardus de Harderwijck
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

De animaAreſtotelis

ẜm locū motu violento. vbi mouens pellit a ſe mediumqd̓ vlterius facit alteꝝ a ſe depelli. et ſic ꝯtinue mouensvnū mouet alteꝝ. ita in tali motu eſt depellens tm̄. vtpͥmū. depulſum tm̄ vt vltimū. et depellens depulſumſicut mediū qd̓ ē motꝰ. Sicut in motu ꝓiectōnis teliab arcu. chorda vel manꝰ depellit et depellit̉. vltimūaūt ſicut fagitta ſiue telū depellit̉ ſolū depellit Mediū aūt iſtoꝝ hꝫ vtrūqꝫ ita depellit̉ a primo depellitvltimū. et ſunt media ſic depellentia et depulſa qͦdāmōmulta. Sic etiā eſt in alteratōe ſenſus alterat̉ a ſenſibili mediū. Excepto hoc ſolo alteratio ſenſuū fit. primo ſenſibili manente in eodē loco. qd̓ fit in his ferūtur. in qͥbꝰ illud qd̓ depellit̉ mutat locū Et hec alteratōſil̓is eſt motui figure ſigilli et cere. vt in ſcd̓o dictum fuitSotus em̄ figure tm̄ ingredit̉ cerā inqͣꝫtuꝫ impͥmenstingit cerā. et amplius. Et ita mediuꝫ tingit̉ ſpē retſenſibilis ad tm̄ ad quantū durat motꝰ rei ſenſibilis Et in lapide nihil fit de motu tali. qꝛ eſt mediū ꝯueniens. Sꝫ aqua ꝓpter humidū ꝑſpicuū tāgit̉ vſqꝫ .i.cul. Aer āt adhuc āpliꝰ. qꝛ ille de facili impulſu mouet̉de facili recipit ſpēs ſenſibiliū. de facili agit in ſenſuꝫ.patit̉ a ſenſibili ſi maneat vnꝰ et ꝯtinuus. et interceptus aliqͦ ſpiſſo terminato qd̓ facit eſſe ꝯtinuū interſenſibile pͥmū organū ſenſus. Et qꝛ ſic fit ſenſus viſus alij etiā ſenſus ſunt apprehenſiui. meliꝰ multo d̓rviſionē fieri p̄dicto. ſcꝫ aer patiat̉ a viſibili .i. ſenſibile mouet mediū et mediū organū ꝯn̄r. qͣꝫ fiat peremiſſionē radioꝝ a viſu. reꝑcutiant̉ a ſenſibili ad vidētem. Patit̉ em̄ aer a figura et colore qͣꝫdiu ē vnus ettinuus interceptus aliqͦ corꝑe termīato. In leui aūthumido ē vnus ꝯtinuus. qꝛ qͣlibet eiꝰ ꝑs ꝓpter humidum fluit in aliā. et ꝯtinuat̉ ei. et tale mediū ſic motūa viſibili mouebit viſum. ſicut et in cera motꝰ figure ſigilli ē vſqꝫ ad finē ad quē ingredit̉. Suꝑius em̄ dictū fuit impreſſioni ſigilli ſil̓is eſt oīs acceptio ſenſibiliuꝫ. etmaxime viſibiliū. eo illa pre om̄ibus ſunt ſpūaliaintentionū potius qͣꝫ reꝝ habentiaQuod aūt impoſſibile ſic ſit ſimplex aīaliscorpꝰ. manifeſtū eſt. dico āt. puta igneū aūt aereum. Sine quidem em̄ tactu. neqꝫ viuum contingit alium ſenſum habere.Hic ph̓s ꝓbat hoc qd̓ ſuꝑius ſuppoſuit dicēs impoſſibile ē corpꝰ aīalis eſſe ſimplex. puta igneū aereū vl̓ex aliqͦ vno elemēto. Qd̓ ſic ꝓbat. qꝛ neceſſe ē aīal habere ſenſum p̄cipue tactū. qꝛ ſenſum differt aīal aaīali. eo ſenſibile vt idē ē qd̓ tāgibile ē ꝓpria drā aīalisSꝫ in corꝑe ſimplici p̄t tactꝰ. qꝛ neceſſe eſt tactuꝫꝯſiſtere in qͣdā medietate qͣlitatū pͥmaꝝ medietas ſolum reſultat ex mixtione qualitatum primaꝝ. et non eſtin ſimplici corpore.Corpꝰ em̄ tactiuū aīatū. ſicut dictū ē Aliaāt p̄ter terrā. ſenſitiua qͥdē vtiqꝫ fient: oīa aūt eo alteꝝ ſentire faciunt ſenſuꝫ mediū. Tactus āt ē in tangēdo ip̄a. ꝓpter qͦd hꝫ hoc nomēet tn̄ alij ſenſus tactu ſentiūt ſꝫ altera. Hic aūtvidet̉ ſolus ſeip̄m. Quare hmōi elementoruꝫnullū vtiqꝫ erit corpꝰ aīalis. neqꝫ itaqꝫ terrenumoīm em̄ tāgibiliū tactꝰ ē ſicut medietas. ſuſcep

