LiberTercius
Ab iraſcibili gaudiū. ⁊ ſpes a ꝯcupiſcibili. qꝛ ſi oblectū delectabile eſt pn̄s ſeqͥtur gaudiū Si abſens ſeqͥtur ſpes. qͥagaudiū ē de pn̄ti bono. ſpes de fut̉o bōo Tior ꝟo ⁊ odororiūt̉ ab iraſcibili. qꝛ iraſcibil̓ ē ardui expediētis. Qꝛ ſi talearduū eſt pn̄s tūc orit̉ dolor. ſi abſens ſeqͥt̉ tīor. Qꝛ dolor ēde pn̄ti malo Timor vero de futuro malo Et vt dcm̄ eſtIſte due potētie ſiue ꝟtutes ſtꝭ in hoīe rōnales ꝑ ꝑticipatōnē. ⁊ frenant̉ rōne. ⁊ regunt̉ ꝟtutibꝰ que in eis ſuntAd obiectam oppoſituPatet ſolutio ex declaratōe. qꝛ p̄dicta mouent nō vt potētie ſed potius vt ꝟtutes q̄dam vl̓ vt potētie ꝯtente ſub p̄dictis tanqͣꝫ ſub principalibꝰ potētijs motiuis.Queſtio lexta elt. Struꝫintellectus ſpeculatiuꝰ ⁊ practicus ſunt due diſtincte aīe potētie vel ſolū diuerſi habitus.Et videt̉ ꝙ ſint diſtincte potētie. qꝛ obiecta diſtinguūtpotētias. Sed intellectus ſpeculatiuꝰ ⁊ practicus hn̄t diuerſa obiecta. gͦ ſunt diuerſe potētie Maior pꝫ ex ſuꝑiusdictis. Minor ꝓbatur. qꝛ obiectū intellectus ſpeculatiui ēveꝝ neceſſariū ſeu ſimpl̓r Sed obiectū intellectus practicieſt veꝝ bonū ꝯtingēs Et ꝯfirmat̉. qꝛ diuerſe drn̄e boniſenſibilis diſtinguūt diuerſos ſenſus ſicut imaginatiua q̄ſpeculatiua. ⁊ eſtimatiua q̄ eſt practica ſunt diſtincte potētie ſenſitiue. gͦ diuerſe obiectales rōnes veri intelligibil̓ dn̄tdiſtinguere diuerſas potētias intellectiuas Scd̓o ſic. intellectus practicus eſt pͥncipiū oꝑabiliū ꝑ nos ⁊ eſt ꝟtus actiua Intellectus vero ſpeculatiuꝰ eſt ꝟtus paſſiua. gͦ ſuntdiuerſe ꝟtutes ſiue potētie. Qꝭ tamē ſunt ſolū habitus diſtincti tenēt cōiter peripatetici. Et ꝓ ꝯfirmatōe illius opinionis ponitur iſte diſcurſusMaior Intellectꝰ poſſibilis eſt vna anime potētia ꝑ obiectū ſuū quod ē vl̓e ſpecificataMīor Huiꝰ tn̄ ꝯgnitō p̄cipue ē gemina. ſcꝫẜm ſe ⁊ ꝑ volūtatē ad opꝰ extēſa Cōcl̓o Igit̉eſt duplex potiſſimū habitualis intellectus. ſcilicet ſpeculatiuus ⁊ practicus. quos fine differre aſſerit Areſtoteles.Maior ꝓpō patuit ſuꝑius vbi intellectus diuiſus fuitin agentē ⁊ poſſibilē tanqͣꝫ in duas potētias Poſſibilis vero nō fuit ſubdiuiſus Et hoc vt d̓t ſcd̓a ꝑs ptꝫ ex obiectoeius qd̓ eſt vl̓ potentiā intellectiuaꝫ ſpecificās. obiecti em̄vnitas vnitatē potētie arguit Minor ꝓbat̉. qꝛ eſt q̄damꝯgnitio intellectus ꝯgnoſcētis veꝝ. et q̄dam cognoſcētisbonū. Uonū qͥdem nō vt bonū. ſed ſub rōe veri in bonoCognitio pͥma q̄ eſt ſpeculatiua veri eſt intellectus ẜm ſe.Scd̓a q̄ eſt prac̄tica eſt intellectus ꝯiuncti volūtati. ⁊ ſic aſpeculatōe veri in praxim boni ordinata. ꝓpter qd̓ finis intellectus practici eſt opus. ſicut ſpeculatiui ſcire. ⁊ ſic diſtinguunt̉ iſte ꝯgnitōes ẜm diſtinctōem duplicis obiecti Sicut em̄ habitus generat̉ ab obiecto ſic ab eodē eſt diſtīguibilis. Quia effectus numerat̉ ẜm numeꝝ cāe ip̄m formaliter generātis Concluſio ſeqͥtur ex p̄miſſis. qꝛ ſpeculatiuus d̓r qͥ eſt circa p̄ciſam rōem veritatis. ⁊ practicus qͥ eſtcirca veritatē ꝯiunctā bonitati. ⁊ ſic dicunt̉ habituales intellectꝰ. qꝛ ſunt facultates .i. faciles ptātes intelligēdi. Potentia em̄ ꝑ habitū expedita vocat̉ facultas qͣſi facilis po-
