TerciusLiber

ꝑs cerebri. quē ex eo qꝛ eſt ſedes rōnis vocauit cellulā logiſticā. vt altitudo ſitus ſui organi. altitudinē rōis ſuꝑ aliasvirtutes demōſtraret. Querendū eſt gͦ. vtrū iſta ꝑs ſic abalijs differt ꝑ ſubiectū corꝑale ꝙ eſt q̄dam magnitudo loco a quātitatibꝰ alioꝝ organoꝝ diuiſa Aut non differt ſubiecto corꝑali. ſed rōne tm̄. que rō ſumit̉ in aīe ꝑtibus q̄ vnite ſunt in vno ſubiecto. qd̓ eſt ſub̓a aīe. Et ad iſtam queſtōnem reducit̉ alia. Si em̄ ſupponat̉ ꝙ iſta ꝑs que vocat̉ rōnalis vel intellectualis ꝑtinet cuꝫ alijs viribꝰ aīe ad vnamſub̓am aīe tūc oꝑtet neceſſario dicere quā hꝫ drn̄am ab ill̓que etiā ſunt ⁊ dicunt̉ ꝑtes eiuſdē aīe Et etiā tunc q̄rendūeſt qūo intelligete cōuenit ip̄i aīe Hoc eſt q̄rere Per q̄ pͥncipia q̄ ſunt ꝑtes aīe vel non. ⁊ qͣliter intellecta ſpeculatīa cūaīa vniant̉ ⁊ continent̉ Et hoc eſt grauiſſimū ⁊ difficillimūoīm Et etiā q̄rendū eſt. vtrum intelligere ſit oīno ſil̓e ei qd̓eſt ſentire. ita ꝙ fiat ꝑ potentiā paſſiua ab obiecto aliquo. ſicut de ſentire dictū eſt Aut ip̄m ſit genus alterū paſſionisqͣꝫ ſentire. factum in aīa ab ipſo intelligibili Aut ſit aliquodhmōi ſil̓e paſſioni ſenſus. alterū tamen ab ipſoImpaſſibilem ergo oportet eſſe. ſuſceptiuuꝫautem ſpeciei ⁊ potentia hmōi. ſed nō hoc. Etſimiliter ſe habere ſicut ſenſitiuū ad ſenſibilia.ſic intellectiuum ad intelligibilia.Hic ph̓s ꝓcedit ad determinatōem huius vltime queſtionis dicēs. ꝙ predictā ꝑtem aīme oꝑtet eſſe impaſſibilequiddā. qꝛ om̄e paſſibile eſt corpus vel ꝟtus in corꝑe. ⁊ oētale trāſmutabile eſt aut ẜm ſe ſi eſt corpus paſſioni ſubiectum aut ꝑ alterius trāſmutatōem. ſi eſt ꝟtus in corꝑe ſicꝭeſt viſus in oculo qͥ trāſmutat̉ ⁊ patit̉ paſſionibꝰ oculi. putapupille Neutrū aūt hoꝝ cōuenit intellectui vt dicet̉ Quāuis aūt p̄dicto mō ſit intellectiua potentia impaſſibllis. tn̄oꝑtet ip̄am eſſe ſuſceptiuā ſpēꝝ. qꝛ al̓s de potētia intelligēte nō fieret actu intelligens. ⁊ oꝑtet ꝙ ip̄a ſit potentia ſpesille Talis aūt potētia nō eſt actu hoc aliqͥd demōſtratuꝫ ⁊indiuiduatuꝫ in natura. Quia ſi eſſet aut hec materia authec forma aūt hoc cōpoſitū. tūc eſſet hoc aliqͥd demonſtratū Materia aūt nō eſt hec materia niſi ꝑ hāc formā faciētem eā eſſe materiā huius. ⁊ iō hec materia nō eſt potētiaoēs for̄e vel q̄libet forma. qꝛ vl̓itas ꝓportōis eius ad oēmformā impedit̉ ꝑ hoc ꝙ eſt materia huiꝰ. Materia verbigr̄ā carnis. nō potētia hꝫ oēs. ſed tm̄ potētia materie pͥmeq̄ nō hꝫ formā aliquā. nihil aūt eſt potētia id qd̓ iam habꝫHec aūt materia actu habꝫ formā. ⁊ iō nō eſt potētia forma illa neqꝫ aliqͣ formaꝝ que ſunt de intellectu ſue formehabite Et illius exēplū eſt ꝙ materia ſortis neqꝫ potentiaeſt ſortes neqꝫ potētia eſt hō. neqꝫ potētia eſt aīal. neqꝫ corpus aīatū. neqꝫ corpꝰ neqꝫ ſub̓a. qꝛ oīa illa iā actu hꝫ Intellectus aūt potentia ſuſcipit oēs ſpēs. gͦ nullā actu hꝫ. gͦ noneſt hoc aliqͥd ſicut materia. Nec eſt etiā hoc aliqͥd ſicut totū compoſitū. aut ſicut hec forma. qꝛ forma eſt ſuſceptīa potentia alicuius ẜm ꝙ eſt forma. gͦ ꝑs aīe que eſt intellectuspoſſibilis nō eſt hoc aliqͥd ꝑ hoc ꝙ eſt intellectus poſſibilisEt qͣꝫuis p̄dicto mō ſit impaſſibil̓ ⁊ intrāſmutabilis. tn̄ ꝑhoc ꝙ eſt poſſibilis ſil̓r ſe hꝫ ad intelligibilia ſicut ſēſus adſenſibilia Senſus ſe hꝫ ad ſenſibilia ſicut medietas ⁊ proportō formalis harmonice media exn̄s ſenſibiliū. ꝓpter qd̓oīa qudāmō ſuſcipit. Sic intellectus qͥ vocat̉ poſſibil̓ medietas eſt oīm intelligibiliū ⁊ ꝑ hoc ſuſcipit ea. licꝫ alia ratōmedietatis ſit in ſenſu ⁊ intellectu. Hꝫ gͦ potētia intellectiua paſſiua hoc ꝙ ẜm aliqueꝫ modū recipit ſpēs intelligibiles ⁊ ſimpl̓r nō ē paſſibil̓ ſicut in ſequētibꝰ manifeſtabitur

