De aniſa Gapiaalā prlacc Areſto telis. xu jt pouiꝰ muerus ꝓpceſhi-

Ꝙquidem ergo non vegetatiua potētia manifeſtuꝫ. ſemꝑ em̄ propter aliquid motus hic etaut cū phātaſia aut appetitu eſt. nihil em̄ nō appetens aut fugiens mouetur. ſed aut violentia.Hic ph̓us inquirit quod ſit principiū motus progreſſiui. ⁊ primo diſputatiue. ſecūdo oſtendens veritatem. IbiUidetur autē. Quo ad primū oſtendit ꝙ potentia vegetatiua nō poteſt eſſe huius motus principiū. Et hoc duabus rōnibus. Prima eſt Motus progreſſiuus de quo eſthic queſtio ſemꝑ eſt propter aliquid quod eſt extra aīmalmotum diſtans ab ip̄o. propter quod vulgariter dicitur.ꝙ eſt hic motus propter indigentiā. ergo oportet neceſſario ꝙ fiat cum phantaſia que imaginat̉ delectabile abſens.Aut cum appetitu ⁊ ſenſu qui apprehēdit delectabile extra ſe p̄ſens. Uegetabile vero ẜm ſe ſumptū neqꝫ phantaſiam habet neqꝫ appetitum ſenſibilē. ergo ipſum ẜm ſe ſumptum non eſt motiuū ẜm locum. Maior ꝓbatur. qͥa nihilcarens appetitu delectabilis vel fuga triſtabilis mouet̉ deloco ad locum. ⁊ ſi mouet̉ ad locum tunc mouet̉ violenteSicut lignū quod tranſplātat̉ ab aliqͦ. tale em̄ non moueīex ſe ad locum. ſed ꝑ illū qͥ tranſplantatAmplius ⁊ plante vtiqꝫ eſſent motiue. ⁊ vtiqꝫ haberēt aliquā partē organicā ad motū hūc.Hic ph̓us ponit ſcd̓am rōnem ad idem dicēs. Si vegetatiuū eſſet principiū motus progreſſiui tunc om̄e vegetabile moueret̉ ẜm locum. ⁊ ꝑ ꝯſequens plante mouerent̉ẜm locum Et ſi hoc cōcederet̉ tunc oꝑteret etiam cōcedereꝙ haberent membra organica. vt pedes vel alas qͥbus explerent hmōi motū qꝛ natura non deficit in neceſſarijs ſicut nec abundat in ſuꝑfluis. Sed hoc non videmus Igit̉vegetatiuū ẜm ſe ſumptū non mouet ẜm locum.Similiter autē neqꝫ ſenſitiuuꝫ. Multa em̄ſunt animaliū que ſenſum qͥdem habent. manētia autē ⁊ immobilia ſunt ꝑ finem. Si ergo natura nihil facit fruſtra neqꝫ deficit ī neceſſarijsniſi in orbatis ⁊ imꝑfectis. hmōi autē animaliū perfecta ⁊ non orbata ſunt. Signū auteꝫ eſtquia generatiua q̄dam ſunt ⁊ augmentū habētet decrementum. quare et haberent vtiqꝫ partes organicas proceſſionisHic ph̓us ꝓbat ꝙ ſenſitiuū nō eſt huius motus principium. ſeu cauſa ꝓxima ⁊ ꝑfecta Quia ſi ſenſitiuū ẜm ꝙ huiuſmodi eſſet cauſa efficiens ⁊ proxima huius motus proceſſiui om̄e ſenſitiuū moueret̉ ẜm locum Sꝫ hoc eſt falſuꝫcum videamus multa aīmalia ſenſum habentia manerein vno loco īmobilia vſqꝫ in finē vite ſue. Quāuis em̄ dilatentur ⁊ conſtringant̉ (per quē motuꝫ cognoſcunt̉ eſſe animalia) tamē non mouent̉ progreſſiue de loco ad locū. Hicem̄ vt prius dictum fuit nō eſt ſermo de illo motu quo animatū creſcit in maiorē locum vel reſtringit̉ in minorem. ſꝫde illo tm̄ quo animal ꝓcedit de vno loco ⁊ mouet̉ totumin alium locū. Nec poteſt dici ꝙ predicta animalia habentpotentiā mouendi. ſed non mouent̉. quia carent organis.Ꝙꝛ natura vtiqꝫ dediſſet eis organa. exquo nō deficit in neceſſarijs nec abudat in ſuꝑfluis. niſi in quibuſdā animalibus orbatis. imꝑfectis. ⁊ monſtroſis qualia nō poſſunt eēomīa indiuidua vnius ſpēi. Signuꝫ aūt ꝙ p̄dicta aīmalianon ſunt imꝑfecta. ſicut imꝑfecta dicunt̉ que diminuunt̉ ꝑ

