Druckschrift 
De anima : Mit Epitoma von Gerardus de Harderwijck
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

De aniſa Sopitulū dāuaa Areſtotelisquo vecapubalat plecā

miatibꝰ fuerit mouet̉ vt ſentiens qd̓ fugibile eſt.qꝛ ignis ꝯtrariū ꝯgnoſcit vidēs qd̓ mouet̉ qm̄impugnās eſt. aliqn̄ aūt ſunt in aīa phātaſmatibꝰ aūt intellectibꝰ tanqͣꝫ vidēs rōcinat̉ deliberat futura ad pn̄tia. dixerit vt ibi letumaut triſte hic fugit aūt imitat̉ Et oīo in actōe etquod ſine actione eſt verum falſum in eodē genere eſt cum bono et malo Sed in eo quod ſimpliciter differt a quodam. .Hic ph̓s infert vnū ex p̄dictꝭ .ſ. intellectiuū intelligitet accipit ſpēs ſunt in phātaſmatibꝰ. hoc eſt tm̄ verde phataſmatibꝰ. a ſenſu ſunt accepta. ſed etiā de intētionibꝰ ꝯueniētis incōuenientis ſenſibilibꝰ accipiunt̉.nata ſunt mouere appetitū. qꝛ intellectꝰ ſpeculat̉ ſpēs phātaſmatū. Sicut in illis determīatū eſt imitabile fugiē bonū ſcꝫ vel malū ſenſum. ſic etiā intellectꝰ ꝯgnoſcēsilla phātaſmata determīat hmōi bonuꝫ vel malū Drn̄tertn̄ qꝛ ſenſus facit hoc ſolū in rei pn̄tia. intellectus aūt re abſente. loquēdo de intellectu practico. qꝛ ſpeculatiuꝰ ſo ꝯſiderat veꝝ falſum ſimpl̓r vl̓r. practicus vero ꝯſiderat bonū malū. Aliqn̄ tn̄ ſpeculatiuꝰ intellectꝰ ꝯiungit ſead phātaſmata ꝑticularia in intelligēdo phyſicalia mathematicalia Et huiꝰ ponit Alb̓. exēplū dicēs. qn̄ aliqͥseſt ſentiēs illud qd̓ eſt fugiēdū. ꝟbi gr̄a ignis incendenseſt domū quā inhabitat tūc ſtatim fugit. qꝛ cōiter oīshoc fugiēdum decernit Sil̓i qn̄ videt hoſtes ſentitqm̄ prelia ſtꝭ ſiue reſiſtēdo ſiue fugiēdo mouetur. Et ſicutiſtud eſt in ſenſibilibꝰ ſenſu. ſic eſt in phātaſmatibꝰ intellectu in hoīe. vel in phātaſia in beſtijs. Uidemus em̄ aliqͥs aliqn̄ ex phātaſmatibꝰ aut intellectibꝰ ſpēꝝ rōcinat̉ qͣſivideret ea corā oculis ſuis deliberando determīat futura bona vel mala ad pn̄tia phantaſmata. ſicut p̄cipue faciunt melancholici dormiētes in ſomnijs Sic em̄ in ſomnijs ad imagines mulieꝝ mouent̉ membra ad coituꝫ ꝑficitur delectatio. ac ſi eſſet res p̄ſens ꝓpter quā ſpēs tales imprimunt̉ in corꝑa Qn̄cunqꝫ em̄ in phātaſia eſt forma cōueniens vel diſcōueniens corꝑi. ſtatim virtutes ſunt affixemēbris mouent corpus ad inducenduꝫ illam. Et vt d̓tAlbertus poſt Auicennā aliqui facti ſunt leproſi alijsinfirmitatibꝰ detenti. eo imaginationibꝰ lepre vel alteriinfirmitatis frequēter detinebant̉. Et in phantaſmatibus dicat determinādo aliqͥd eſſe tanqͣꝫ letuꝫ vel tanqͣꝫ triſte. ſi ſit ẜm eſſe. tn̄ fugit tūc a triſti. aut imitat̉ ſi ſit letum. hoc fit intellectū practicū. Propter qd̓ ph̓s ponitdifferentiā inter intellectū practicū ſpeculatiuū. Ibi Etomino in actione dicēs. intellectus ſine actione. id eſt ſpeculatiuus. intellectus actiōe id eſt practicus. quē fitactio ſunt in eodē genere ſiue illud genus ſit bonū ſiue malum Quod p̄t ſic intelligi ꝯgnitio rei ſit bonū qͥddaꝫintellectus ſpeculatiuiqꝫ practici. Sed in hoc tn̄ differūtqꝛ intellectus eſt ſine actione. id eſt eſt ſpeculatiuusſiderat veruꝫ falſum ſimpl̓r abſolute ſiue in vniuerſali.qꝛ talia ſunt in phātaſtica cogitatione ſed in potētia intellectiua. Sed intellectus eſt in actione ꝯſiderat bonuꝫet malū in ꝑticulari que ſunt in quodā agibili nos4 Abſtractiōe āt dicta intelligit. ſicut ſimū ẜm ſimū ſeꝑate Inqͣntū aūt curuū ſi aliqd̓ intellexit actu ſinc carne intellexit in qua curuū. ſi

