Druckschrift 
De anima : Mit Epitoma von Gerardus de Harderwijck
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

TerciusLiber

Senſibilis qͥdē ergo phātaſia ſicut dictū eſtet alijs aīalibꝰ ineſt. d̓eliberatiua aūt in rōnalibꝰUtꝝ em̄ aget hoc aūt hoc ratōis eſt opus: etneceſſe vno menſurare. Maiꝰ em̄ imitat̉ qͣre p̄tvnū ex pluribꝰ phantaſmatibꝰ facere. Et heceius opinionē putari habere hec eadē qm̄ exſyllogiſmo hꝫ. hec āt illā propter quoddeliberatiuū habet appetitus.Hic ph̓s determinat ſpecificat pͥncipiū motus inaīalibꝰ ꝑfectis dicens in oībꝰ illis pͥncipiū motus eſtphantaſia ſenſibilis ē abſentis. eo talia mouent̉ ẜmphātaſiā determinatā. Sꝫ hoc intereſt inter aīali ꝑfecta. qꝛ hec phantaſia aliqn̄ ordinabilis eſt a rōe deliberante. vt in hoīe deliberat an hoc pͥus agendū ſit vl̓ aliud. Tale em̄ opꝰ ē rōnis ordinantis phantaſiā appetitū. Mens āt ē cuiꝰ ꝓprius actꝰ ē meditari a metiendo d̓r. eo aīa ip̄a vno qͦdā qd̓ eſt eiꝰ potentia. vnita mēſurat nūerat phātaſmata. cōꝑando ea ad inuicē.eo ip̄a imitat̉ meliꝰ et magꝭ amatū qd̓ ē meliꝰ apd̓ ipſam. qd̓ p̄t ex pluribꝰ eligere phātaſmatibꝰ. Et ꝯſenſusin hoc amatu vocat̉ opinio. Et opinio eſt acceptioeiꝰ qd̓ pluribꝰ rōnibꝰ alijs p̄ponit̉. Et huiꝰ ē. qꝛ opinio hꝫ imitari phātaſiā ſꝫ potius ecōuerſo phātaſiahꝫ imitari opinionē a rōne elicitā Phātaſia āt hꝫ opinionē ex ſyllogiſmo ſꝫ potiꝰ opinio ex ſyllogiſmo habetphātaſiā. qꝛ opinio ē de vl̓r agēdo. phataſia de ꝑticulariter agēdo. Syllogiſmꝰ hꝫ ꝑticulare ſub vl̓i. et ecōuerſo vl̓e ſub ꝑticulari. ſub diſcurſu ſyllogiſtico habꝫopinio phantaſiā. ecōuerſo. Et appetitus ſitꝑticularis boni qd̓ eſt hic nunc. vl̓r hꝫ appetitꝰ opinionem ſed vl̓ in oībꝰ hꝫ phantaſiā. Et ita in his in qbus vtrūqꝫ iſtoꝝ eſt. in illis ẜm ordine mouent opnio phantaſiam et ordinant appetitumUincit aūt aliqn̄ et mouet deliberatōem. aliqn̄ aūt mouet ſeip̄m ſicut ſphera. appetitus appetitū. incontinentia fuerit. Natura aūt ſꝑſurſum pͥncipalior eſt et mouet. vt tanqͣꝫ tribuslatōnibus moueatur.Hic ph̓s reſpondet vni tacite obiectōi qua qͥs poſſetdicere. Homo hꝫ vtraqꝫ p̄dicta mouet̉ ſepe ꝯtranem deliberantē. Dicens aliqn̄ opinio ſiue deliberatiua vincit̉ ab appetitu et phantaſia. tūc deliberatm̄mouet̉ a phātaſia appetitū. eo obūbrat̉ ex ꝯcupiſcētia appetitus et phātaſie. ſicut fit in incōtinenbꝰ. Aliqn̄ꝟo fit ecōuerſo ſcꝫ phātaſia ꝯiungendo ſibi appetituꝫmouet̉ a deliberatiua rōne et opinione. Hec āt ſe hn̄t ſicut in ſphera celeſti. Sicut em̄ in ſpheris. ſphera inferior mouet̉ a motore pͥme ſphere ẜm motū diurnū. tn̄ inferior hꝫ motū ꝓpriū exit a ſuo motore ꝓprio. Ita ſe habent ad inuicē et phantaſia et appetitus. Aliqn̄ em̄hec oīa mouent̉ motu rōnis. ſicut ptꝫ in actibꝰ ꝯtinētiset abſtinentis. Aliqn̄ ꝟo ſequunt̉ phātaſie appetitus rōem. ſꝫ mouēt ſe ſicut apparet in actibꝰ incōtinētis. Et ẜm nature ordinē motꝰ ſuꝑioris motoris. ſꝑ ēpͥncipalior qn̄ motus egredit̉ ab illo tunc ſemꝑ operaſunt ordinata. Quādo āt vincit inferior tunc egredituropus ꝑuerſuꝫ. eo inferior ſuꝑiorē hꝫ ex ſyllogiſmoſed ſophiſtice ꝓcedit ex bono vt nunc. tanqͣꝫ ſit bonū