impedimenta nature eſt iſtud. qꝛ talia aīmalia habent augmētū ⁊ decremētū. ⁊ generāt ſibi ſil̓ia ẜm ſpēm Hoc āt nōfaciūt mōſtra qꝛ ſi peccāt mōſtra in prīcipalibꝰ mēbris citomoriūt̉. Et ſi peccatū ſit nō in principalibꝰ mēbris ſicut inmanibꝰ vel pedibꝰ nō generant ſimile mōſtro. ſed ſue ſpeciei vt frequēter. Et hoc noſtra etate experientia viſus didicimꝰ Anno em̄ Milleſimo. cccc. lxxxvi. vel circiter Colonie homunculus qͥdam fuit vtriuſqꝫ cruris baſibꝰ a natiuitate carens om̄ibus notus. qui qͣttuor pulcerrimas ſinequouis membroꝝ defectu genuit ꝓles Leci tamē vt inqͥunt exꝑimētatores cōiter cecas generāt proles. Animaliaigit̉ que vocant̉ imꝑfecta ſicut ſunt conche ⁊ oſtrea. cuꝫ producūt ſibi ſimilia quod non faciūt monſtra. ſunt ꝑfecta ꝑfectione ſuaꝝ ſpecieꝝ. ⁊ recipiūt augmentū ⁊ decrementumper cibū. Si ergo illa haberēt motiuas virtutes ẜm locumnatura dediſſet eis organa corꝑalia. in qͥbus ꝑficerent motum localē. qꝛ natura non deficit in neceſſarijs nec abūdatin ſuꝑfluis Ꝙꝛ ſi deficeret in neceſſarijs tūc motor qui nōhaberet organū eſſet ſuꝑfluus. quia nunqͣꝫ ꝑficeret motuꝫcuius ipſe eſſet principiū ⁊ cauſa. Si autē abundaret ſuꝑfluis tunc fruſtra iterū eſſent talia organa cum ꝑ pauciorapoſſet explere motum ſuum ſiue opera ſuaAtuero neqꝫ ratiocinatiua ⁊ vocatus intellectus eſt mouens. Speculatiuis qͥdem enimnihil ſpeculatur actuale. neqꝫ dicit de fugibili ⁊proſeqͥbili. Semper autē motus aut fugientisaut proſequētis aliquid eſt. Sed neqꝫ cum ſpeculatus fuerit aliquid huiuſmodi iam precipiaut ꝓſequi aut fugere. puta cum multotiens intelligit terribile aliqͥd aut delectabile: nō iubetautē timere. Sed cor mouetur. Si autem delectabile altera aliqua parsHic philoſophꝰ probat ꝙ nec ratiocinatiuū ſiue parsaīe que ratōcinatur ⁊ deliberat de operabilibꝰ. nec vis quevocatur intellectus ſpeculatiuus eſt huiꝰ motus progreſſiui principiū. Et hoc ph̓s pͥmo oſtendit de intellectu ſpeculatiuo. dicens ꝙ intellectus ſpeculatiuus qui accipit formas denudatas a materijs nihil intelligit actuale. id ē operabile per nos. eo ꝙ omnis noſtra actio eſt in ſenſibilibus ⁊materialibus. ergo talis nihil decernit fugiendo vel proſequendo. Motus vero progreſſiuus animalis aut eſt actus fugientis nociuū aut proſequētis ſiue imitantis delectabile ſiue cōueniens ſemꝑ. Cum vero intellectus ſpeculatiuus eſt de practicis delectabilibus vel triſtibus non q̄ritin eis ratione boni vel mali. ſed tantū veri. et ſic non conſiderat ea vt practica ſunt. ſed vt ſpeculatiua. Sicut acciditin ſcientia ethica doctrinali. Accidit em̄ ibi ſepe ꝙ querēsſcientiā ethicam multotiens intelligit id quod timendumeſt ẜm rationem. licet non intelligat ipſum eo modo quo timendū eſt. ſed conſiderat paſſiones eius. differētias. ⁊ accidentia ꝑ ſe. ſicut in qualibet alia ſcientia doctrinali. Similimodo cōſiderat quādoqꝫ intellectus ſpeculatiuꝰ id quodeſt letum ⁊ delectabile ẜm rem. ſicut quando ratiocinat̉ dedelectatione venereoꝝ que eſt ẜm tactum ⁊ non ẜm viſuꝫet ꝙ ipſa eſt propter appetitū coitus ad generationē ordīata. Hec em̄ omīa ſpeculatiua ſunt. ⁊ tūc non iubet intellectus timere vel delectari. Sꝫ potius on̄dit verū doctrinaleqd̓ eſt in venereis. ꝓpter rem tn̄ q̄ mouet cōcupiſcentiā ali