De aniſa. neſtio OdAreſtotelis.

tur in phantaſmatibꝰ lumē eiuſdē intellectꝰ determinātibus. Exquo ptꝫ ꝙ forme fluunt in aīam ab intelligētia ſeꝑata. Et hoc vt inquit Alb̓tus in libro de orgineaīe multi dicunt et pauci intelligunt. Huic āt dicto concordat Auguſtinꝰ. x. de trinitate Dicens aīam ſpēs intelligibiles de ſeip̄a facere in ſeip̄am. Propter ſcd̓amcauſalitatē d̓r intellectꝰ agēs. lumē. Et hoc rōnabiliterqꝛ ſicut lumē de potētia viſibili facit actu viſibile reſplēdendo ſuꝑ ip̄m. et potentia ꝑſpicuū facit actu ꝑſpicuuꝫilluminando ip̄m. Sic intellectꝰ agens indirecte oblique et lateraliter extra regionē ſue intellectualitatꝭ egrediens. reſplendet ſuꝑ phantaſmata faciens ea actu intelligibilia. Directe vero illuminat intellectum poſſibileꝫſibi ſubiectū qui lumen eius ſuſcipit in ꝓfundum velutquoddā intellectuale ꝑſpicuum. Et ꝓpter iſta d̓t Albertus ꝙ intellectus agens inquātū lux habet tria Primum ꝙ ſit agens eē intellectuale. Scd̓m ē ꝙ eſt vniuerſaliter agens eſſe intellectuale. Et terciū ꝙ ſit inceſſanter tale eſſe agens ꝓut ad longū declarat in libro de intellectu et intelligibili. libro. ij. capitulo. iij. in principio.Propt̓ terciū d̓r habitꝰ. qꝛ eſt finale pͥncipiū intellectus poſſibilis ip̄m finaliter in ſtatu adeptōis ꝑficiens.Exquo ptꝫ ꝙ aīa noſtra ꝑ ſuū intellectū agente eſt imago pͥme cauſe. Sicut em̄ pͥma cā q̄ ē intellectꝰ vl̓r agēsoīa in eſſe reali ꝯſtituit. Ita intellectꝰ noſter agens ē oīain eſſe intelligibili. vt in minore d̓r. Et recte. qꝛ ip̄e ē infimus in genere intellectualiū. Albertus vero in librode hoīe d̓t ꝙ nō eſt habitus. ꝓbans hoc multis ratōnibus. Quod intelligi debet ẜm eundē in cōmento qꝛ nōeſt habitus qͥ ſit accn̄s ꝙ nō eſt ꝑs aīe. qꝛ ſupͣ ꝓbatū eſteū eſſe ꝑtē ſiue potentiā aīe. Sed habitus ſil̓itudinē hꝫin hoc ꝙ ꝑ ip̄m aīa agit quando vult et nō indiget ad hͦaliquo extrinſeco ꝑficiēte vel oꝑante Sꝫ diceres Oēagens vl̓e. neceſſario hꝫ ꝯuenientiā in ſpecie cū oībꝰ hisq̄ educit in actū. Sed intellectꝰ agens eſt vl̓r agens oēsſpēs intelligibiles. gͦ neceſſe eſt ip̄m habere ꝯuenientiāin ſpecie cū oībꝰ intelligibilibꝰ. Primū ꝓbat̉ ꝑ ph̓m dicentē ꝙ agens et patiens pͥmo ſunt ꝯtraria ⁊ diſſil̓ia. etpoſtea ſil̓ia ⁊ ꝑ ꝯn̄s debet eſſe habitus ꝑfectꝰ. Ad qd̓reſpondet Albertꝰ ꝙ duplex eſt agens. ſcꝫ vl̓e et ꝑticulare. Primū hoc non eſt determinatū in ſpecie. Scd̓mꝟo hꝫ ſpēm determinatā. Sicut patꝫ manifeſte in ſil̓i innaturis Ibi em̄ in generatōe hoīs mouet ſol ſicut agēsvl̓e oīno indeterminatū et mouet hō vel potentia hoīsin ſemine. et hoc eſt determinatū. ſpēs ꝟo inducta in materia vniuocat̉ cū agente determinato ⁊ nō cū agente primo. Sil̓i mō eſt de intellectu poſſibili. illū em̄ mouet intellectꝰ agens vt agēs vl̓e qd̓ vnoº agit reſpectu intelligibiliū. Et phantaſma agit vt agens ꝑticulare. ⁊ iō forma inducta in intellectu nō vniuocat̉ intellectui agentiſꝫ nature phātaſmatis ⁊ ꝓpter hoc intellectꝰ hoīs eſt q¶ 5Sextrahit̉ ex phantaſmate Minor ptꝫ ꝑ ph̓m in textudicentē ꝙ intellectꝰ poſſibilis eſt quo aīa eſt oīa in fieri.Nō qͥdē ẜm eſſe nature. qꝛ hoc mō lapis nō eſt in aīa ſꝫẜm eſſe intentionale inquantū intelligibile ꝑ ſuā ſpēmaeſt in intellectu. et gͦ ꝯuenienter d̓r tabula raſa. locus etTexͣ ſpēs. Tabula qͥdem raſa. qꝛ ip̄e intellectus vnus ⁊ idēet ſimplex et indiuiſus ẜm ſuam ſubſtantiā eſt oīa intelCligibilia in fieri ꝓpter qd̓ ſua potentia qua fit intelligibilia nō eſt vniuoca ad potentiā materie. Quod Albertꝰ7oſtendit in quadā diſgreſſione ꝑ quatuor drās. Prima41. Adem et pͥncipalis eſt. qꝛ forme intelligibiles ſunt in ina 9FTIPu7

