Druckschrift 
De anima : Mit Epitoma von Gerardus de Harderwijck
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

Tellius racratus fecu. d Ijbel

Circa textū nunc expoſitum mouetur queſtio Prima talis. Utrū anime humane intellectus ſit ẜm veritateꝫ impaſſibilis et immixtusEt videt̉ pͥmo non. qꝛ ẜm ph̓m in textu intellectꝰ hſe ad intelligibilia. ſicut ſenſus ad ſenſibilia. ſed ſenſus iuxta ſuꝑius dicta eſt virtus paſſiua. etiā intellectꝰ. ꝯn̄s p̄t dici impaſſibilis. Scd̓o. eſt īmixtus. qꝛ ſil̓e ſil̓icognoſcit̉. ſed intellcūs om̄ia cognoſcit. ex oībꝰ eſt mixtꝰſiue cōpoſitus Pro veritate tn̄ eſt ſentētia ph̓i recōmēdantis Anaxagorā Et ponit̉ iſte diſcurſusMaior Proportionabiliter tn̄ oīo ſil̓rſicut ſenſibile ſenſuꝫ. ita intelligibile ꝑficit mouet intellectū Minor Qui ab intelligibiliactuali ē denudatꝰ. ẜm ſuā naturā ſeꝑatꝰ neꝓhibeat extraneū exn̄s intꝰ Cōcl̓o. Eſt igit̉intellectus ſimpl̓r impaſſibilis immixtus.Maior ptꝫ ex dictis in textu. qꝛ ſicut ſeyſus eſt medietas formalis ꝓportio oīm harmonice media exn̄s ſenſibiliū. ita intellcūs vocat̉ poſſibil̓ medietas eſt oīm intelligibiliū. hoc ea ſuſcipit. ꝓpter qd̓ vtrobiqꝫ eſt ꝓportio ſimilis pone ſuſcipiētis ad obiectū agēs. lꝫ alia medietatis ſit in intellcū in ſenſu. alius modus patiēdi hincinde ꝓpt̓ qd̓ ſubdit̉ Non tn̄ oīo ſil̓r. qͥa ſenſibile ex ſenſus ēꝟtus organica aliqͦ materialit̓ ſenſum afficit Qd̓ ſigno ꝓbat. p. qꝛ ſenſus poſt magnū ſenſibile ſicut poſt intenſam lucidā albedine minus ſenſibile ſiue minus coloratūſicut virorē vel aliqͥd hmōi videre p̄t. ſicut docet exꝑientia de his diu inſpiciūt aliqd̓ albū fulgidū Qui poſtea ꝯuertūt ſe ad aliu colorē apparet eis ille tanqͣꝫ tenui albo pāno ſuꝑductus. Sil̓e eſt de his diu habicauerūt inmolēdino multaꝝ rotaꝝ aut cāpanili. facile audiunt. ſenſus ꝟtutes que determinant̉ in tribꝰ cellulis capitisleniter loquētes In intellectu vero totū eſt ecōtra. qꝛ poſtqͣꝫ intellectus intellexit magnū intelligibile. puta pͥncipia. facilius intelligit mīora. puta ꝯcluſiones. eo magnū intelligibile pͥncipiū eſt ad intelligendū mīora ſuo intellectualilumīe ea illuminās. Minor etiā eſt ph̓i in pͥmo capl̓o.Et d̓r notāter ab om̄i intelligibili ẜm actū denudatꝰ. Qꝛ eſt de nudatus ſeu ſeꝑatus ab om̄i eo qd̓ eſt. qꝛ ſic oīnnihil eſſet. qd̓ falſum eſt. qꝛ eſt aliqd̓ determīatū in naturaqꝛ aīa intellectiua eſt hn̄s ſuā ꝓpriā eſſentiā naturā. vt d̓tAlbertus. ſubdēs intellcūs eſt determinatus vt vnū entiū mūdi. ſed intelligit ſe ſuā eſſentiā. ſed potentiaꝫnatutalit̓ habituatā ſpēm cōem indiſtīctaꝫ. ẜm quā d̓rſpēs ſpēꝝ que determīat̉ ſpēbꝰ ꝑticulariū phātaſmatū Sat intellectus ex natura ſua eſſet determīatus ad aliqd̓ cer intelligibile tūc eſſet ineuitabiliter ꝟtus organica. et ſi poſſet intelligere alia a tali intelligibili ad qd̓ eſſꝫ determinatus. d̓r ſeꝑatus ab intelligibilibꝰ oībꝰ ſicut tabuſataſa vt inferius dicet̉ Cōcl̓o quo ad primā ꝑtē pꝫ ex maiore. Et quo ad ſcd̓am ꝑtem Alb̓. decē adducit. qͥbus perpatetici ꝓbauerūt. p̄cipue Auicēna in vi. naturaliū ſuorum. ſunt ſeptē de his ſigna cāe Tria vero erūt cāePrimū inter iſta eſt omīs ꝟtus organica debilitat̉ deſtruit̉ ſe vel quodā alio deſtructo. vl̓ debilitat̉ qn̄ aliqͣ occaſio infirmitatis vel deſtructōis accidit organo ſuo. ſicutpꝫ in ſenſibꝰ interioribꝰ exterioribꝰ alijs ꝟtutibꝰ organicis. Intellectus aūt nec debilitat̉ nec deſtruit̉ ſe nec ex de

