Druckschrift 
De anima : Mit Epitoma von Gerardus de Harderwijck
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

Areſtotiles.De anima

la ꝑte ſentiūtur extēdi nerui chorde ad ip̄ius motꝰ ꝑfectionē Et ſic ē ꝯͣdictio in his opīonibꝰ. qꝛ ꝑipatetici optime ꝯcludūt cor eſſe pͥncipiū pͥmū inter organa motꝰ aīal̓.Proximū aūt dtermīatū eſt poſterior ꝑs cerebri ſpiri illuc ꝓtēſuꝫ mouet̉ a corde. Motor āt ſꝑ ad ſe ducitīmediate ligamēta chordas mouētes. ſed ad locū vbiueniūt fit motus. Qm̄ ſi vie oēs iſte īmediate ꝑtingerēt figillatim ad cor. vna īpediret aliā. ſub̓aliter oriātura corde deriuat̉ ad cerebꝝ. inde diuidunt̉ corpꝰ vt totū muſculos moueāt Cor em̄ pͥncipiū eſſe neruoꝝ on̄dit ipſa eius duricies. eſt aliūde cauſata. niſi qꝛ ex carne neruoſa tota eſt cauſata ſub̓a cordis plus qͣꝫ caro alicuius alterius mēbri. Et hoc ſic ſit ꝯfirmat̉ hac rōe. qꝛ oīs diuerſitas eſt in organis aīaliū eſt ꝓpter diuerſitate ꝑticularū ſiue potentiaꝝ aīe. Oꝑtet tal̓ ſit ordo organoꝝ ad vnūaliqd̓ organū qͣlis eſt ordo ꝑticulaꝝ ſiue potētiaꝝ aīme advna aīe ſub̓am. ex fluūt hmōi pon̄e. Aliter (vt d̓t Auerrōis) nec aīa nec corpus eſſꝫ vnū. ſupͣ in ſcd̓o dictuꝫfuit aīa ſit ī corde videt̉ oīm organoꝝ relatio ad cor ſic̄ad pͥmū pͥnᵐ Principiū aūt primū eſt ex ſtꝭ alia ipſum eſt ex alijs Caput aūt ſcimꝰ creſcere ex alijs mēbris etetiā qͣſdā ꝑtes capitis vltimo ꝯpleri in generatōe. ſed corſic eſt eſt ex aliqͦ alioꝝ. oꝑtet ip̄m eſſe pͥnᵐ motꝰ vite ſenſus oīm alioꝝ opeꝝ vite. Sꝫ ſicut pͥma ſꝑ vl̓ia ſtꝭet ꝯfuſa indiſtincta indetermīata. determīant̉ at qn̄ applicant̉ ſcd̓is. Ita eſt de iſtis viribꝰ motibꝰ hn̄t ple determīatōeꝫ diſtīctōeꝫ ẜm a corde ꝓcedūt. ſꝫ applicata alijs organis pͥncipalibꝰ accipiūt formas ꝟtutes illoꝝ ex his diſtincta. diſtīctas determīatas hn̄t oꝑationes. Et ſentiēdi oꝑatio d̓r ꝑfici in pͥma ꝑte. et mouēdi invltima ſiue poſteriori ꝑte capitis eiuſdeꝫ naturaliū ꝟtusd̓r ꝑfici in epate formatiua vero in teſticul̓. Et iſta diſtīctione ſtante pꝫ ea ſunt microcoſmi rn̄dent, his ſunt macrocoſmi qm̄ eſſe nature q̄nto altius refert̉ ad pͥncipiadi indiſtinctiꝰ ſimpliciꝰ eſt. deſcēdēdo pͥncipia mouētia ad ( tn̄ oīa pͥncipiāt niſi ꝟtute pͥmi) accipiunt diſtinctione qndā oꝑatione. Aliter em̄ vt videt̉ fruſtra eētinuentus locus ſcd̓oꝝ. ſi eſſe diſtinctōem accipiant ea ſunt a pͥmo vniuerſitatis motore. Propter aliud em̄ eſtſcd̓m ꝓpter aliud terciū. Et eadē eſt de menbris pͥncipalibꝰ corpoꝝ aīaliū. Scd̓m etiā aliqͥd cōfert addēs ad idqd̓ initiauit. pͥᵐ. 3ᵐ iteꝝ aliqͥd addit ſic deinceps donecid qd̓ ꝓcedit in opus vtilit̓ ſufficienter diſtinctū determinatū ſit. Et ſic pꝫ ꝟtus motiua ꝓxime eſt in poſteriore ꝑte capitis. Et ꝓpter dixerūt caput eſſe ſphericū vt organū motus in aīalibꝰ etiā in figura videret̉ cōgruere corporibꝰ pͥmo in celeſtibꝰ mouēt̉. ſtꝭ motus inferioꝝ ipſum aut diſtinctū vt mediā arcē tenerent imꝑantia. alterinſecꝰ diſtribuerent̉ illis deẜuiētia. Ante eqͥdem ea quemotū faciēdū vl̓ faciēdū denūciāt. Retro ꝟo eiuſ mādant executionē. Et iſta pꝫ ſolutio ad oīa obiecta.Et concordatur id qd̓ d̓t Alb̓tus hic in cōmēto in librode motibus animaliū. vt ſupͣ patuit etiā in queſtione.Secundum dubiumQuare aīal mouēs ſe motu ꝓgreſſiuo p̄ponit dextꝝ pe ſiniſtro Soº Al. aīal qd̓ ē microcoſmꝰ nitit̉ qͣntū poſſibile ē motū ſuū aſſil̓are motui eſt in macrocoſmo Sꝫ incelo dextrū eſt vn̄ eſt motꝰ vbi eſt ꝟtus motoris maiorſiniſtrū āt in celo (qd̓ eſt qͣſi tractū) d̓r vbi ē mīor ꝟtꝰ mo

