Druckschrift 
De anima : Mit Epitoma von Gerardus de Harderwijck
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

De animaAreſrotelis

motus ꝓgreſſiuus in brutis et hominibus fiata diuerſis principijsEt videt̉ pͥmo. qꝛ ſic̄ in brutꝭ ē phātaſia decernens. appetitꝰ exequēs. ita ē etiā ī hoībꝰ. igit̉ ſtꝭ eadeꝫpͥncipia Et ꝯfirmat̉. qꝛ oīa mouētia ī ſingul̓ mouēt inꝟtute vniꝰ obiecti qd̓ ē appetibile boᵐ. eadē ſtꝭ hinc inpͥncipia. Pro ꝟitate tn̄ ē. p. ī textu Et ponit̉ iſte diſcurſꝰMaior Mouet regit ītellectꝰ ſenſuꝫ. ſibiꝯiūctū appetitū ī ꝯtinētibꝰ. quēadmodū ſpheraſuꝑior īferiores ī celeſtibꝰ. tn̄ ꝯͣ motū ſuꝑiorismouēt̉ ꝓprijs motibꝰ ſic̄ īcōtinētiū ſenſualitatevincit̉ ītellectꝰ Minor Hac appetituū ꝯͣrietate carēt bruta qͥbꝰ ē ſupͣ ſenſuꝫ altior pon̄aCōcl̓o Igit̉ ī brutis hoībꝰ ꝯtinēt̉ qͣꝫ īcōtinent̓ viuētibꝰ ſunt alia alia ī nūero mouendipͥncipia. lꝫ ſpē mouendi ſint vniuoca.Maior patꝫ ph̓m hāc ſil̓itudinē de ſpheris adducētē. Et ē qꝛ diuina ꝓuidētia vt inqͥt Dionyſiusmouet ſuꝑiora ad īferioꝝ ꝓuidētiā regiⁿ. īferiora adſuꝑioꝝ obediētiā ī tm̄ lꝫ īferiꝰ ꝓprio quis moueat̉ motu ꝓpriā ẜm ſuā naturā hꝫ īclinatōeꝫ. tn̄ dꝫ regimini ſuꝑioris reſiſtere aūt ip̄m īpedire. Sꝫ ītellectus ē ſupͣſenſualitatē. oꝑtꝫ oēꝫ potētiā ſenſitiuā ꝯformari regimini rōis. vt ſic rōnale ꝑticipatōem qd̓ ē ꝑs ſenſitiua(nata obedire rōi teſte pho pͥº ethicoꝝ) reducat̉ adnale een̄tiā. regat̉ ab eo. ī ſui finē ſalubrit̓ dirigaturTale āt regimē ē ꝟtutes morales. ſtꝭ q̄dā regl̓enis appetitui ſenſitīo īpreſſe qͣs ſe regulāt ꝯtinētes ſenſualitatē ſub pedibꝰ rōis tenētes ne ꝯͣ īſurgat Ecōtraꝟo ē ī īcōtinētibꝰ vbi ſenſualitas ſic refrenat̉ ſꝫ agitata ꝓprijs ſtimul̓ ītellectū eſtu ꝯcupiſcētiaꝝ paſſionū obnubilat vincit ad ſui ꝯſenſum trahit Minor ꝓbat̉qꝛ ībrutꝭ pon̄a ſenſitīa regit et hꝫ ſupͣ ſe ītellectū ſuoregimī obuiātē. potētie āt ſenſitīe qꝛ ſtꝭ materiales nonſtꝭ libere ſꝫ ꝯiūcte materie ſiue nature. bruta qͥcqͥdmouēt agūt ẜm īſtīctū nature agūt. agūt̉ potius anatura qͣꝫ agāt Sꝫ q̄reres An regant̉ a natura vl̓i vl̓ꝑticulari. Ad qd̓ dd̓m ē a natura ꝑticulari modumneceſſarij tractꝰ ꝓpt̓ qd̓ pn̄t reſiſtere ſuis īclinatōibꝰſic̄ hoīes eiſdē reſiſtere pn̄t. tn̄ ē ītelligēdū iſtd̓ fiat a natura ꝑticulari aliqͣ ſubiecta ip̄i aīe ſenſitīe ī bruto.