De animaAreſtotiles.
generatōne vſqꝫ ad corruptōem Neceſſe eſt em̄quod generatur augmentū habere. et ſtatum. et31sdecrementū Hoc aūt ſine alimento eſſe impoſſibile Neceſſe igit̉ ineſſe vegetabilem potentiamin omnibꝰ generatis et corruptibilibus. SeSA TauaS58L1Iſte eſt vltimus tractatus huius libri. In quo ph̓uspoſtqͣꝫ determinauit de ſingulis ꝑtibꝰ aīe. puta aīa vegetatiua. ſenſitiua. intellectiua. et potentia motiua ẜm locum. vult cōꝑare dictas potētias ad aīata q̄ habent easUolens pͥmo ꝙ om̄e qd̓ viuit et aīam hꝫ. que oꝑatōesvite ꝑficit. et generatū eſt. neceſſe eſt habere aīam vegetatiuā Qd̓ ꝓbat ꝑ effectū viriū aīe vegetabil̓. qꝛ om̄e generatū imꝑfecte quātitatis eſt qn̄ generatū eſt. et imꝑfecte virtutis. oꝑtet igit̉ ꝙ ꝑ augmentū deducat̉ ad debitam ꝑfectōem. Et iteꝝ ꝑ decremētū deducat̉ ad naturalem ſue ſenectutis et vetuſtatis corruptōem. qꝛ aliternatura deficeret in neceſſarijs. Augmentū aūt ſine alimento fieri nō p̄t. oꝑtet igit̉ habere nutritiuā et augmētatiuam. et ne deſtruat̉ eſſe diuinū ꝓpter quod agit om̄eqd̓ agit. oꝑtet etiā ip̄m habere potentiā generatiuam.Ideo neceſſe eſt potentias aīe vegetabilis in om̄ibꝰ eſſegeneratis et corruptibilibꝰ. In his vero q̄ nō generabilia ſunt vita nobilior eſt. et ideo vegetabili non indigetanima. neqꝫ viribꝰ eius. Quādo aūt hic ſermo eſt de generatis. intelligit̉ de his qͥde ſeip̄is generant. et non deillis q̄ generant ſuas formas ⁊ ſpecis in materia alienaſicut faciūt corꝑa ſimplicia ⁊ mineralia. q̄ n̄ de ſeip̄is ſemen emittunt generatōnis. ꝓpter quod nō vere generata ſunt. ſed agentia generatōem in alijs.Senſum aūt nō neceſſe in om̄ibꝰ viuentibꝰ.neqꝫ em̄ corpus ſimplex ꝯtingit habere tactumneqꝫ ſine hoc poſſibile eſt eſſe vllum aīal: neqꝫ q̄cunqꝫ nō ſuſceptiua ſpecieꝝ ſine materiaHic ph̓us oſtēdit quō ſe hꝫ ſenſus ad viuētia dicēsꝙ nō neceſſe eſt oībus viuentibꝰ ineſſe ſenſum Qd̓ probat ſic. qꝛ pͥmus ſenſus qͥ eſt tactus nō p̄t ineſſe oībusviuentibꝰ. ergo nec alij ſenſus. An̄s ptꝫ. qꝛ ſenſus tactꝰꝯſiſtit in quodā tꝑamento qualitatū pͥmaꝝ eo ꝙ iuxtaſuperius dicta nihil aliud eſt niſi medietas. calidi. frigidi. humidi et ſicci. Sꝫ impoſſibile eſt ꝙ corꝑa viua ſimplicia habeant hmōi medietatē. gͦ impoſſibile eſt ip̄a habere ſenſum tactus. ſine tactu vero nullus ſenſus eē p̄tergo nullus eis ineſt ſenſus Et p̄t dupliciter lr̄a iſta legiUno mō vt ꝑ viuū ſimplex intelligat̉ planta. q̄ nō habet multitudinē organoꝝ. ſed a dominio terrea exn̄s nōſuſcipit ſpecies ſine materia ſicut ſenſus. Uel intelligit̉ꝑ viuum ſimplex celum qd̓ viuit vita. nobiliſſima nonrequirens tactum aūt aliquē ſenſum alium. Aut quodhis amplius intelligunt̉ calodemones ⁊ cacodemonesid eſt boni angeli et mali angeli quos Platonici putabant corporeos. Scd̓m pͥmam expoſitōem vocat̉ corpus ſimplex. nō ꝑ oppoſitōem ad mixtū. qꝛ plāte ſtꝭ corpora mixta. Sed dicitur ſimplex in virtute et potentiainquantū nō p̄t fundare medietatē illam in qͣ fundaturſenſus tactus.Aīal aūt neceſſe ſenſuꝫ habere ſi nihil fruſtrafacit natura. propter em̄ aliquid oīa q̄ ſunt na-