cut mathematica ſeꝑata tanqͣꝫ ſi. ſeꝑata ſintintelligit. intelligit illa Om̄ino aūt intelleotus ẜm actū res eſt intelligens.Hic ph̓us ex quo dixit abſqꝫ phātaſmate aīa non p̄tintelligere. oſtēdit qūo intelligunt̉ mathematicalia. in definitione ſua cōcipiūt materiā ſenſibilē. dicens omniatalia intellectus accipit ſenſum Sicut em̄ accipit intellectum ſimi in hac materia ſenſibili eſt caro naſi. eo ſimuꝫcōiunctū eſt eſſe definitionē materia ſenſibili Ita accipit ſeꝑata mathematica in phantaſmate. eo eſſe ſuntcōiuncta materie ſenſibili. licꝫ definitionē vel abſtractōeꝫſint ſeꝑata Cum em̄ intellectus intelligit ſimū. qd̓ in ſua definitione carnē naſi cōcipit. oꝑtet illud non ſeꝑatum accipiat definitōem. Inquantū aūt accipit genus ſuū quodeſt curuū. in ſua rōne accipit carnē naſi. Eo em̄ curuitas ẜm vnā rōnem ſaluat̉ in qualibet materia. intelligitſine intellectu carnis Et quo ad hoc intelligit mathematica que ẜm eſſe ſunt ſeꝑata tanqͣꝫ ſint ſeꝑata. qꝛ ſunt ſuisdefinitionibꝰ abſtracta ab om̄i ſenſibili materia. non ergoaccipit ea ſeꝑata extra materiā exiſtentia. qꝛ in rebꝰ ſꝑ ſuntcōiuncta. ſic receptio ipſoꝝ eſt ex phātaſmate. Sed cumacceꝑit intellectus aliqͥd eoꝝ ꝓfundat circa illud et ꝑcipiēsnon eſſe de intellectu alicuius eoꝝ materiā ſenſibilē. definit illud abſtrahēdo a materia ſenſibili. Talis eſt intellectus mathematicoꝝ accipit̉ ex phātaſijs ſicut intellectꝰeoꝝ que ſunt naturalia actualia In oībus em̄ his videt̉ intellectus noſter ex phātaſmatibus oriatur.Utrū aūt contingit aliquod ſeꝑatoꝝ intelli 9gere ip̄m exiſtentē non ſeꝑatum a magnitudineaut non conſiderandū poſterius.Hic ph̓us mouet queſtionē circa illa que ſunt ſimplici MSter ſeꝑata dicens. queſtio eſt de noſtro intellectu ꝯiunctus eſt magnitudini. id eſt corꝑi. non om̄ino ſeꝑatus amagnitudine. an poſſit intelligere aliqd̓ ſeꝑatoꝝ a magnitudine an non. Id eſt. an poſſet intelligere ſubſtātias ſeparatas vel non. Et hec eſt queſtio grauiſſima inter om̄es queſtiones que ſunt de aīa. Et Areſtoteles ꝓmittit ſe poſterius determinaturū eandem. ſed inuenimus eum conſideraſſe aliqͥd de iſtis in aliqua ꝑte libri ſui de aīma niſi forte exciderit hoc a libris ſuis qui ad nos ꝑuenerunt Sivero obſcure poteſt haberi de libris ſuis tunc dicit Alpho V6. 8 6rabius habet̉ ab eo ſolutum vbi determinat de felicitate contemplatiua.Nūc aūt de aīa dicta recapitulātes dicamꝰiteꝝ oīa ea ſunt. qͦdāmodo eſt aīa. aut enim Sſenſibilia ſunt aūt intelligibilia. eſt aūt ſcīadem ſcibilia qͦdāmodo. ſenſus aūt ſenſibilia.liter aūt hec ſunt. oꝑtet inqͥrere. Secat̉ em̄ ſcīaec ſenſus in res. qͥdē potētia eſt in ea ſunt potentia. qui vero actu in ea que ſunt actu. aīe aūtſenſitiuū qd̓ ſcire poteſt potētia hec ſunt. hocquidē ſcibile. illud vero ſenſibileIſtud eſt qͥntū vltimū capl̓m qd̓ eſt epilogꝰ de natura aīe In ph̓s d̓t ex dictis nūc ſupple de intellectu agte poſſibili. ſeqͥtur aīa qͦdāmodo eſt oīa. Dicit̉ notanter qͦdāmodo. qꝛ ip̄a non eſt omnia ẜm eſſe materiale. ſedẜm eſſe intentionale ſpēꝝ vt ſupra dem̄ fuit. autē ſit ſicquodāmō oīa ꝓbat ſic Quia oīa ſunt aut ſunt ſenſibiliaco ad auc xeiS gtcoLSecGjg