Druckschrift 
De anima : Mit Epitoma von Gerardus de Harderwijck
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

TerciusLiber

ſenſu aīalia mori. neqꝫ em̄ hunc poſſibile eſt habere aīal exiſtens. neqꝫ ſit aīal aliū neceſſeeſt habere p̄ter hunc. et propter hoc qͥdem aliaſenſibilia excellētijs corrupunt aīal. vt coloret odor. et ſonus. Sꝫ ſolū ſenſus niſi ẜm accn̄s.puta ſi ſil̓ ſono depulſio fiat et ictus. a viſiset odore alia mouent̉ tactu corrumpunt. et humor aūt ẜm accidit ſil̓ tactiuū eſſe. ſic corrumpit. Tangibiliū aūt excellentia vt calidoꝝ frigidoꝝ. et duroꝝ corrūpit aīal. oīs qͥdem em̄ ſenſibilis ſuꝑfluitas corrūpit ſenſuꝫ: quare et qͦdgi p̄t tactu. hoc āt tactu determinatū eſt viuere.Sine aūt tactu mōſtratū eſt īpoſſibile eſt aīal. vn̄ tangibiliū excellentia ſolū corrumpūtſenſuꝫ ſꝫ aīal. qꝛ ncc̄ē ē ſolū habere hunc.Hic ph̓s oſtēdit quā habitudinē hn̄t ſenſus ad aīalia. Et pͥmo facit hoc de ſenſu tactꝰ. ſcd̓o de alijs. Quoad pͥmū d̓t manifeſtū eſt ex p̄dictis ſolo ſenſu tactꝰpͥuato cum ſit oīm aliorū fundamentū neceſſe eſt aīaliamori et corrūpi. Et eſt qꝛ impoſſibile eſt aliqͥd habeat ſenſum qd̓ ſit aīal. aliqͥd ſit aīal ncc̄e ē ipſum habere alium ſenſum qͣꝫ iſtum. Et hoc ſolo poſito ſenſu ponit̉ aīal Et deſtructo eo ſolo deſtruit̉ animalIgit̉ ꝓpter hoc excellentie alioꝝ ſenſibiliū corrūpūtaīal. ſenſum at forte vnum corrumpunt vt color ſonusodores corrumpunt ſolum accn̄s. Sicut ſonus corrumpere d̓r aīal qn̄ cum ſono eſt depulſio aeris. et ictuset tunc tactum percutiens corrumpit. Sil̓r odores inficientes aerem et ꝯuertentes ad venenū naturā corrumpunt. in eo odores ſed in eo venenū vel aer venenoſus ad interiora tangendo ingredit̉ pͥoros occultoset manifeſtos et ſic inficit vt in capitulo de olfactū dictūfuit. Sꝫ excellentia eoꝝ tactu diſcerni pn̄t corrumpitanimal. Dictum em̄ eſt ſupra om̄is ſuꝑflua excellentia ſenſibilis corrumpit ſenſum. ergo ſuꝑflua excellētiatangibiliū corrumpit tactum. Animal aūt definitur etdeterminat̉ tactu. Oſtenſum em̄ eſt animal p̄t eſſeſine tactu ſolus tactus ſufficit ad aīalis conſtitutionem. Exquo igit̉ ſolus poſitus ponit animal. et peremptus perimit animal et tactus tam ſenſus eſt qͣꝫ forma conſtituens animal. tangibiliū excellentie corrumpentes tactum ꝯn̄s etiā corrumpunt totum animal.Alios aūt ſenſus habet animal ſicut dictū eſt propter eſſe ſed propter bene eſſe vt viſuꝫ. qꝛin aere et in aqua. vt videat. oīno āt queri in diaphano. guſtuꝫ hꝫ propter delectabile et triſte vtſentiat in alimento et cōcupiſcat et moueaturauditū aūt vt ẜcetur aliquid ip̄i. Linguā aūt hꝫquatinus ſignificet aliquid alteri.Hic ꝯn̄r ph̓us oſtendit qualiter alij ſenſus ſe habeātad aīalia dicens animal ꝑfectū habet alios ſenſusꝓpter eſſe ſed ꝓpter bene eſſe. qꝛ viſum habet habitansaere et in aqua quibus videat lucentia ſe que indigent medio niſi diaphano ſolo. Scd̓o aūt iteꝝ habꝫ vi-

ſum animalhabitans in aere et in aqua vt in lucido ẜmactum illuminato videat colores. et hoc eminus comprehendat conueniens vel nocens. Guſtum vero ẜᵐeſt medium ſaporum et diſtīguitur a tactu. habꝫ in illūfinem vt diſcernat dulce vel amarum et hoc conueniens cognoſcatur alimentum et deſiderio moueatur velremoueatur ad ip̄m vel ab ip̄o Olfactum vero vt remotius cognoſcat alimentum cōueniens ſibi. quia odor ſequela eſt nutrimenti ſaporis. Linguam vero prout eſtnon ad eſſe ſed ad bene eſſe habet vt per eam aliquid alteri ſignificet vt ſcꝫ formet vocem. que eſt vehiculūceptus mentis vel affectus prout ſupra dictū eſt in capitulo de voce. Auditum vero habet vt ip̄i poſſet aliquid ſignificari et poſſet doctrinam ab alijs recipere.vt hoc particularius habetur in principio libri de ſenſuet ſenſato.

o. corripiturEpitona trium librorum Areſtotels Catexochen puilolophi deanimam cōmunt̉ īcipit