tellectu poſſibili ſicut in magis formali ꝑ ip̄as determi 44nato. forme aūt naturales ſunt in materia pͥma ſicut inmateriali quo ſubſiſtere habent. Propter qd̓ dicit ideꝫꝙ intellectus licet indiuiduus ſit. tamē ẜm ꝙ indiuiduꝰnō habet vl̓e. et ideo nō indiuiduat̉ id quod eſt in eo. ſicut nec colores indiuiduant̉ a luce abſtrahente eos. ſedpotius a materia et appendicijs materie que ſunt ſitus.figura et hmōi. Scd̓a differētia eſt. qꝛ forme vl̓es ſimplices ſunt comꝑate ad intellectum poſſibilē. Forme autēdiuiſe (ẜm eſſe ꝑticulare et hic et nunc exiſtētes) ſunt cōꝑate ad materiā. et ideo nō intelligit eas materia ſicutintellectus. Tercia Potentia materie nō eſt determinata ad ens intellectualis nature ẜm ꝙ eſt pͥme materiepotētia aūt intellectus poſſibilis determinata ē ad ensintellectualis nature. et ideo natura materie nō illuſtratſuꝑ formas que ſunt in ip̄a ſua luce. ſed remanet in tenebra pͥuatōnis om̄is forme. Natura vero intellectus poſſibilis ſuꝑ formas q̄ ſunt in ip̄o illuſtrat. et ideo omneseas diſcernit Quarta eſt. qꝛ forme que ſunt in intellectuI Etnō ſunt in eo indiuiduate. eo ꝙ nō om̄ino vniunt̉ ſibi ſicut ſubiecto. nec ſicut materie. et ideo intellectus poſſibilis nō obligatur alicui eaꝝ ſicut materia et inſtrumētum. in quo et per quod forma ſuas exercet oꝑatōnes.ſed remanet liber et potens oꝑari circa eas Qateria ātformas ſuas recipit ſicut ſubiectum Et ideo diuiditur 2ªin ꝑtes per formas. et efficitur obligata cuilibet formeet illa exercet oꝑatōnes ſuas in ea ſicut inſtrumento etſubiecto. Dicitur igit̉ intellectus tabula raſa. qꝛ ſicut tabula p̄ter oēm p̄paratōem ſe alterantē. ſuſceptibilis ē figure. Sic intellectus poſſibilis p̄ter oēm p̄paratōem ſep̄parantē ſuſceptibilis eſt nō vnius tantū ſed om̄is intelligibilis. Et ꝑ hoc iteꝝ ptꝫ ꝙ potentia intellectus noneſt potentia materie. qꝛ raſura tabule nō eſt materia. ſedpotius ſicut ꝑſpicuum vna ⁊ eadem potētia luminis eſtom̄is coloris ſuſceptiuū Ita idem intellectus vna ⁊ eadem potentia luminis intellectus agentis. quod in ip̄oeſt. ſuſceptibilis eſt om̄is forme intelligibilis. et ideo nullo modo poteſt eſſe forma corꝑalis. qꝛ hanc impoſſibileeſt habere potentiā vnam ad oēm formā ſuſcipiendam.Sed potius ſicut tabula raſa eſt imago. ſi ſolū ſue ſuꝑfi­ 122ciei addatur terminatōnis actio. ita ip̄a intellectualitasanime ẜm poſſibilē intellectū eſt in ip̄a ẜm eſſe quod habet in intellectu ſi addat̉ terminatōis actio que ē rei terminus cuius ip̄m eſt forma. et ergo intelligens et intellectū ſunt idem actu. ẜm eē differētia Scd̓o d̓r intellectus locus. ⁊ illa eſt magis apta cōꝑatio. qꝛ ſicut om̄ino eadē eſt diſtantia loci que et locati. et locus a locatoaccipit figurā. et exhibet ꝯtinentiā. et eſt motus naturalis locati ad ip̄m. et quies naturalis in eo. inquantū eadem eſt diſtantia cubi et loci cubi ſicut in. iiij. phyſicorūd̓r. Sic etiā eadem eſt natura intellectualitatis in intellectu poſſibili. et in eo quod intelligit̉ ẜm eē intellectualeniſi ꝙ limitibꝰ eiꝰ qd̓ intelligit̉ ip̄e intellectus formaturſicut locus figurat̉ ad locati figuram. Et illud qd̓ intelligitur quando ſub actu luminis eſt intellectus agentismouet̉ natural̓r ad intellectū. ſicut mouet̉ color ad ꝑſpicuum quando eſt ſub actu lucis. ⁊ ꝑ eandē naturā qui1es naturalis eius eſt in ip̄o Dicit̉ tercio hic intellectꝰetiā ſpēs intellectoꝝ. ſicut ſenſus ſenſibiliū ſpecies. Cōſtat em̄ ꝙ ꝑſpicuū ꝑuium eſt ſpecies et forma ꝑſpicui nōꝑuij. et dat eī ſpēm ⁊ formalitatē. quā nō habet in materia. ⁊ multo magis intellectus nō formatus eſt ſpecies41 q I