tura ſubſiſtunt: aut accidētia ſunt eoꝝ que ſuntpropter aliquid. Si igit̉ om̄e ꝓceſſiuū corpusnō hꝫ ſenſum corrumpetur vtiqꝫ. et ad finem nōvtiqꝫ veniet qui eſt nature opus. quō em̄ aletur.in manentibꝰ qͥdem exiſtit ꝙ vnde nata ſuntHic oſtendit ph̓s quō ſehꝫ ſenſus ad aīal volēs ꝙqͣꝫuis ſenſus nō inſit om̄ībꝰ viuētibꝰ. neceſſe ē tn̄ eū ineeom̄i aīali. Et ad hoc ꝓbandū ſupponit duo. Primū ēꝙ natura nihil facit fruſtra. Scd̓m ſeqͥtur ex pͥmo. ſcꝫꝙ oīa que in natura conſiſtunt ꝓpter aliquē determinatum finem ſunt vel accidunt his q̄ fiunt ꝓpter fine. Sicut pili quos videmꝰ in locis determinatis oriri ⁊ in tota ſpecie ſunt ſicut ſub aſcellis hoīm et in inguine Uniformitas aūt iſta nō eſſet niſi eſſent ad finem determinatum in natura. Et ſil̓i mō eſt in alijs accidētibꝰ rebꝰ naturalibus. Iſtis ſic ſuppoſitis ꝓbatur ꝯcluſio Naturānihil facit fruſtra vt patet ex pͥma ſuppoſitōe. ſꝫ facit illaq̄ nō mox nata corrumpunt̉. ſed q̄ vt in pluribꝰ vel oībꝰdeueniunt ad finem ſue ꝑfectōis ẜm ſpēm ad quē nataſunt deuenire. Sed ſine ſenſu nō p̄t aīal ꝑtingere ad finēqͥ eſt opus pͥncipaliter intentū a natura. Igit̉ neceſſariūeſt om̄e aīal habere ſenſum. Minor iſtius rōnis ptꝫ inductiue. Primo de aīalibus ꝑfectis motū ꝓgreſſiuū habentibꝰ. Talia em̄ oportet habere ſenſum vt ꝑ illū de loco ad locum mota ꝯiungant̉ ꝯuenientibꝰ. ⁊ remoueant̉ab incōuenientibꝰ ⁊ nocentibꝰ. Alias em̄ non ꝑciperentnocumenta. et ſic corrūperent̉ ſenſum nō habētia Scd̓oetiā eodē mō patet de aīalibꝰ imꝑfectis q̄ manētia ⁊ immobilia ſunt ẜm locū. His em̄ ineſt ꝯuenientiū ꝑceptōet ledentiū fuga. Aliter tn̄ qͣꝫ aīalibus ꝑfectis. tamē ineſt mō ꝯuenienti naturis taliū. Oīa igit̉ aīalia ſine ſenſu exiſtentia corrūpent̉ an̄ ꝑfectōem. eſſet igit̉ fruſtra natura. cū aīalia ad debitū ſibi finē adduci nō poſſent.Nō poteſt aūt corpus habere q̄dem aīam. etintellectū diſcretiuū ſenſum aūt nō habere nonmanſiuū exiſtens. generabile aūt. At vero neqꝫin generabile quare em̄ nō habebit. Aut em̄ aīemelius aut corpori. nunc aūt neutrū eſt. Hoc qͥdem em̄ non magis intelligat. hoc aūt nihil eritmagis propter illud. nullum ergo habet animācorpus nō manens ſine ſenſu.¶ Hic ph̓us oſtendit ꝙ iſta diſcretio conuenientisab incōuenienti nō p̄t fieri ꝑ intellectu ſine ſenſu Dicēsꝙ corpus nō p̄t habere aīam et intellectū diſcretiuū ſineſenſu. et hoc loquēdo de aīato qd̓ eſt mouens ẜm locuꝫ.Dicit̉ notanter ꝙ nō p̄t habere corpus aīam et intellectum diſcretiuū ſine ſenſu. qꝛ talis intellectꝰ eſt ſpeculatiuus. ⁊ receptiuus miniſterio ſenſuū. Licet qͥdā volebant aliter dicere. Celeſtia vero ẜm peripateticos habēt intellectū actiuū et oꝑatiuū. et talis nō vocat̉ diſcretiuus. ⁊ gͦ talia nō ꝑfecta ꝑ generatōem ſꝫ hn̄tia illos intellectus oꝑatiuos hn̄t intellectū ſine ſenſu. Et ſi q̄rat̉.Quare talia nō hn̄t ſenſum. facile aſſignat̉ cā. qꝛ ſi haberent aūt haberent ꝓpter digniꝰ in aīa. aut ꝓpter digniusin corꝑe. Sꝫ neutꝝ illoꝝ ineſt eis ꝓpter habere ſenſumIntellectus em̄ oꝑatiuus ſiue practicus et actiuus. ꝗͥextra ſe nō q̄rit intelligibilia nō magis intelligit ꝑ ſenſi-