tiuus ſenſus ſolū q̄cūqꝫ differentie terre ſuntSꝫ calidi et frigidi et alioꝝ oīm tangi poſſibiliūEt ꝓpter hoc oſſibꝰ et capillis et hmōi ꝑtibꝰſentimꝰ. qꝛ terree ſunt. et plante ob neqꝫ vnūhn̄t ſenſuꝫ. qꝛ terree ſunt Sine āt tactu neqꝫ vnūpoſſibile eſt aliū eſſe. Hic āt ſenſus non eſt neqꝫterre neqꝫ alius elementoꝝ vlliusHic ph̓s ꝓbat vnū qd̓ ſuꝑius ſuppoſuit dicēs impoſſibile ē corpꝰ aīalis ſimplex. puta igneū aereū. velex aliqͦ vno elemēto. qꝛ nullū aīal ē qd̓ caret tactu. eo aīatū fenſibile ē corpꝰ natū tāgere īmutari a qͣlitatibus tāgibilibꝰ ſenſibilit̓. Aliter iuxta p̄dicta non poſſetin eſſę ſuo ſaluari. Alia āt ſenſibilia ſicut color ſonꝰ altera extrinſeca media faciunt ſenſum. Tale aūt ſemꝑfacit ſenſum mediū. qd̓ intercidit et diſtātiā facit ſenſibilis a ſentiente. Tactꝰ ꝟo ſentit tāgēdo ſenſibilia ſine medio faciente diſtantiā. Sortitꝰ ex hoc nomē tactus vocat̉. Alij tn̄ ſenſus etiā tangunt tāgibilia vl̓ ſenſibilia tn̄ ſimpl̓r. ſꝫ qͦdāmō. ſꝫ tactꝰ ē mediū faciēsdiſtātiā ſpēi ſenſibil̓ ſꝫ rei ſenſate ẜm qd̓ hꝫ in materia. Sentiūt alij ſenſus tactꝰ diuerſimode eo tactus eſt fundamētū oīm ſenſuū. qn̄ neruꝰ viſiuusvocat̉ obticꝰ a grecis ſtupeſcit frigido. tūc oculꝰ nihil videt. et qn̄ reſoluit̉ calidū cōplexionis reddit̉ viſus Cuius ſignū eſt frigiditas in ſomno ligat ſenſus tn̄ frigiditas īmutat ſeruos ſenſibiles niſi inqͣꝫtū tactꝰ eſt.in eis. Oportet in quolibet ſenſu pͥus diſponi organūtactꝰ qͣꝫ poſſet agere oꝑatōem ſenſus alterius. et ſic ſenſus alij agunt tactu. eo fundati ſunt oēs in tactu ſicutin pͥmo fundamēto. Licꝫ āt ſic oēs tactu ſentiant. tn̄ꝑficit̉ ſenſus in eis ẜm actū niſi altera media ꝯiuncta eſſentiā ſentiētibꝰ. Sꝫ ſolus tactus ſentit ſeip̄m indigens alio ſenſu ad ſentiendū. et ſentit mediuꝫeſſential̓r ꝯiunctū ſentienti. Et qꝛ mediū eſt cōmixtumneceſſe ē ſicut demōſtratū ē ſepiꝰ ſcꝫ īpoſſibile ē aliqd̓ ſimpliciū elemētoꝝ corpꝰ aīatū aīa ſenſibili. etfatuū ē dicere ſicut qͥdā dicūt corpꝰ aīalium terreum.Licet em̄ terra dn̄etur in aīatis. vt in libro perigeneſiosdictū ē. hoc tn̄ ē ẜm medietatē arithmeticā inqͣꝫtū plusquātitatis aque et terre dn̄atur in corꝑibꝰ aīatoꝝ qͣꝫ aliorum elemētoꝝ. ẜm ꝟo medietatē ſiue ꝓportōeꝫ vocat̉.geometrica. nullū dn̄atur plus altero in corꝑibꝰ aīaliumOīm igit̉ eoꝝ tangunt̉. hoc ē drāꝝ tangibiliū tactꝰ eſtſuſceptiuꝰ ſicut medietas cōmixta geometrice. p̄ttactꝰ tm̄ medietas qͣlitatum terre qͥbꝰ ip̄a deferret abalijs elemētis. ſꝫ calidi. frigidi. humidi et ſicci. et durimollis. et multoꝝ alioꝝ tangi poſſibiliū. Huiꝰ āt ſignūē. Si in aliqͥbꝰ mebris dn̄atur excellēter terrā ſicut ī his coagulata ſunt calido et ſicco. ſicut ſunt oſſapili vnguēs. illis mēbris ſentimꝰ. eo terree nature ſunt.oꝑatōes ſenſibilis vite ꝑficiunt̉ in eis. ſꝫ tm̄ vegetabilis. Et hec etiā eſt quare plante hn̄t ſenſum. qͥain veritate ſunt terree vires hn̄t a terra et nutrimentūet pn̄t in eis etiā ꝑfici oꝑatōes vite ſenſibilis. quiaaūt ſicut dictū eſt in tactu fundat̉ oīs ſenſus. impoſſibile eſt aliquē alioꝝ ſenſuū eſſe ſine tactu. Sꝫ tactus p̄teſſe ſine alijs. Tactus āt neqꝫ ſimplicis terre eſt. neqꝫ alterius corꝑis de numero corpoꝝ ſimpliciumManifeſtū igit̉ qm̄ neceſſe hoc ſolo priuata