LiberTercius
poꝝ eſt. ſed ẜm ꝙ eſt qͥdā tactꝰ Quare nō oꝑtet in eis eſſeſenſuꝫ cōem ⁊ phātaſiā diſtinctā a ſenſu ꝑticulari. ſubiectoet organo. eo ꝙ ſolū apprehendūt in pn̄tia materie Nec mouet phātaſia in talibus niſi motu ſenſus. ⁊ gͦ in talibus d̓rphantaſia cōfuſa ⁊ indetermīata. ⁊ ꝯſil̓is appetitꝰ. ⁊ ſic mouet ad indeterminatū locum Cōcluſio ptꝫ. qꝛ exquo carent phantaſia determīata ⁊ appetitu cōformi nō hn̄t motum ꝓgreſſiuū qͥ eſt ad determinatū locū. Quia tn̄ ſenſuꝫhn̄t. hoc cōe cum oībus aīalibus hn̄t ꝙ in ꝯtactu ꝯuenientis ſe dilatāt ⁊ in p̄ſentia triſtabilis ⁊ nociui ſe ꝯſtringūt qͥmotus vocant̉ diaſtole ⁊ ſyſtole .i. dilatatōis ⁊ cōſtrictionis Cuius motus pͥncipiū eſt cor vel aliqd̓ ꝓportionabilecordi qd̓ pro adeptione ꝯuenientis ſe aperiendo dilatat. ⁊emittit ſpūs ⁊ calorē vitalem cū ſanguine in habentibꝰ ſanguinē ad exteriora mēbra ea agilitando ⁊ alleuiādo Et intactu diſcōueniētis ecōtra hec ad ſe reuocat ⁊ exteriora cōſtringit Huius ſignuꝫ eſt ꝙ īminentibꝰ terrore. triſticia. veldolore. exteriora mēbra tremūt ⁊ pallent. ⁊ in leticia reflorent in calore ⁊ vigore Et iſto genere motus nullum caretaīal. qꝛ ſeqͥtur vim radicatā in tactu cuius radicalis ſedesẜm ꝙ eſt ſenſus naturalis eſt cor. velut on̄dit ſubita redūdantia paſſionis illata tactui in corde. Sedes vero huiusſenſus ẜm ꝙ eſt aīmalis eſt ſenſus cōis qͥ eſt ſedes oīm ſenſuū. Plante vero ⁊ res naturales nō mouent̉ a ſe ꝓpter immerſionē nimiā ſue forme in materijs ⁊ formaꝝ ſuaꝝ diſtātiam a pͥmo mouente ſeip̄m. Dicit̉ aūt notāter ꝙ ſunt immobiles plāte ꝓgreſſiue ſicut ⁊ alie res naturales Quiaplante bn̄ mouent̉ motu nutritōnis ⁊ augmētationis perquos excedūt res pure naturales Ex qͥbus pꝫ ꝙ motꝰ iſteprogreſſiuus ꝯuenit tm̄ aīalibꝰ ꝑfectis in qͥbus reꝑiunt̉ ſolum pͥncipia illius motus vt viſum fuitAd obiecta in oppoli.Ad primū pꝫ ſolutio ex declaratione minoris Ad ſecundum ex declaratione concluſionis.Queltio quinta Utrumpreter p̄dicta motus ꝓgreſſiui pͥncipia in textuenumerata ſint etiam quedam alia ad eundeꝫ inhominibus neceſſariaEt videt̉ ꝙ ſic qꝛ mouēt libeꝝ arbitriū. rō ſuꝑior. extimatiua. ſenſus ꝑticularis. ⁊ ſic de alijs. gͦ multa plura ſunt pͥncipia. Et tn̄ iſta non enumerant̉ in littera.In