TerciusLiber
ſemꝑ bonū eſt. tūc d̓r bonū vt nūc quod p̄ſentialiter afficitdelectādo ſenſum. ⁊ hoc bonū ꝓſeqͥtur aīal brutū. ⁊ incōtinens qͥ ſeqͥtur brutalē appetitū. Scd̓m vero ꝙ opponiturei qd̓ eſt bonū vbiqꝫ. ſic opponit̉ ei bonū qd̓ ex caſu malumeſt. Cuius exemplū eſt vt bonū eſt pignus reddere. vel depoſitū ei qͥrem fidei cōmiſit. tn̄ eſt vt hic malū Quia ſi pignus ſit gladius ⁊ ꝯmittens factus ſit furioſus. malū eſt eireddere gladiū Sil̓i mō eſt in alijs. ⁊ iō circa ꝑticularia nōoīno p̄t dirigi veritas intellectus. ⁊ iō circa ea ꝑ phantaſiāincidit rectū. ⁊ non rectū vt tactū fuit Propter qd̓ in ethicis d̓r ꝙ epikes qͥ dirigit in ꝑticularibꝰ melior eſt iuſto qͥ ſꝑoꝑa ſcꝫ vl̓ia iuris nitit̉ dirigere. Nō em̄ ſꝑ mobilitas oꝑationū normā ⁊ regulā aſſeqͥtur vniuerſaliū Et iō d̓t ph̓usꝙ in talibꝰ eſt directio ſicut regula leſbie edificationis. Eſtaūt leſbe inſula hn̄s lapides indolabiles. ⁊ iō illi ad regulā oīo rectam nō edificant Sed vtunt̉ regula plūbea quead torturas edificij curuata ſolū hoc cauet. vt nō oīno fiatenormis curuitas. Rectitudinē em̄ ſeruare in oꝑabilibꝰ aliqn̄ curuare eſt. ⁊ melius nōnunqͣꝫ eſt ſoluere legeꝫ vl̓em inmoribꝰ qͣꝫ in tali caſu ⁊ loco obſeruare. Ex om̄ibus autemp̄dictis pꝫ ꝙ illa potētia q̄ appetitiua vocat̉ mouet. ⁊ ſi aliemouent ꝓpter hāc mouēt. vt ſupra etiā dictum fuitDiuidentibꝰ aūt aīe ꝑtes ſi ẜm potētias diuidant ⁊ ſeꝑent. valde multe fiunt. vegetabile.ſenſibile. intellectiuū. cōſiliatiuū. adhuc appetitiuum. Hec enim plus differunt ab inuicem qͣꝫconcupiſcibile et iraſcibileHic ph̓us on̄dit diuiſionē antiquoꝝ de ꝑtibꝰ aīe eſſe inſufficientē dicens. ꝙ illi qͥ diuidūt ꝑtes aīe ẜm potentias ſiintendāt aīam diuidere in ꝑtem quālibet q̄ aliqͦ mō habꝫpotentiā ad motū remote vel ꝓpinque in cōi vel in ꝑticulari. multo plures hn̄t ponere potētias qͣꝫ poſuerūt. Ꝙꝛ multe ſunt potētie q̄ plus differūt qͣꝫ iſte potētie aīe. ſcꝫ cōſiliatiuū. appetitiuū. vegetatiuū. ⁊ intellectiuū. Et hoc accipiēdo ꝯſiliatiuū ꝓprie vt eſt aliqͥd ſpectans ad intellectū. appetitiuū ꝓ appetitu ſenſitiuo. qꝛ tūc appetitiuū ⁊ cōſiliatiuuꝫpn̄t realiter diuidi in diuerſis In brutꝭ em̄ eſt appetitiuū ⁊nō ꝯſiliatiuū. Sil̓r vegetatiuū ⁊ intellectiuū pn̄t realit̓ diuidi ſcꝫ in plātis ⁊ in hoībus. gͦ iſta plus differūt Quāuisigit̉ multe ſint vires ſi ſic accipiant̉ quaꝝ q̄dā ſunt motiueet q̄dā nō. tn̄ ille q̄ ſunt motiue om̄es mouent ꝑ appetitū. ⁊ergo appetitiuū eſt ꝑ ſe mouēs. ſicut ſupra dictū eſtQm̄ aūt appetitus fiūt cōtrarij adinuicem.hoc aūt accidit cū rō ⁊ cōcupiſcentie ꝯtrarie fuerint Fit aūt in ip̄is ſenſum habentibꝰ. intellectus qͥdem em̄ ꝓpter futurū retrahere iubet. concupiſcētia aūt ꝓpter ip̄m iam. Uidet̉ em̄ ꝙ iaꝫdelectabile ⁊ ſimpl̓r delectabile ⁊ bonū ſimpl̓r.propterea ꝙ nō videtur quod futurumHic ph̓s ſoluit vnā rōem ſuꝑius motā q̄ fuit iſta Appetitus nō eſt pͥncipiū motus ꝓgreſſiui. qꝛ ꝯtinētes non ſequunt̉ appetitu ſed rōem Ad qd̓ rn̄det ꝙ hoc accidit ex eoqꝛ appetitꝰ ſunt ꝯtrarij. Et hoc ꝓpter ꝯtrarietatē boni ſimpl̓r ⁊ boni vt nūc. ⁊ ſic accidit inter eos q̄dam pugna eo ꝙrō decernēs motū ꝯtraria eſt deſiderio ſenſibili qd̓ impetūfacit ꝑ motū in appetibile. qd̓ videt̉ bonū. Fit aūt hec contrarietas appetituū in aīatis. q̄ habēt p̄ter ſenſuꝫ intellectū.In talibꝰ nāqꝫ intellectus aliqn̄ p̄cipit retrahere ab electione ſenſibili Deſideriū aūt ſiue ſenſitiuus appetitus impetū
