De animaAreſtōtelis
mam eoꝝ que intelligunt̉ ab ipſo. eo ꝙ illa forma qͣ determinat̉ in ens in genere nature incorꝑee cuꝫ intellectis ſiueintelligibilibꝰ ab ip̄a conuenit in genere. ⁊ differt ab eis ſpēUerū em̄ eſt in oībꝰ ꝙ recipiēs denudatū eſt a formis eorūq̄ natū eſt recipere ſicut patꝫ tam in materia qͣꝫ in potētijsoīm ſenſuū. ⁊ ex hoc ꝓbat̉ ꝙ intellcūs poſſibilis eſt in genere potentiaꝝ paſſiuaꝝ. ⁊ īmixtus oīo eo ꝙ nulla eſt formarū q̄ recipiunt̉ in ip̄o. q̄ ſunt aut forme corpoꝝ. aut forme q̄licet nō ſint corpoꝝ. tn̄ ſunt organice in corꝑe Et ꝑ hoc cōcludit̉ vlterius ꝙ nō eſt paſſibilis nec trāſmutabilis. quianihil eſt paſſibile ⁊ trāſmutabile niſi mixtū. Ꝙꝛ vero eſt degenere virtutū paſſiuaꝝ neceſſe eſt ꝙ ip̄e ſit motus de aliqͦqd̓ eſt actu ſicut videmus potētias ſenſuū moueri. qꝛ enimſenſibilia ſunt in actu. iō mouēt ſenſus. qͥ ſunt in potentia.Forme aūt vl̓es ꝓut ſunt in multis ⁊ nō ſunt diuiſe ab illis. nō ſunt niſi in potētia vl̓es ⁊ intellecte. ſicut colores inpotētia ſunt in tenebris. tales aūt forme nō pn̄t mouere intellectū. ⁊ ideo inferius inueſtigabit̉ natura intellectꝰ agentis qͥ formas faciat actu ſeꝑatas ⁊ vl̓es. vt mouere poſſintintellectū poſſibilē. qͥ faciat in formis reꝝ ꝑticularibꝰ: quodlux facit in coloribꝰ Ex qͥbus om̄ibꝰ ꝯcludit. p. ꝙ intellectus poſſibilis nō eſt aliqͣ natura ſpecificata ꝑ formaꝫ. quiaid qd̓ ē potētia oīa nō p̄t eē ſpecificatū. ſicut nec pͥma materia ſpecificata eſt ꝑ aliquā formā. ſed ad hoc tm̄ eſt naturaeius poſita potētialis. vt ſit vocatus intellcūs poſſibilis.Et ſic in hec duo diuidit̉. quoꝝ vnū eſt ꝙ eſt intellcūs. ⁊ alteꝝ ꝙ eſt poſſibil̓. Et ꝑ hoc ꝙ ē intellcūs determīat̉ in ensqd̓dā incorꝑee nature. ꝑ hoc āt ꝙ eſt poſſibil̓ teſpectu oīmopꝫ ꝙ oīm formis pͥuet̉. q̄ potētia ſunt in ip̄o. Hūc āt intellectū poſſibilē vocamꝰ intellectū generalit̓. ꝑ quē aīa diſtīcte res opinat̉ ꝓbabilit̓. ⁊ ītelligit diſtinguēdo vnū ab alio.et cogitat cū rōne. Et nihil eſt actu eoꝝ q̄ ſic diuerſimodeiudicat anteqͣꝫ actu intelligat ⁊ diſtinguat ea. ſicut oēs potētie paſſiue nihil eoꝝ ſunt a qͥbꝰ mouent̉ an̄ habitū formarū ſuoꝝ motoꝝ Ad hoc em̄ mouent ꝙ dent eis ſuas for̄aset poſt motū illū ea q̄ mouent̉ hn̄t eas actu Hoc tn̄ in ītellectu poſſibili aliter eſt qͣꝫ in alijs potētijs paſſiuis. Ex iſtisoībꝰ q̄ dicta ſunt nō eſt rō nabile dicere intellectū poſſibilēmixtū eē cū corꝑe. qꝛ ſi eſſꝫ mixtus cū corꝑe. tunc oꝑteret ꝙalteꝝ duoꝝ fieret ſcꝫ ꝙ ſi eſſet ꝟtus cū corꝑe .i. corꝑea tunceſſet cōplexionalis. ⁊ tūc eēt qͣlitas corꝑalis. aut ſimplex q̄eſt calor vel frigus. vel alia q̄ ſeqͥt̉ ex mixtōe illaꝝ Aut eſſetꝟtus addita ꝯplexioni ſicut aīa organica. ⁊ tūc oꝑteret ꝙvteret̉ corꝑe ſicut faciūt ꝟtutes aīe ſenſibil̓ Nūc āt ex p̄dictis pꝫ ꝙ neutrū illoꝝ eſt Et iō antiqͥ ſapiētes qͦ ad hͦ benedixerūt ꝙ aīa nō eſt materia: ſꝫ locus ſpēꝝ Preter hͦ ſoluꝫꝙ nō tota eſt locꝰ qꝛ ſenſibil̓ q̄ eſt ꝟtus cū corꝑe trāſmutat̉et hoc nō eſt loci Sil̓r ip̄a eſt ſubiectū forme. ⁊ hͦ iterū loconō ꝯuenit. Sꝫ ẜm intellectū ē ip̄a locꝰ ſpēꝝ. qꝛ ẜm intellectū nō eēntialit̓ ſꝫ ꝑ accuo ex ſpēbꝰ tranſmutat̉. ⁊ hoc eſt ẜmid qd̓ extra intellectū ē. qd̓ eſt phātaſma a qͦ elicit̉ vl̓e. ⁊ nōẜm ip̄m intellectū poſſibilē Et iō ſi eſſet aliqͥs intellectꝰenihil extra ſe intelligeret. is oīo eſſet intrāſmutabil̓. ficꝭ eſtintellcūs ſub̓aꝝ ſeꝑataꝝ ⁊ p̄cipue cāe pͥme. Aliud aūt in qͦloco aſſil̓at̉ eſt. qꝛ ſpēbꝰ nō ſubijcit̉ ſicut ſubiectū eaꝝ. ſꝫ potius formaliter ſe hꝫ ad ip̄os In his gͦ duobꝰ intellectusſil̓is ē loco ⁊ ſpēs locato. tn̄ intellcūs nō ē ipſa ſpēs actu. ſꝫpotētia ſola. qn̄ eſt poſſibil̓ intellcūs Qꝭ aūt ſil̓is n̄ ſit īpaſſibilitas ſenſus ⁊ intellcūs manifeſtuꝫ ē ex organis ⁊ ſenſuẜm actū Supra em̄ dictū eſt ſenſū impaſſibile eſſe a formisſenſibilibꝰ. eo ꝙ eſt circa ip̄as ſicut forma vna termīata adea ſicut ad quinqꝫ materialia. ⁊ ſil̓iter intellectꝰ eſt circa in
telligibilia. formale aūt non eſt paſſibile a materiali Ergoimpaſſibilis eſt ſenſus. et impaſſibilis intellcūs. ſed nō ſil̓iimpaſſibilitate. ⁊ hoc cōuenit ex eo. qꝛ ſenſus eſt virtus organica. intellectus aūt nō. Et hoc euidēter oſtendit̉ ſignotali. qꝛ ſenſus poſt magnū ſenſibile ſicut poſt intēſam ⁊ lucidā albedinē minus ſenſibile ſiue minus coloratū ſicut virorē vel aliqͥd hmōi nō p̄t videre. Quia forma fortis ſenſibilis reddita organo tenet̉ aliqͣꝫdiu. ⁊ tūc ſub forma illiuspͥmi ſenſati ſentit̉ ſecundū. ⁊ ideo vidēs aliqͣꝫdiu albedineꝫintēſam ⁊ clarā ⁊ mox cōuertens ſe ad virorem. videt viride ſicut tectuꝫ tenui albo panno. vt poſtea dicet̉ in q̄ſtione.Et ſil̓e iudiciū ex eadē cā eſt de eo qͥ poſt magnū ſonuꝫ audit debiliorē. ⁊ de his qͥ habēt lingua infectā ſapore forti ſicut amaritudine fellis vel dulcedīe mellis. poſtea alios ſapores ſentiūt qͣſi mixtos illi. Et idem eſt de odoribꝰ In intellectu vero totū eſt cōtrariū. qꝛ poſt valde intelligibile ſicut poſt diuina ⁊ pͥncipia demonſtrationū nō minus intelligit minus intelligibile