ſꝫ aīa ſenſitīa vt natura regit ſeip̄am vt ſenſitīa ē cognitīa. referēs oēs actꝰ tam potētiaꝝ cognitiuaꝝ qͣꝫ appetitiuaꝝ ad ꝯſeruatōeꝫ nature aūt ī ſpe aut ī īdiuiduo.et appetitꝰ hmōi phātaſie et cognitōnes fiūt vniformit̉ ībrutꝭ Sic oīs hirudo eodē nidificat. oīs aranea eodē texit telā. Et idē ē de p̄paratōe inqͥſitōnenutrimēti. Sꝫ mouēt̉ bruta efficacit a natura vl̓i. penetrata ꝟtute aīe nobil̓ aīas ignobiles regētꝭ. ītelligētiein cuiꝰ vmbra aīa ſenſitīa ē cauſata. Propt̓ qd̓ brutacipiunt diuerſimodas īfluetias aīe nobil̓ ẜm varietatemcirculi ſui difformit̓ īfluētꝭ influētie ſtꝭ ſigna ꝓnoſticafuturoꝝ. ex qͥbꝰ certiꝰ aliqͥ effectꝰ naturales p̄dicunt̉ qͣꝫ peritū aſtrologū ex aſtris pͥmis. ſic̄ pꝫ de garritū auiūet oꝑbꝰ diuerſoꝝ aīaliū ꝓpt̓ qd̓ etiā dicūt̉ aſtra ſcd̓a Siāt īpreſſiōes iſte fiūt ī hoībꝰ īpediunt̉ ab eaꝝ ꝑceptōe curis occupatōibꝰ. Et ſiqͥ curꝭ īpediti hmōi īfluētias ꝑcipiāt. efficiunt̉ naturales ꝓphete. Ex p̄dictꝭ etiā

lari ꝓpt̓ eiꝰ libertatē ſolū ſubeſt deo. Ptꝫ etiā quō phātaſia humana liberior ē qͣꝫ phātaſia brutoꝝ ī cōponēdodiuidedo. potēs fingere noua ſenſata. Phataſia aūtbrutoꝝ cōponit ẜm exigētiā cōponibiliū. quēadmodūſenſus cōis Intellectꝰ at ſolū libere cōponit. qͣre ſimpl̓rcōpoſitio diuiſio ſolet vocari oꝑatio ītellectꝰ Phātaſia āt humana ex ꝑticipatōe rōis etiā ſic ē ī cōpoſitōe libera. Propt̓ qd̓ ph̓s ī textu vocat phātaſiā deliberatiuā rōnalē. ſit rōnal̓ een̄tiā ſꝫ ꝑticipatōem.Cōcl̓o ſeqͥt̉ ex p̄miſſis. qꝛ ī cōtinent̓ viuētibꝰ mouetītellectꝰ ſuo appetitu in incōtinētibꝰ vincūt̉ a phātaſia appetitu ſenſitio. In brutꝭ ꝟo ſtꝭ ſolū appetitꝰ ſenſitiuꝰ phātaſia. ꝯueniūt ſpe forma mouēdi vtrobiqꝫ. qꝛ oꝑtꝫ vbicūqꝫ ſit cognitm̄ ſit etiā appetitm̄. Primūqͥde vt nūciās ſeu ſentētians diſcernens de appetibili.Scd̓m ꝟo vt ſnīam exequēs 2 appetibile