facit ⁊ p̄cipit motū fieri in ip̄m qd̓ iam delectabile eſt. eo ꝙvidet̉ vt nūc tale eſſe dulce. ⁊ qꝛ dulce eſt. iō accipit hoc vtſimpl̓r bonū. ⁊ ſimpl̓r delectabile. Et hoc ex eo eſt. qꝛ nonvidet hoc qd̓ ſolū facit iam delectabile qd̓ eſt tp̄s pn̄s. Siem̄ acciꝑet ꝙ pn̄tia facit ſolū delectatōem vt nūc. ⁊ ꝯꝑaretpn̄s ad futurū. ⁊ futurū ad pn̄s. ꝯgnoſceret̉ nō eſſe bonuꝫpn̄s bonū ſimpl̓r. Hoc aūt non facit appetitus. ſed ꝓlabit̉in pn̄s bonū. ac ſi eſſet ſimpl̓r bonū. qd̓ tn̄ in futuro erit malum. Et ſic ptꝫ ꝙ appetitus ſenſitiuus ſepius eſt ꝯtrariusappetitui intellectīo inqͣntū ip̄e fluit in bonū apparens. ac ſirealit̓ eſſet bonū ⁊ ſimpl̓r. ⁊ intellectiuꝰ fert̉ in bonū vl̓e qd̓eſt ſimpl̓r ⁊ vl̓r bonū. vbiqꝫ ſcꝫ ⁊ ſꝑ vt dictum eſtSpecie qͥdem vnū erit appetitū mouēs ẜmꝙ appetitiuū Primū autē oīm appetibile. hocem̄ mouet cū non mouet̉. eo ꝙ ſit intellectiuuꝫaut imaginatiuū. Numero aūt plura mouētia.Qm̄ aūt tria ſunt. vnū qͥdem mouēs. ſcd̓m aūtquo mouet. ⁊ terciū qd̓ mouet̉. Mouens autēduplex. aliud qͥdem īmobile. aliud aūt qd̓ mouet̉. Eſt aūt īmobile actuale bonū. mouēs autēet qd̓ mouet̉ appetitiuū. mouet̉ em̄ quod appetit ẜm ꝙ appetit. ⁊ appetitus actus aut motusqͥdam eſt. qd̓ aūt mouet̉ aīal eſt. qͦ vero organoappetitꝰ iā hoc corporeū eſt. vn̄ ⁊ in cōibus aīeet corꝑis operibꝰ. ꝯſiderandū eſt de ipſisHic ph̓s qꝛ dcm̄ eſt ꝙ multa reqͥrunt̉ ad motū ꝓgreſſiuū on̄dit qūo ſe hn̄t illa ꝑ ordinē dicens ꝙ in om̄i motu locali mouēs eſt. qd̓ eſt vnū ſpē appetibilis. ⁊ ſic inter oīa mouentia aīam primū mouens eſt appetibile. Et hoc eſt mouens īmobile qd̓ nullo mō mouet̉. Mouet aūt nō ẜm ꝙeſt in re. ſed ẜm ꝙ eſt intellectū vel imaginatū Numero vero ⁊ ſubiecto plura ſunt mouētia. ⁊ reducunt̉ om̄ia ad triain genere Quoꝝ vnū eſt mouēs. alteꝝ quo mouet̉. ⁊ terciūqd̓ mouet̉. Mouēs eſt duplex. Unū qd̓ eſt immobile qd̓eſt pͥmū mouēs. Aliud vero eſt mouēs motū. Mouēs primū qd̓ eſt īmobile eſt bonū actuale. Qouēs vero qd̓ mouetur eſt potētia appetitiua. ⁊ intellectus aut phātaſia ſibicōiuncta Om̄e em̄ qd̓ appetit ẜm ꝙ hmōi mouet. cū ip̄mmotū ſit pͥus ab actuali bono imaginato vel intellecto. etip̄e appetitus eſt actus qͥdam ⁊ motus appetitiue virtutꝭ.Quia appetere cōuenit ei ex quo appetitus nedū d̓r de potētia appetitiua. ſed etiā de oꝑatione eiuſdē. Qd̓ vero mouet̉ ꝑ appetitū eſt aīal cuius eſt motus ꝓgreſſiuus in reꝫ q̄appetit̉ ẜm ꝙ appetit̉ Quo vero appetit ſiue mouet ē organū corporeū appetitus qͦ ꝑficit̉ motus ꝓgreſſiuus ſicut alavel pes. Et qꝛ talis motus ꝓgreſſiuus cōis eſt aīe ⁊ corꝑilicet ſit ab aīa veniens in corpus. gͦ in alia ſcīa vbi inqͥreturde cōmunibus oꝑbus aīe ⁊ corꝑis. agendū eſt de illo ſcilꝫin libro de cauſis motus animalium.Nunc aūt vt in ſumma dicat̉ mouēs organice vbi principiū ⁊ finis idē velut glingiſmushoc eſt gibboſum ⁊ ꝯcauū hoc qͥdem finis. illd̓vero principiū vn̄ aliud qͥdem qͥeſcit. aliud veromouet̉ Rōne qͥdē altera entia magnitudine ꝟoinſeꝑabilia Oīa eī pulſu ⁊ tractu mouēt̉ ꝓpt̓ qd̓oꝫ ſic in circl̓o manere aliqͥd ⁊ hīc inciꝑe motu.