teſtas. ex quo impedimēto ſublato habitꝰ eſt quo oꝑamurdum volumus. ⁊ ſic ptꝫ ꝙ diſtinguunt̉ etiā fine. eo ꝙ finisſpeculatiui eſt in ip̄o. qꝛ eſt veritas. Ueritas aūt ⁊ falſitasſunt in aīa. Finis vero practici extra ip̄m eſt. qꝛ bonū qd̓ ēin rebꝰ. qꝛ opus vel oꝑatū. eo ꝙ duplex eſt bonū oꝑabile .ſ.ꝑficiens oꝑantē intrinſece. vel oꝑatum extrinſece. ſicut vultph̓s pͥmo ethicoꝝ. Bonū em̄ ꝑficiēs oꝑanteꝫ intrinſece eſtoꝑatio ⁊ ea q̄ pͥncipiant eā in eſſe ⁊ bn̄ eſſe. vt ſunt potētieet habitus virtutū. Eſt aliud bonū ꝑficiens extrīſece oꝑatum .i. opus qd̓ termīat extrinſece ip̄am oꝑatōem ẜm exigentiā ⁊ āptitudinē materie oꝑabilis. ſicut pꝫ in artificialibus. Huius aūt rō eſt. qꝛ bonū d̓t ꝯſonantiā ad finē Sꝫduplex eſt finis .ſ. intra ⁊ extra. finis oꝑantis ⁊ oꝑationis. etvirtus generalit̓ definita. hanc duplicē bonitatis ꝑfectōemincludit Cū d̓r. virtꝰ eſt q̄ habentē ꝑficit. ⁊ opus eiꝰ bonūreddit Prima bonitas eſt bonitas volūtatis a qͣ hō ſimpl̓r d̓r bonus. Et nō tm̄ differūt p̄dicto mō intellectꝰ ſpeculatiuus ⁊ practicus fine .ſ. Sed Alb̓tus poſt Auicennāſuꝑaddit tres alias drn̄as Quaꝝ pͥma eſt ꝙ forma practici intellectus eſt pͥncipiū oꝑatōis. Forma ſpeculatiui intellectus pͥncipiū ſolū eſt ſpeculatōis. qꝛ forma practica decurrit de vl̓i ad ꝑticulare. Speculatiua abſtrahit̉ a ꝑticulari.et fit vl̓is. Forma practica eſt forma ꝯpōnis. eo ꝙ intellectus practicus formā quā in ſe hꝫ intēdit cōponere cū oꝑevel oꝑato. qͣre etiā d̓r forma ad rē vel an̄ rem. dicēte. p. vij.metaphyſice. Sanitas q̄ inducit̉ in egro eſt a ſanitate q̄ eſtin aīa medici. Ecōtra vero forma ſpeculatōis d̓r forma abſtractōis reſolutōis ⁊ poſt rem. Scd̓a drn̄a ſumit̉ ex parte inſtrumenti quod eſt corpus. qꝛ intellectus practicus ꝑhoc ꝙ eſt appetitiuus vtit̉ corꝑe ad inducendū formā iſtaꝫin materiā. Sed intellectus ſpeculatiuꝰ vtit̉ corꝑe ad abſtrahendū iſtā a materia. ⁊ reducendū eā a ſe. Tercia eſt. intellectus practicus eſt cā rei q̄ ſibi ſubijcit̉ tā agibilis qͣꝫ factibilis. intellectus aūt ꝯtēplatiuus cauſat̉ a re Sed diceres. Ex iſto ſeqͥtur ꝙ intellectus practicus ſit dignior ſpeculatiuo Sed hoc falſum eſt Sol̓o quo ad iſtā terciā cōditōem videt̉ bn̄ eſſe ꝑfectior. qꝛ intellectui pͥmo agēti ſimilior. ſed nō eſt ſic ẜm veritatē. qꝛ intellectus ſpeculatiuꝰ patit̉ ꝑfectiue a ſuꝑioribꝰ. mō melius eſt pati a ſuꝑiori qͣꝫ agerein inferius. Etiā qꝛ ꝑficit̉ nobili ori habitu. qꝛ ſapiētia q̄ ē inſuꝑiori ꝑte intellectꝰ ſpeculatiui. qe circa eterna ⁊ incōmut̓abilia ſicut in intellectu practico ſunt prudentia ⁊ arsAd obiecta in oppoſi.Ad pͥmū eſt dd̓m. ꝙ intellectus ſpeculatiuus et practicushn̄t vnū obiectū qd̓ eſt vl̓e qd̓ ſub ſe hꝫ multas rōnes ſpeciales q̄ nō diuerſificāt potētias. ſꝫ habitus vel facultatesvnius potētie. ⁊ ſic eſt in ꝓpoſito Ad ꝯfirmatōem eſt dicendū ꝙ nō eſt ſil̓e de ſenſu ⁊ intellectu. qꝛ ſenſus eſt virtusorganica ⁊ materialis. ⁊ gͦ reqͥrit materialē diſpōnem organi q̄ alia ⁊ alia eſt ad agendū ſpeculatiue ⁊ practice. Intellectus vero eſt potētia īmaterial̓ ⁊ inorganica reqͥrēs nō ꝓpter hoc huōi diſpōem. gͦ p̄t eſſe eadē potētia apta ad practice ⁊ ſpetulatiue agendū. Ad ſcd̓m eſt dd̓m ſicut dcm̄eſt ad pͥmū Ueꝝ eſt tn̄ ꝙ intellectus practicus nō eſt ſimpl̓r virtus actiua. vt d̓t. Alb̓tus. ſed ẜm quid eſt paſſiua. ⁊ſimpliciter eſt actiua. qꝛ recipit ſpēm oꝑabiliū vt agat ⁊ nōvt ſpetulet̉ receptum vnde finaliter eſt ad opus.Egetabilē qͥdem igit̉ aīam neceſſe eſt ha-