AreſtōtelisDe anima
Hic ph̓us reducit duo pͥncipia mouētia ad vnū. volēsꝙ vnū pͥncipiū motiuū eſt appetibile Qd̓ ſic on̄dit. qꝛ intellectus qͥ mouet localiter imꝑatīe eſt practicꝰ qͥ differt finea ſpeculatiuo Sꝫ intellectꝰ practicꝰ mouet̉ ab eodē a quoappetitꝰ .ſ. ab appetibili Sicut em̄ intellectꝰ eſt ꝓpter aliqͥdqd̓ nō hꝫ. Ita oīs appetitus eſt ꝓpter aliqͥd qd̓ nō hꝫ appetens Aut ſi appetit qd̓ hꝫ. tūc appetit illud ẜm ꝙ nō hꝫ ſicꝭappetit̉ delectabile habitū aliqn̄ nō ẜm ꝙ eſt habitū. ſꝫ vtcōtinuet̉ vel vt alio mō habeat̉ Eo ꝙ idē p̄t pluribꝰ modishaberi. Et iſte appetitꝰ qͦ ẜm actū appetimus nō eſt intellectus practici vt potētia. ex qͣ eliciat̉ appetere. ſed potiꝰ eſtillud qd̓ eſt vltimū in ordine mouentiū ⁊ ꝓximū motiuuꝫEt hoc eſt pͥncipiū ip̄ius motus ⁊ actōis. qͣre appetitus eſtpotētia diſtīcta ab ip̄o intellectu Et eſt illa q̄ poſt intellectus imperiū vel phātaſie motū ⁊ actionē exeqͥtur. mouēslacertos ⁊ muſculos ad motū ꝑficiendumQuare rōnabiliter hec duo vident̉ mouētiaappetitꝰ ⁊ intelligētia practica. Appetibile em̄mouet ⁊ ꝓpter hoc intelligētia mouet. qꝛ pͥncipiū huius eſt quid appetibile Et phātaſia autēcum moueat non mouet ſine appetituHic ph̓s cōcludit ex p̄dictis ꝙ duo vident̉ eſſe pͥncipiamouentia ſcꝫ intellectus practicus ⁊ appetitꝰ. Quoꝝ vnūeſt decernēs ⁊ reliquū exequens Apperitiuū em̄ ꝑ ſpecieꝫappetibilis mouet. ſicut vltimū mouens ſiue proximū pͥncipiū motus Intellectus vero nō mouet ſine appetitu. qꝛ intellectus naturaliter ſe hꝫ ad oppoſita. ſed motus fit ꝑ hocꝙ mouēs ad vnū determinat̉. talis aūt determīatio fit perappetitū. gͦ intellectus nō mouet̉ niſi ꝑ appetitū. gͦ appetibile eſt primū motus principiū. Huiꝰ eſt exemplū. Aliquisꝑ intellectū cōcipit ambulatōem ad aliquē locum. ⁊ oppoſitū eius ſcꝫ non ambulatōem ad eundē. gͦ intellectus abſolute acceptus non eſt principiū motus. niſi ẜm ꝙ determinatur ꝑ appetitū qͥ determinat ad vnū. Et hoc eſt qd̓ vultph̓us ꝙ intellectus nō eſt mouens ſine appetitu ſenſitiuovel intellectiuo. Si em̄ nō apprehēderet appetibile ⁊ nontraheret̉ ab appetitu. ip̄e intellectus nō moueret ſed potiꝰdecerneret nō eſſe fugiendū aūt inſequendū appetibile Simili mō eſt in his in qͥbus phantaſia mouet. Quia aīmalia bruta loco intellectus practici phantaſia practica vtunt̉Que practica d̓r ſicut intellectus. qꝛ ꝓpter aliqͥd quod extra eſt. ⁊ qͥa apprehendit ſpēm vt oꝑabile vel appetibile. etqꝛ eſt forma oꝑatiua ad rem ⁊ cauſa rei. Hec aūt phātaſiaſine ſpecie appetibilis ẜm ꝙ eſt appetibile non mouet Appetibile vero inquantū huiuſmodi trahit ⁊ inclinat ad appetendum. ergo etiā phantaſia ſicut intellectus mouet perhoc ꝙ miſcetur appetitiueUnū ergo mouēs ꝙ appetibile Si em̄ duointellectus ⁊ appetitus mouebāt. ẜm vnā communē vtiqꝫ aliquā ſpeciē mouebāt. Nunc autēintellectus non videtur mouens ſine appetitu.Uoluntas em̄ appetitus eſt. cum autē ẜm rationem mouetur ⁊ ẜm voluntatē mouet̉. Appetitus em̄ mouetur p̄ter rōem. cōcupiſcentia em̄appetitus quidam eſt.Hic ph̓us d̓t ꝙ ex p̄dictis manifeſtū eſt ꝙ motiuū vnūſpecie eſt. ⁊ hoc eſt appetitiuū quocūqꝫ mō. Eſt em̄ phātaſia decernens motuꝫ ꝓpter appetitū. Appetitus aūt ꝓpter
