Druckschrift 
De anima : Mit Epitoma von Gerardus de Harderwijck
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

De̓ Aſia Tplas pria AlęIIOIllib &caMacee peſiſus

imagines recipit. que eas cōponit diuidit. et ꝯſequēsphantaſia eſt ab imaginatiua diſtincta. Quia aliud eſtde virtute que non hꝫ ſitū in organo. aliud de virtute organica. qꝛ ſimplex ꝯplexū in ꝟtute ſeꝑata ab organodiuerſificant̉ niſi habitudinē ip̄ius rei. ẜm diuerſitatem ſpūs vel organi Sed in ꝟtute organica alia eſt diſpoſitio ſpūs in collatōe. alia in retētione ſimplicis. Cuꝫ em̄collatio ſit motus vniꝰ ad alteꝝ indiget ſpū bn̄ digeſto ſubtili mobili Uonitas aūt retētionis eſt ſpūm de facili mobilē. organū qd̓ ꝯueniēter eſt ſicco termīatū.alterius virtutis eſt retinere imagines cōferreDecimum dubium eſt.Quot modis corrūpit̉ phantaſia Sol̓o. tribus modisprimo in ſe. ſcd̓o in ꝯꝑatione ad ſenſum cōem. tercio inꝑatione ad intellectū. In ſe qn̄qꝫ corrūpit̉ anterior ꝑs capitis vel infirmitate. vel aliqͦ alio accn̄te ſicut accidit in quibuſdā egritudinibꝰ in qͥbus multiplicant̉ phantaſie indetermīate In ꝯꝑatione ad ſenſum cōem ex indebita ꝯpoſitione vel diuiſione generat̉ corruptio in actu phātaſie que ēfalſitas In comꝑatione vero ad intellectū corrupta ē phātaſia qn̄ intellectus ſpūaliū non ſufficiēter reſultat in phantaſmatibꝰ. qn̄ multiplicant̉ phātaſmata incipit aīa adherere phantaſiatibꝰ errat in intellectu ſpiritualiūAndecimū duptum eſtAn om̄es p̄dicte vires aīe ſenſibilis ſint organice. ꝑficiātoꝑationes ſuas inſtrumēta corꝑalia Sol̓ o Alberti. ſicquod oſtendit pͥmo de ſenſibꝰ deforis apprēhēdentibꝰ ſiueſenſibꝰ exterioribꝰ Quia illi apprehēdunt niſi pn̄tiaꝫſi corꝑi pn̄s Ad virtutē em̄ incorporeā exigit̉ pn̄tia ẜmmotio. ſicut manifeſtū eſt in intellectu intelligibilibꝰ. Secundo de ſenſibꝰ interioribꝰ que ſunt imaginatio. eſtimatioet phātaſia idem ꝯſtat Quia in oībus illis eſt apprehēſioforme ſingularis ẜm ſitū ꝑtiū eius lineamēta. quātitatem. cuiꝰ deſcriptio pictura p̄t eſſe niſi in inſtrumentocorporeo Et iſtud ſic oſtendit̉ Imaginemur pͥmo vnuꝫdratū. qd̓ ſit. a. b. c. d. adiūgamꝰ duo qͣdrata. oīa illi eqͣlia. oīno ſil̓ia. quoꝝ vnū ſit. e. f. g. h. adiunctuꝫ ei in anguloa. ſit angulus dexter qͣdrati pͥus imaginati. alterū ſit .i.k. l. m. adiunctū pͥmo qͣdrato in angulo. b. ſit angulus ſiniſter. ſtatuamus iſta tria qͣdrata in imaginatōne noſtraſicut facile depingi pn̄t ad extra Tūc q̄ratur qͣliter apprehendat̉ vnū eoꝝ eſſe a dextris. aliud a ſiniſtris. terciuꝫfore mediū. cui duo adiungunt̉. Aut em̄ hoc eſt ex ſubiecto in deſcribunt̉ aūt ex ipſis quadratis. aut ex ꝯꝑatōe ijſoꝝ qͣdratoꝝ ad aliquod extra terciū. qꝛ ſepe imaginamur hoc qd̓ ꝯꝑat̉ ad aliqd̓ extra ſicut chimerā trāgelaphū alia multa mōſtra imaginātes fingimꝰ. Si verodicat̉ eſſe ex ip̄is qͣdratis. aut erit hoc ex eēntia figuradratoꝝ. aut ex aliqͦ accn̄te pͥmū. qꝛ illa ſunt vniꝰ rōniset eqͣlia oīa ſil̓ia. ita nulla inquātū talia cadit inter eadiuerſitas. Si dicat̉ eſſe ex aliqͦ accn̄te qd̓ accidit eis tūc vl̓hoc accn̄s erit inſeꝑabile aūt ſeꝑabile. p̄t eſſe ex accn̄teinſeꝑabili. qꝛ accn̄s inſeꝑabile qd̓ eſt ꝓpriū cauſat̉ ex eēntialibus ſui ſubiecti. quoꝝ eēntialia ſunt eadē hoꝝ accn̄s inſeꝑabile eſt idē Eſſentialia aūt triū qͣdratoꝝ oīa ſunt eadeꝫgͦꝓpter accn̄s inſeꝑabile p̄t eſſe dicta qͣdratoꝝ imagina