oppoſituꝫeſt cōis ſententia ph̓oꝝ enumerantiū p̄dicta pͥncipia tanqͣꝫ ſufficientia. Et ponitur iſte diſcurſusMaior Cū vnitate potētie ẜm ſpēm ⁊ numeꝝ p̄t ſtare pluralitas hiītuū ⁊ oꝑationū q̄ diſtinguāt eādē a ſe ip̄a ẜm rōem Mīor. Hocmō intellectꝰ vocat̉ ſyntereſis. inferior ⁊ ſuꝑiorrō quāqͣꝫ nō oīno idē ſit iudiciū de libero arbitrio Cōcl̓o Igit̉. p. ſufficiēter enūerauit pͥncipia motꝰ ꝓgreſſiui in hoībꝰ qͣꝫuis cū his multiad mouendū concurrunt habitusIſte totus diſcurſus eſt dn̄i Alb̓ti in qͣdā diſgreſſionedicētis Si dicamꝰ oīa mouētia q̄cūqꝫ mouēt ſpēs oꝑabiliū circa q̄ ſunt motus hoīm. tūc multa diuerſitas ē in mouentibꝰ Tūc em̄ nō determīant̉ ꝑtes tm̄ aīe motiue. loco ⁊ſubiecto ab alijs ꝑtibꝰ drn̄tes. ſed oēs ꝑtes mouētes q̄ mo
uēt. ſiue ſint potētie ſiue hītus eandē potētiā diſtinguētesẜm rōem. Et iſto mō vna ꝑs aīe ſiue vna potētia aīe ſubiecto multas p̄t habere virtutes qͥbus ꝑficit̉ ad opus. ⁊ admotū. ⁊ qn̄ habitualit̓ ſumit̉ potētia hoc eſt cū habitu vnonoīe noīat̉. ⁊ differt a ſe ip̄a ẜm ꝙ alio habitu ꝑfecta noīat̉.Et iſto mō ſub intellectu ⁊ phātaſia q̄ mouēt decernendoplura accipiemꝰ Sub intellectu qͥdē accipiemꝰ oēs illas q̄qͦcunqꝫ mō hn̄t ſpēm mouentē q̄ eſt ſpēs oꝑabiliuꝫ ꝑ nos.Contingit em̄ hr̄e hītus oꝑationū vl̓es qͥ ſunt qͣſi pͥncipiamoꝝ circa q̄ qͣſi nūqꝫ accidit error ⁊ q̄ ſunt qͣſi regētia pͥmain moribꝰ q̄ nō accepimꝰ a doctore ſꝫ ſtꝭ ꝯgenita nob̓ Sic̄nō eē furandū Nulli eē iniuriandū Qd̓ mihi nolo fieri alijne faciā. Afflictis ꝯpatiendū ⁊ cetera hmōi Et ꝑs intellectus coniūcta huic habitui ab antiquis platonicis vocata eſt ſyntereſis. Iuxta quod notandum eſt ꝙ ſyntereſisios vt greci declinat dicitur attentio ꝯſeruatio. ⁊ ꝑs aīmeq̄ ſꝑ aduerſat̉ vicijs. ⁊ ꝑpetrata mala ꝯtinuo arguit Quaꝫcorrupto noīe ſyndereſim vocamꝰ. cū ſyntereſim penultīaꝓducta dꝫ ꝓnunciari. exquo ꝑ emega ſcribit̉ Huiꝰ aūt erroris hec eſt cā. qꝛ greci lrām t ſi n p̄ceſſerit in d̓ qͣntū ad pronūciationē ꝑtim ꝑmutant. Dicit̉ āt a ſyntereo cōſeruo. eoꝙ ſꝑ cupiat ſeſe a peccato ſeruare īmaculatā Uerum nonmagnoꝑe curandū eſt de noībꝰ dū ꝯſtet de rebꝰ vt inqͥt Auguſti. in epl̓a ad Hieronymū Uocata autē eſt hec aīe ꝑs apoſterioribꝰ qͥbuſdā naturale iudicatoriū. eo ꝙ iudiciū eiusde moralibꝰ ꝑ naturā det̉ nob̓. ſicut ⁊ pͥme dignitates ſcibiliū cōtēplationū ſunt in nobis Sūt em̄ hec inſtrumēta intellectus practici qͥbꝰ ⁊ alia oꝑabilia cognoſcit. In ſummavero de hoīe d̓t ꝙ eſt ſpēalis vis aīe. In qͣ ẜm Augꝭ. ſcripta ſunt iuris naturalis pͥncipia vl̓ia. qͣlia ſunt pͥus noīata.Et qꝛ ab vl̓ibꝰ eſt diſcurſus ad ꝑticulare. ſub iſtis vl̓bꝰ aſſumit rō qͣſi minorē ꝓpōnē ꝯferens ⁊ ꝯponēs vl̓e ad ꝑticulare dicēs hoc vel illud eſſe fornicatione vel furtuꝫ vel mechiā. vel hac vel illa iuſticia viuendū. vel hac vel illa veteriiuſticia deū colendū Et iam circa iſtud plurimus eſt errorqm̄ ⁊ tyrānus vl̓r bn̄ accipit leges eſſe cuſtodiēdas. Sedmentit̉ in hoc ꝙ d̓t Hoc eſſe legē qd̓ in nocumentū populiſtatutū eſt. Illud vero qd̓ ex duobꝰ ſyntereſi. ſcꝫ ꝓponēte etrōne cogitatiua aſſumūt quaſi ꝯcluſum vocari ꝯſueuit cōſcientia. iō ꝯſcīa accuſat vel excuſat apud rectore. qͥa quaſiex quadā obligatione ſyllogiſtica obligat vel non obligatagentē. Nō eſt aūt tm̄ ius naturale ex qͦ pͥncipaliter procedit ſyntereſis ſed eſt diuinū. poſitiuū. hūanū. ⁊ hoc eſt variatū ẜm ꝯſuetudinē ⁊ ſtatuta viuentiū. Et ex his etiā habemus habitꝰ in oꝑabilibꝰ regētes Et illa qͥdē q̄ informataiure diuino regit in oꝑbꝰ vocata eſt ſuꝑior portio rōnis. eoꝙ ſuꝑiori iure ꝑficit̉. qd̓ ſil̓itudo quedā eſt eqͥtatis ⁊ rectitudinis diuine. Uocat̉ aūt a qͥbuſdā rō ſapiētie. eo ꝙ dicuntſapientiā eē rōem ⁊ ꝯgnitōem diuinoꝝ q̄ altiſſima ſunt etrectiſſima. Et qꝛ nō tantū habet̉ vt in ſe ꝯſiderata. ſꝫ etiā ꝑticularibꝰ ꝯꝑata. iō nō eſt ſine peccato in moribꝰ. ſed tn̄ peccata moꝝ incipiūt nō ex ꝑte ſua. ſed ex ꝑte illa qͣ ad inferioracomꝑat̉. Pars aūt q̄ informat̉ iure hūano qd̓ poſitiuuꝫ eſtet cōſuetudīe approbatū nihil hꝫ ꝑpetuo rectū. ſed potiꝰ totū eſt ꝑticulare. ⁊ locale. ⁊ tꝑale. ⁊ ẜm caſus variatuꝫ eſt idex qͦ regit oꝑa. ſicur variat̉ regula leſbie edificatiōis. vt ſup̄tactū fuit. Et hāc vocāt inferiorē portōeꝫ rōis. Uocat̉ aūta nōnullis rō ſcīe. eo ꝙ ſcīaꝫ nō vocāt effectū demr̄atōnisſed potiꝰ habitū ex hūanis regētē oꝑa. Et eſt hītus docēsbn̄ ꝯuerſari inter prauos ex his que moribꝰ congruūt ẜmius poſitiuū ⁊ ꝯſuetudinē ciuiū Portio aūt rōnis ſuꝑior ⁊inferior ſubiecto qͥdē vna eſt. lꝫ habitibꝰ ⁊ actibꝰ ⁊ officijs