appetibile. ſpecie igitur ſunt idem. ⁊ duo in ſublectis. Et ſicptꝫ ꝙ plura pͥncipia mouentia (que ſunt intellectus vl̓ phātaſia ⁊ appetitus) reducunt̉ quodāmodo ad vnū inquantū mouēt in ꝟtute vnius pͥmi pͥncipij quod eſt appetibile.Non ip̄is equaliter conueniens. qꝛ tunc appetibile mouetꝑ ſe ⁊ iſta duo ꝑ accidēs. Sed ẜm ordinē. qꝛ intellectus eſtdiſcernēs tm̄ de appetibili. nō mouēs ſine appetitu eius iudiciū exequēte ⁊ determinationē exequēte. Quia appetitꝰintellectiuus d̓r volūtas. ⁊ ſic qͥdam motus eſt ẜm rōnemſeu intellectū practicū cuius volūtas eſt executiua Quandoqꝫ vero hunc motū exeqͥtur appetitus ſenſitiuꝰ. puta cōcupiſcētia. ⁊ tunc diſcernēs eſt phātaſia. Ex iſtis pꝫ ꝙ nullo motu mouet intellectus ſine appetitu tā in rōnalibus qͣꝫirrōnalibus. id eſt ſemꝑ vtit̉ neceſſarto appetitu intellectīovel ſenſitiuo. Appetitus em̄ nomē cōe eſt ad tōnalē ⁊ irrōnalem. id eſt appetitū intellectiuū ⁊ ſenſitiuū. Appetitus vero rōnalis vocat̉ volūtas que eſt ſolius rōnis ⁊ libera inqͣntū ea que ꝑ nos incoacte facimus volūtarie facere dicimurLicet em̄ intellectus ſine appetitu mouere nō p̄t. appetitꝰtamē vtiqꝫ ſine intellectu ſepe mouet. ſic patꝫ de appetituſenſitiuo ſiue de concupiſcentiaIntellectus qͥdem igit̉ om̄is principioꝝ rectus eſt. Appecitus aūt ⁊ phātaſia recta ⁊ nō recta. vn̄ ſemꝑ qͥdem mouet appetibile. Sed hoceſt bonū. aut apparens bonū. nō om̄e autē. ſedactuale bonū. actuale aūt eſt cōtingens ⁊ aliterſe habere Ꝙ qͥdem igit̉ hmōi potētia mouet aīeque vocatur appetitus manifeſtū eſtOccaſione p̄dictoꝝ ph̓s ponit differentiā inter intelleetum ⁊ phantaſiā dicens ꝙ intellectus practicus nihil phātaſmatis habēs admixtū ſemꝑ eſt rectus inquantū potentia habituali habet habitū principioꝝ moraliū ⁊ factibiliuꝫin quibus nullus eſt error. Sicut exemplū eſt. vt non eſſeoccidendū. Non eſſe mechandū. Non eſſe furandū Iuſticiam eſſe colendā. Deum eſſe venerandū. Parētes eſſe honorandos. Rempublicā inſtaurandā. Et ſimiliter in artibus ſicut architectonica grauia d̓t ſubtus ponēda ⁊ leuiaſuperius. Et cōiungenda eſſe pͥus dolanda vt bene cōiungant̉ ⁊ huiuſmodi Et ideo naturales hunc intellectū vocant naturale iudicatoriū in quo vniuerſalia iuris ſunt deſcripta. Appetitus vero ⁊ phātalia ſunt recta ⁊ nō recta.ꝓpter quod ſi intellectus exeat extra ſe in phātaſmata. accidit ei rectitudo ⁊ curuitas. Et huius ꝓbatio eſt. quia appetibile ſemꝑ mouet appetitum ad ꝓſequendū aliquid velfugiendū. Hoc eſt ad id qd̓ habet intentionē boni cōueniētis vel mali nocentis. Non em̄ mouet ad om̄e bonū. Eſtem̄ quoddā bonū non agibile ꝑ nos Et ad hoc nō mouetſed mouet ad actuale bonū quod eſt circa ꝑticularia quodeſt cōtingens potēs ſe aliter ⁊ aliter habere. ergo cōtingitappetitum ⁊ phantaſiā quādoqꝫ eſſe recta ⁊ quādoqꝫ nonrecta. Et pro declaratione iſtius conſiderandū eſt ẜm dominū Albertum ꝙ id quod habet intentionē boni mouentis. quādoqꝫ eſt bonū ſimplicit̓. quod eſt bonū vbiqꝫ ⁊ ſemper. ⁊ phantaſia ⁊ appetitus circa illud ſunt recta. Quādoqꝫ vero eſt bonum vt nunc tm̄ ⁊ non ſimplicit̓. Et hoc contingit dupliciter ẜm ꝙ bonum ſimpliciter duo in ſe habet.Quoꝝ primū eſt. ꝙ ipſum eſt ſemꝑ bonuꝫ. Secundū veroꝙ om̄ibus ⁊ vbiqꝫ eſt bonū. Per oppoſitionem igitur adiſta duo dicitur bonū. vt nunc. ⁊ hic. id eſt bonū in hoc tempore ⁊ in hoc loco. Secundū autem ꝙ opponitur ei quod