bilitate vel deſtructione alicuius organi Immo exꝑimur viribꝰ organicis declinantibꝰ in ſenibꝰ intellectus magiscōfortat̉. Qūo d̓t ph̓us in ꝓblematibꝰ iuuenes exn̄tesmelius addiſcimus. ſenes aūt facti melius intelligimus.intellcūs eſt ꝟtus organica. ſi autē deſtruit̉ vel debilitat̉eius oꝑatio hoc eſt quodā alio corrupto interius. Scd̓mſignū eſt nulla virtutū organicaꝝ apprehēdit ſe vel ſuuꝫinſtrumentū. qm̄ imaginatio nec ſe nec ſuū inſtrumētū imaginat̉. ſic eſt de oībꝰ alijs virtutibꝰ organicis Cuius eſtqꝛ forma vt ꝯiuncta eſt materie ſue ſuū eſſe materialemouet aliquā virtuteꝫ aīe Et qꝛ figure organoꝝ viresaīe que ſunt ſub̓ales forme organoꝝ ꝯiungunt̉ aīe materiale naturale. ea nullo apprehendere pn̄t. Intellectus aūt apprehēdit ſe ip̄m om̄e inſtrumentū corporeū.Terciū ſignū eſt ꝟtus organica qͣlitatē ꝑfecte aſſil̓atā qͣlitatibꝰ ſui organi etiā qualitates ſui organi nullo diſcernit vel apprehēdit. ſicut pꝫ in tactu apprehendit ſibi ſil̓e calidū. nec etiā calidū ꝯplexionale Et ſi eſſet calor fibi aſſil̓atus ſicut ꝯplexionalis qͣꝫuis eſſet ꝯplexionē deſtruens ſentiret. ſicut ethicus in eſt calor in naturā conuerſus ſuū calorē ſentit Intellectus vero oēm qͣlitateꝫet ſuā alioꝝ diſcernit apprehēdit Diſcernit em̄ ſuam intellectualitatē que eſt ſua diſpō naturalis. ꝯſiderat ſciētiā in habitū eſt ꝯuerſa in ip̄o. ip̄e eſt organicus.eſt ſignū euidentiſſimū ꝯuertibile Quartū ſignū ē nulla virtutū organicaꝝ apprehēdit ſe ip̄ām ſine alio qͦda agēte inſtrumentalit̓ ſicut eſt ſpūs vel calor Intellectualis aūtnatura apprehēdit ſe ip̄am qm̄ in ip̄a eſt agēs ſeꝑatū poſſibile ſeꝑatum factū qd̓ eſt intellectus ſpeculatiuꝰ eſt etiāſeꝑatum. indiget ſpū vel calore vel aliqͦ alio inſtrumēto corporeo Quintū ſignū eſt. qꝛ ꝟtus organica vt tactum fuit poſt forte obiectu apprehēdit debile. ſed intellectus ex forti intelligibili meliꝰ apprehēdit minus intelligibile qͣꝫ an̄ illud Sextū ſignū eſt oīs ꝟtus corporea nob̓cōis eſt alijs aīalibus brutis. bruta aūt quedā hn̄t oēsAīa aūt rōnalis ſuis viribꝰ ſolis homībꝰ ineſt. in quo capitibꝰ non determinant̉ niſi tres cellule. eſt ꝟtuscorporea Septimū ſignū eſt actiones organicaꝝ viriuꝫpoſt. lx. annos in pluribꝰ debilitant̉. in illa etate ſapientiaet ſcīa veniūt ad ꝑfectionis ſtatū ꝯfortant̉ ẜm intellectuꝫOctauū ſignū eſt demōſtratio ducēs ad impoſſibile. Sꝫem̄ intellectus eſſet ꝟtus oꝑans in organo corꝑeo vl̓ mix.ta corꝑi. tūc intelligeret formā niſi receptā a corꝑe. quodaūt recipit̉ a corꝑe aut recipit̉ in pūcto tūc oꝑteret pūctum actu ſeꝑatum eſſet a corꝑe. qꝛ p̄t eſſe ſubiectuꝫ forme niſi actu ens hoc eſt falſum Si aūt diceret̉ reciperetur in pūcto vt eſt in cōpoſitōe corꝑis hoc eſt ẜm potētiaꝫexn̄di punctū. tūc infinita ſint pucta oꝑteret eſſet ex infinitꝭ. qd̓ eſt iteꝝ incōueniens. Si aūt recipit̉ in ip̄o corpore qͣnto tūc efficit̉ diuiſibilis. ſic forma intelligibilis diuiſibilis eſſet accn̄s. ſicut albedo que diuidit̉ diuiſione corporis. Conſtat aūt hoc eſſe falſum. quoniam ſunt quidamconceptus intellectus indiuiſibiles ſicut conceptus entis vnius. multoꝝ alioꝝ Si autem quedam in rebꝰ ſtꝭ diuiſibilia ſicut denarius alij numeri. tn̄ eoꝝ. que ē inintellectu eſt diuiſibilis. ſil̓r lꝫ definitio diuiſibilis ſit. definientia ſunt indiuiſibilia Et p̄t dici vnū ſit in vnate intellectus aliud in alia. qꝛ tunc neutrū ꝑfecte intelligeret̉. Nonū ſignū eſt demōſtratio certa cām que facit intelligibile intelligibile. qm̄ denudās ip̄m a mēſura. ſituet figura. alijs conditionibꝰ materie corꝑalis facit ipſum