mētū motꝰ accn̄s Dextra em̄ ꝑs ē in eſt abūdātia caloris ꝓpt̓ duo vt tactū eſt in p̄cedēti dubio Quoꝝ vnū ē lꝫcor vt tactū fuit declinet ad ſiniſtrū vt manifeſte ptꝫ in anatomia tn̄ vētriculꝰ ſuus maior aꝑit̉ ꝯͣ dextrū exufflat dextrū qͣſi recta diamētro ſpūm ſanguinē. ſicut videmꝰ īdo in loco calorē multiplicari in id in qd̓ recta diametro incidūt radij celeſtes. Alia etiā ē ꝓpt̓ pn̄tiā epatis qd̓eſt in ꝑte dextra. Et ſic ptꝫ ꝟtus cordis mouētis maior ēin dextro. illd̓ erit pͥᵐ exequēs hūc motū. iſtd̓ videmꝰexꝑimentaliter. qꝛ ſi inobſeruate debeat ferreſ gͣue. onusparabit humeꝝ dextrū. ſicut ꝓponit in ambulādo pedemdextrū. Et ex iſto pꝫ pͥncipia latitudīs ſunt ꝓxima pͥncipia expedita ad motu in celo qͣꝫ in aīalibusTercium dubium eſtAn motꝰ iſte ꝓgreſſiuꝰ eſt organice circularis Pro rn̄ſiōead dubiū notādū ē ẜm d. Alb̓. mēbra in figura circulariſtꝭ in ſeinuicē fabricata a natura. ſicut patꝫ in pedibꝰ brachijs In ill̓ em̄ ꝟtebꝝ mēbri moti recipit̉ in pyxide mēbriīmoti ſiue in ꝯcauo ſphere eiuſdē. qd̓ vocat̉ pyxis a phyſicis. Et qꝛ noīa mēbroꝝ ꝯponūt totū corpꝰ qd̓ ꝓgreſſiue mouet̉. rara ſtꝭ intātū eoꝝ ignorātia nōnūqꝫ occaſio ēerroris in hac materia intelligētia eoꝝ in textu dicūtur. freq̄nt̓ in ꝯmētarijs Alb̓. inueniūt̉ ſingule ꝑtes pedūet brachioꝝ noīande ſunt. qͥa illo facto plana ſatꝭ erit rn̄ſioad dubiū. Eſt pͥmū in ꝯpōne pedis ſiue cruris anchaet coxa d̓r ſuis oſſibꝰ Primū aūt os eſt os femoris. quodexit a linea ſpondiliū ꝟſus latus dextrum. in extremo ſuihꝫ ꝯcauitate rotundā. magnā fortē intus cartilagmnoſaꝫCōcauā qͥdem vt recipiat vertebꝝ ip̄ius coxe. rotūdumvt ſit motui aptū. a nocumētis remotū. Magnū aūt qꝛos coxe portat pondꝰ totiꝰ corꝑis. Et forte qꝛ oīa ſuꝑiora portat ad ip̄m eſt oīm inferioꝝ colligatio. Et eodemmo eſt in ſiniſtro Et iſtud os reſpectu qͣttuor ſituū hꝫ qͣttuor noīa. Ad ſilueſtre .i. ad exteriorē ꝑtem ꝯꝑatuꝫ vocat̉ osilij. Ad interiꝰ ꝯꝑatū os femoris. Ad poſterius os ancheSꝫ relatū ad ſuꝑiꝰ qd̓ tn̄ inferiꝰ reſpicit vocat̉ ſcia. Coxaaūt non hꝫ niſi vnū os qd̓ ꝓtendit̉ a loco femoris vſqꝫ adgenu. hoc eſt os maius oībus oſſibꝰ. ſunt in corꝑe hoīset eſt curuū aliquātulū Sed in hac curuitate ꝯuexū ꝯuertitur ad ſilueſtre. ꝯcauū ad domeſticū. id eſt ad interiorētem. In ſuꝑiori parte hꝫ nodū tornatilē ſphericuꝫ. ille diuertit a recto ad domeſticū. vt pyxidi innitat̉. Et hūc nodum qͥdam dentē vocauerunt Inferius aūt vbi genu ſiuepoplitem attingit eſt groſſa quaſi malleus vt ibi oſſa cruris recipiat ſciat Sicut em̄ pes datur homī ꝓpter firmitatem fixionis. Ita datur coxa ꝓpter motum proceſſionis.Et ideo qui carent pede procedunt non impediūtur niſiin fixione proceſſionis ſue. Crus auteꝫ ſiue tibia quod incipit in genu extenditur vſqꝫ ad vngues pedicarum componitur ex duabus arundinibus ſicut brachiuꝫ. exterioreſt magna arundo vocata. interior arundo minor. Maior non eſt adeo magna ſicut coxa. quia coxa eſt magis adportandum qͣꝫ mouendum. ſed arundo cruris magis eſtad mouendū qͣꝫ portandū Arundo āt maior ꝯiūgit̉ coxe īreceptaculo eius in poplite Arundo aūt mīor eſt breuior.minor qͣꝫ iſta. tn̄ attingit ad poplitē ad talū ex altera parteet eſt recta ꝑua. creata ad hoc vt cōtineat neruos muſculum magnum. qui ſura vocatur. que ſunt inter eam etarundinē maiorē. Agenū aūt extra ad an̄ eſt os rotunduꝫqd̓ vocat̉ a qͥbuſdā os poplitis. eſt ad vt firmet inflexir iiij.