ꝓſequēs vl̓fugiēs. āt ſufficit exequēs tm̄ qꝛ tūc aīa eēt mouens ſeip̄m pͥncipaliter. ſed ſolum inſtrumentaliter.Ad obiectū in oppoſitūē dictū ſolū phātaſia ī hoībꝰ ē decernēs ſꝫ etiā ītellectꝰ vt tactū fuit. ſtꝭ alia pͥncipia in hoībꝰ brutisaīalibꝰ Ad ꝯfirmatōeꝫ ē dd̓m appetibile ē bn̄ pͥncipiū pͥmū moues. ſꝫ ſtꝭ alia alia mouētia ꝓxima Etiāhoīes appetūt aliud appetibile qͣꝫbruta vt in declaratiōediſcurſus dictum fuit.Queſtio tercia vtꝝ motus ꝓgreſſiuus ſit organice circularis.Et videt̉ qꝛ motꝰ aīal̓ circularꝭ diſtinguunt̉Scd̓o.Sꝫ motꝰ ꝓgreſſiuꝰ ē aīal̓ igit̉ ē circularꝭ.Ph̓s ꝓbat ī diuerſis locis motꝰ circularꝭ ē ꝑfectusꝯueniēs ſolū pͥº corꝑi. ꝯuenit aīalibꝰ. Pro ꝟitatetn̄ q̄ſiti ē ſnīa ph̓i ī textu. Et ponit̉ iſte diſcurſusMaior. Int̓ mouētia ſeip̄a ē vnū mouēspͥmū. ad cuiꝰ imaginē qd̓libet ſcd̓m d̓r mouereſeip̄m Minor Hoc ē ex aīa ſeꝑata corꝑecircularit̓ moto effectīe ꝯpoſitū Cōcl̓o Igit̉motꝰ ꝓgreſſiuꝰ ē ab aīa q̄dāmō ſeꝑata ī corꝑe ſibi ſubiecto exercitꝰ organice circularis.Maior ad pͥmā ꝑtē ē ph̓i. viij. phyſicoꝝ. Et ſcd̓aꝑs on̄dit̉ illd̓. x. metaph̓ice Primū ī vno qͦqꝫ genere ēmetrū mēſura oīm ſtꝭ illiꝰ generꝭ em̄ mēſuratūimitat̉ īqͣꝫtū p̄t regulā ſue mēſure nitit̉ qd̓libꝫ ſcd̓oruꝫaſſil̓ari pͥº pͥncipio ſui generꝭ inqͣꝫtū p̄t imitādo eiꝰ imaginē. lꝫ ꝑfectā oīmodā ſil̓itudinē Minor ꝓbat̉.qꝛ pͥmū mouēs ſeip̄m ē celū qd̓ ē cōpoſitū effectīe ex aīanobili corꝑe circularit̓ moto. āt formal̓r. qꝛ celum ē formal̓r aīatū ſiue īformatōeꝫ ſꝫ tm̄ aſſiſtētiā ſic̄dictū ē ī de celo. .viij. ph̓ycoꝝ. Cōcl̓o ſeqͥt̉ ex premiſſis. qꝛ oꝑtꝫ aīal moues ſeip̄m motu ꝓgreſſiuo imitari pͥmū ī illo genere vt d̓t maior. Motꝰ āt ille effectīeexerit̉ ab aīa ſeꝑata recipit̉ in corꝑe vt d̓t minor. Igit̉oꝑtꝫ motū ꝓgreſſiuū ī aīalibꝰ fieri ab aīa ſeꝑata qͦdāmōet organū circularit̓ motū Eſt em̄ aīa qͦdāmō ſeꝑataputa ẜm apprehēdit ſpēm extrinſeci obiecti Uel d̓rſeꝑata qͥdem locū ab illo a d̓r ſeꝑata. ſꝫ d̓r ſeꝑataqꝛ inſit alicui ſubiecte materie corꝑis. ē ſubiecta eiſic ſubiaceat ꝓprietatibꝰ eiꝰ Si em̄ moueret vt forma