Neceſſe eſt itaqꝫ qm̄ om̄ia intelligit īmixtuꝫeſſe ſicut d̓t Anaxagoras vt imperet. hoc auteꝫeſt vt cognoſcat deſpectū. intus apparēs enimꝓhibebit extraneū ⁊ obſtruet. Quare neqꝫ ip̄iꝰeſt eſſe naturā neqꝫ vnā ſed aūt hoc ꝙ poſſibilisſit vocatus itaqꝫ aīe intellectus Dico aūt intellectū quo opinat̉ ⁊ intelligit aīa nihil eſt actu eorum que ſunt ante intelligere Neqꝫ miſceri ē rōnabile ipſuꝫ corꝑi. Qualis em̄ aliquis vtiqꝫ fietaut calefactus aut frigidus ſi organuꝫ aliquoderit ſicut ſenſitiuo nunc aūt nullū eſt Et bene iādicentes ſunt aīam eſſe locuꝫ ſpecieꝝ niſi ꝙ nōtota ſed intellectiua neqꝫ actu ſed potētia ſpēs.Quoniā aūt non ſimilis ſit impaſſibilitas ſenſitiui ⁊ intellectiui manifeſtuꝫ eſt ex organis etſenſu. Senſus em̄ non poteſt ſentire ex valdeſenſibili vt ſonū ex magnis ſonis neqꝫ ex fortibꝰodoribꝰ ⁊ coloribus neqꝫ videre neqꝫ odorare.Sed intellectus cū intelligat aliqͥd valde intelligibile non minus intelligit infima ſed et magis ſenſitiuum quidem em̄ non ſine corpore eſthic autem ſeparatus eſtHic ph̓s on̄dit cām qͣre intellectus eſt īmixtus dicensqꝛ ip̄e omīa intelligit oīm formas apprehēdendo. ncc̄e ē ꝙſit īmixtus .i. nō mixtus cū corꝑe ſicut forma corꝑis. aut ſicut forma q̄ eſt ꝟtus in corꝑe. Forma em̄ corꝑis duplex ēſcꝫ ſimplicis ⁊ ꝯpoſiti Simpliciū aūt corpoꝝ forme ſtꝭ qͥnqꝫ ẜm numeꝝ ſimpliciū corpoꝝ. ſed forme compoſitorummultiplicant̉ ẜm numeꝝ ꝯpoſitoꝝ corpoꝝ ex elemētis queſunt pͥma corꝑa ſimplicia Forma vero q̄ eſt ꝟtus in corꝑeeſt ꝟtus organica aīe vegetabilis vel ſenſibilis Et ſic laudādus eſt Anaxagoras qͥ dedit verā cām huius ꝙ intellectus poſſibilis ſit īmixtus. qn̄ dixit ꝙ īmixtus eſt vt omnibus imperet tanqͣꝫ oībꝰ ſuꝑior. ⁊ hoc eſt vt cognoſcat om̄edeſpectū ab ip̄o Deſpectū aūt vocat id cuiꝰ forma ip̄e nōinformat̉ Has nanqꝫ formas oēs deſpicit intellectus tanqͣꝫ indignas ſibi quaſi ꝓhibētes ip̄m intelligere Si em̄ eſſꝫaliqͣ forma informatus ad hͦ ꝙ eſſet hoc aliqͥd. tūc hoc ipſum ꝓhiberet ne appareret ei in cognoſcendo alienū ⁊ ꝯtrariū ab illa forma. ⁊ impediret om̄is rei cognitōem q̄ ei obijcitur. qꝛ cōtrariū ⁊ diuerſum ab illa forma recipi in eo nonpoſſet. eo ꝙ nec ꝯtraria nec diſparata pn̄t eſſe in eodeꝫ. ⁊ idquod ineſſet ei nō haberet in potētia. ⁊ iō ſi intellectus eſſetaliqͣ forma mixta impediret̉ ne poſſet intelligere oīa materialia. ⁊ ſic ex eo ꝙ eſt īmixtus eſt īmaterialis vel īpaſſibil̓et eo ꝙ poteſt intelligere aliqua vel om̄ia eſt aliquo mō degenere potentiaꝝ paſſiuaꝝ Illud em̄ quod eſt receptiuumalicuius nō habet illud quod natū eſt recipere in ſpecie. licꝫpoſſit habere in genere formā cum his que recipit conueniētem. De organo quidem tactus ſupra dictum fuit. ꝙ recipit excellens tangibile. habens tamē in ſui compoſitōe media tangibiliū. id eſt tangibilia ad quandā medietatem reducta. mediū aūt ab extremo differt ſpecie ⁊ ꝯuenit genereIta non eſt inconueniens intellectum poſſibilem haberequidem aliquam formam qua efficitur vnum de entibus