ta diuerſitas. Si vero dicat̉ accn̄s ſeꝑabile tunc intelligatillud ineſſe. illud ſit diuerſitatis in magnitudinetūc imaginabimur vnū fore dextrū alteruꝫ ſiniſtrū. qd̓oīo falſum eſt. qꝛ adhuc ſtat imaginatio vt pͥus qͣꝫdiu dieta qͣdrata ſic ponunt̉ cōiuncta Remanet hoc ſit ex eo.qꝛ tali deſcribunt̉ in organo imaginatōis quod eſt cerebrū Tunc ſic In qͦcunqꝫ forma ſub differētijs ſitꝰ depingit̉ illud eſt corpus. organū imaginatōis eſt corpꝰ. Necvalet ſi dicat̉ iſta diuerſitas ſitus dextrū ſiniſtrū mediū ſit ex intellectu eis attribuēte rōem dextri. ſiniſtri medij. Quia intellectus dextri ſiniſtri vl̓is eſt attribuitur huic vl̓ illi niſi ſitū ꝑticularē illud eſt dextrū. illd̓ ſiniſtrū terciū mediū Sꝫ forte qͣreres. vn̄ cauſat̉ iſte ſitꝰSol̓o Ex imaginatione ſicut in continuo in deſcribunt̉ tria qͣdrata modo p̄dicto. Quia in cōtinuo efficit̉vnū dextrū. alterū ſiniſtrū. terciū medium. niſi hoc qd̓deſcribit̉ vnū in dextra ꝑte ſpacij. alteꝝ in ſiniſtra. terciuꝫin media. Ergo ſic eſt in imaginatōe vnū in vna ꝑte organi eſt. alterū in altera. terciū in tercia. virtus aūt imaginationis ꝯſiderat ip̄m ſic deſcriptū. hoc ſic deſcribitur. ipſa oꝑatur in organo eſt organica. Pretereanos imaginamur figurā imaginē hoīs eiuſdē. maioremet minorē. Hoc aūt cauſari non p̄t ex re. quia illa vnoſe habet. nec cauſat̉ a forma. qꝛ forma cauſat ſui diuerſitatē maioritatē minoritatem. ergo hoc fit ex ſubiecto inquo deſcribitur in quo oſtendit̉ plus minus. non aūt deſcribit̉ plus plus niſi in corꝑe. organū imaginatiue eſtcorpus ip̄a virtꝰ organica. que tali in corꝑe oꝑatur. Eidem iudicium eſt de eſtimatiua phantaſia. qm̄ ille intentiones ab imaginibꝰ apprehenſis ſeꝑantur Et ſic manifeſtum eſt virtutes has eſſe organicasrei ſenſibilis. ſenſibilia aūt corꝑa ſunt. corpus aūt eſt ni G Eparte aūt aīe qua cognoſcit aīa ſapitUſiue ſeꝑabili exiſtēte ſiue ſeꝑabili ẜmſitū locum. nec oꝑatur in ip̄a aliqͥd ꝓpinqͥtas localis vl̓ re & G magnitudinē. ſꝫ ẜꝫ rōeꝫ ꝯſiderādū quā hꝫdifferentiā qūo qͥdē fit ip̄m intelligere Si igit̉eſt ītelligere ſicut ſētire aut pati aliqͥd vtiqꝫ eritab intelligibili aut aliquid hmōi alterumIſte eſt ſecundus tractatus tercij libri ẜm dominū Albertum Ubi alij incipiunt terciū librum. Diuiditur auteꝫtractatus in ſex capitula In primo determinat de naturaintellectus poſſibilis. oſtendens quomō ſit immixtꝰ impaſſibilis In ſecūdo de ob iecto intellectꝰ poſſibilis In tercio de intellectu agente oſtendens eius neceſſitatē. naturāet proprietates. In quarto de actibus ip̄ius intellectꝰ quiſunt indiuiſiblium intelligentia compoſitio diuiſio. Inquinto de cōuenientia intellectus ſenſus In ſexto vltimo recapitulat que dixit de potentijs cognitiuis Secun ibi Quoniā aliud eſt magnitudo Terciū ibi Quoniaꝫaūt ſicut Quartū ibi Indiuiſibiliū qͥdem Quintū ibi Uidet̉ aūt ſenſibile Sextū ibi Nunc autē de anima. Quoad primū dicit nunc conſiderandū eſt ſiue inquirendū departe anime rōnalis qua ipſa cognoſcit diſtinguendo formando agibilia factibilia. que ꝑs intellectus actiuus. arte prudentia ꝑfectus vocatur. Et de ꝑte aīme qua ſapitpͥma vera. ea que pͥma vera fidem accipiunt. que parsa ſapiētia intellectu principioꝝ ſcīa ꝑficit̉. vocat̉ intellectus contēplatiuus Et pͥmo querendū eſt de iſta parteUtrū ſeꝑata ſit a ſenſitiuo vegetatiuo ẜm magnitudinēid eſt ẜm ſubiectum organi locū. ſicut Plato dixit Quidedit ei locum et ſubiectum et organum. quod eſt media