ſicut ſunt ꝯcluſioves. ſed etiaꝫ magis intelligit ex illo. qꝛ valde intelligibile eſt pͥncipium ad intelligendum minus intelligibile. ⁊ iſtud eſſe nō p̄t niſi ex eoqꝛ intellectus eſt virtus nō organica. ⁊ iō forme reꝝ materialiter nullo mō ꝯiungunt̉ ei. ꝓpter qd̓ receptio vnius cumſimplex ſit ⁊ depurata ab eſſe materiali nō impedit receptionē alterius Senſitiuū em̄ nō eſt ſine corꝑe organico. intellectiuū aūt eſt ſeparatum.Cum aūt ſic ſingula fiant vt ſciēs d̓r qͥ ẜm actum Hoc aūt cōfeſtim accidit cuꝫ poſſit oꝑariꝑ ſe ip̄m. eſt qͥdem igit̉ ⁊ tūc potētia quodā mō.nō tn̄ ſil̓r ⁊ an̄ addiſcere aut inuenire ⁊ ip̄e autēſe ipſum tunc poteſt intelligereHic ph̓s oſtendit qūo intellectus ducitur de potentiaad actum. dicens ꝙ tunc intellectus poſſibilis fit in actu:quādo fit ſingula. id eſt quādo in ſe recipit ſpēs intelligibiles omniū rerum. ⁊ fit ſpeculatiuus. tunc d̓r factus ſciens.Fit em̄ intellectus poſſibilis ip̄m intellectū. ſicut fit potentia actus quādo ad actum mutat̉. hoc aūt accidit tunc qn̄poteſt oꝑari ꝑ ſe. ita ꝙ non indigeat aliquo motore Et illomō eſt in actu ⁊ in potentia In actu qͥdem pͥmo per ſpecieꝫintelligibilem. ſed in potētia ad operatōem Et ſic differeriter intellectus eſt in potētia ante addiſcere. ⁊ quādo iaꝫ ſpeciem recepit Quia ante addiſcere eſt in potētia ſimpl̓r taquo ad actum primū qͣꝫ quo ad actum ſecundū. ſed habēsſpeciem intelligibilē eſt in potentia ad actum ſecundū ⁊ nōindiget mutari. niſi de ocio in actum. ⁊ nō indiget aliquidrecipere. ⁊ ideo diſſimilis eſt motus potentie. iſte ſcꝫ et ille.quo in potētia eſſe dicebat̉ ante addiſcere ⁊ poſt. Iſtis em̄duobus modis addiſcit̉ ſciētia. quia om̄e quod qͥs ſcit autdiſcens. aut inueniens nouit. ⁊ tūc etiam ꝑ ſe poteſt intelligere. quia om̄is potentia receptiua poteſt oꝑari quando reducta fuerit ad actum. ⁊ tunc etiaꝫ intelligit ſe ip̄m Sicutem̄ ſentimus nos videre ⁊ audire vna potentia que eſt ſenſus Ita intelligimus nos intelligere eadē potentia que eſtintellectus In om̄ibus em̄ intelligitribꝰ ẜm actum intelle vntellimbi librasctus intelligit ſe ipſum. quia intelligit ea eſſe in ſe ip̄o quodnon poteſt eſſe ſi ſe ipſum non ſpeculetur vt eſt ſubiectuꝫ intelligibiliū. Et ſic intelligere omne nihil aliud eſt niſi conuerſio quedam intellectus in ſe ip̄m prout eſt ſubiectuꝫ intelligibiliū Et intellectibus illis qui nihil intelligunt extraſe ipſos magis eſſentiale eſt iſtud qͣꝫ hominibꝰ. ⁊ ideo maxime conuenit intellectui diuino.