ſe et eſſentialiter. Qouet aūt iſte ſuꝑior tanqͣꝫ tres viresqm̄ pͥmo decernit vl̓e decretū motus. ſcꝫ tale faciēdum eſt. poſtea ſub ip̄o vl̓i mēſurat phataſma ꝑticulare. et tercio qͥdē ꝯcludit decernēdo. ſed ꝯcluſio ſuaeſt impulſus ad opus appetitum. Et ſil̓i appetitꝰincōtinentis habet ꝯcluſionē niſi impetum ad opusFit igitur iſte motus ſic viciſſim vt tactum eſt.Scientificū aūt mouet ſꝫ manet. Qm̄ āthec qͥdem vl̓is exiſtimatio. et. alia ꝟo ꝑticularis. Hec qͥdem em̄ dicit. oꝑtet talē tale agerehec āt hoc qͥdem tale. et ergo talis hec mouet opinio que vl̓is aut vtraqꝫ ſed hec qͥdemquieſcens eſt. hec aūt non.Hic ph̓us ꝯn̄r qꝛ dixit in hoīe mouet deliberatiua. oſtēdit ſit illa dicēs ſcibile vl̓e mouet ſedqͣſi qͥeſcēs ē et fixū. Et lꝫ hoc maxime veꝝ ſit de ſcibiliſpeculatiuo. de practico tn̄ etiā veꝝ ē. em̄ alia ē vl̓isopinio de oꝑabilibꝰ. ſil̓r. alia ē opinio ꝑticularis ē in phantaſmate. tūc manifeſtū eſt vl̓is d̓t ſꝑ ab et vbiqꝫ agendū ē. Et hoc vl̓e mouet ẜᵐvnā ſil̓itudinē ꝯtinens incōtines. Om̄es em̄ dicunt anullo et nūqͣꝫ furādū. Particularis āt d̓t Hoc nuncꝯceptū eſt hmōi. aliꝰ aūt. ſil̓r ē apd̓ oēs. qꝛ em̄ego ꝯcipio tale delectabile vt nūc eſſe hmōi. etiā egoſum hmōi affectū appetitū. eo in ꝑticularibꝰ ē motus et opus. et ip̄a mouet appetitū. Et mouet opinio ẜm vl̓is eſt. ſꝫ ẜm ꝑticularis et ꝓpria. Niſi forte aliqͥs dicat vtraqꝫ moueret lꝫ differeter. qꝛ vl̓is mouet vt qͥeſcens magis et fixa ẜm certā rōem motus. ꝑticularis vero mouet vt mota ab vl̓i rōne. Ita vl̓iseſt vt pͥma. et ꝑticularis vt ꝓxima et qͣſi fluenshoc deſideriū et in hoc delectabile qd̓ eſt vt nunc ꝯceptūSꝫ vl̓is fluit in ip̄m. qꝛ aliter oīs talis hn̄s acceptōnem de oꝑabilibꝰ eo ip̄o deflueret in hoc qd̓ ꝯciperet.qd̓ eſt veꝝ. Hec igit̉ dicta ſunt de mouente in aīalibus ẜm ſententiā peripateticoꝝ.Girca predicta mouentur q̄dā queſtiones Prima eſt. Utꝝ p̄terappetitu diuiſum in intellectiuū atomū. et ſenſitiuū diuiſibilē. reqͥrantur intellectus vel phātaſia et appetibile ad motū ꝓgreſſiuū aīaliumEt arguit̉ pͥmo ſit appetitꝰ intellectiuus indiuiſibilis. ꝓbat̉ qꝛ appetitus intellectiuꝰ eſt voluntas vtvult ph̓s. Sꝫ volūtas diuidit̉ ẜm Damaſcenū in theleſim et buleſim vl̓ ẜm veritatē greci ſermonis in vuleſim appetitꝰ intellectiuus diuidit̉. Scd̓o ſic. Appetitꝰintellectiuꝰ ē etiā diuiſibilis. ꝓbat̉ qꝛ intellectualiū ſuntetiā ꝯcupiſcentia odiū. dꝫ diuidi appetitꝰ ille incupiſcibilē et iraſcibilē. Et ꝯfirmat̉ qꝛ Dionyſius d̓tin demonibꝰ furorē irrōnalē. demente ꝯcupiſcentiā.phātaſiā ꝓteruā Tercio Appetitꝰ ē cōis aīatis inaīatis. dꝫ diuidi p̄dicto vt potētia aīe An̄s pꝫqꝛ materia appetit formam ẜm ph̓m pͥmo phyſicoꝝ.Quarto Appetere eſt cōe potentie aīe igit̉ eſt appetitus diſtincta potentia. An̄s ꝓbat̉ qꝛ oīs potētia appetit ſuū obiectū et inclinat̉ in ip̄m ſicut in ſuā ꝑfectōeꝫQuinto Appetitus ſeqͥtur formā apprehenſaꝫ. ergo