De animaAreſtotelis.
ſomnio oꝑatur. Et qn̄ in cōpoſitis ſuis diſcurrit de vnoad alteꝝ in hoīe tunc d̓r vis cogitatiua. q̄ ſolū ē hoīs. exꝑticipatōe diſcurſus rōnis. Cogitare em̄ eſt multa ꝑticularia coagitare et ad ſeinuicē ꝯferre. Licet alij hͦ aſcribant eſtimatiue. Si aūt fiat talis diſcurſus reſpectu alicuius p̄teriti obliti tunc d̓r reminiſcentia q̄ etiam ſolumeſt hoīs Sed ꝯtra p̄dicta arguit̉ ſic. Oēs iſte potentie noīate ſunt paſſiue et patiunt̉ a formis indiuidui qͣſunt pͥncipia cognitōnis ſenſibilis ſed forme tales ſunteedē. ergo videt̉ ꝙ prenoīate potentie nō diſtinguunturSed ad hoc reſpōdet Albertꝰ Licet forme tales eēdēaliquo mō ſunt. tn̄ modꝰ paſſionis quo patiunt̉ ille potentie nō eſt idē. ſed variat̉ ẜm differente gradū abſtractionis. et ergo potentie penitꝰ nō ſunt eedē. Sꝫ quēadmodū ſupͣ dictū ē de ſenſu cōmuni. ita videt̉ tota formalitas ſenſibilis ꝟtutis eſſe in phantaſia. et hec materialiter drām hꝫ. ẜm ꝙ inchoat ab organo vniꝰ vel ab organo alterius motus ſuos Et hoc mō vident̉ oēs iſtevirtutes aīe ſenſibilis interiores. eſſe in vna eſſentialitate et cōi ſub̓a differētes ẜm eſſe materiale in diuerſis ꝑtibus cerebri. in quo organiſant̉ iſte potentie. q̄ oēs ſtiorganice. Et hec eſt cā quare ph̓us in pleriſqꝫ locis vtit̉iſtis virtutibꝰ tanqͣꝫ eiſdē. et eqͥuoce ponit nomē vninoīe alteriꝰ. tn̄ ſi ſubtiliter diſtinguant̉ tūc mō qͦ hic diſtincte ſunt hn̄t diſtingui. Conſiderandū ꝟo ē ꝙ potentie iſte qn̄ ꝯiuncte ſunt rōni ſicut ſunt in hoīe. tūc accipiunt ordine agendi et oꝑandi ⁊ regimē a rōne. Et qꝛ rōdiuerſificat̉ ẜm diuerſitatē eoꝝ de qͥbꝰ rōcinatio fit. ideooꝑatōes phantaſie multiplicant̉ valde. Qn̄ ꝟo nō ſuntcū rōne tūc ip̄e agūt ad inſtinctum nature ſolū. Et qͥanatura vnoº ē in hn̄tibꝰ ſpēm vnā ſiue q̄ ſunt eiuſdē ſpei.iō oꝑa phantaſie in oībus irrōnalibꝰ habentibꝰ ſpeciemvnā ſiue q̄ ſunt eiuſdē ſpēi ſunt vnoº et vniformiter. Etiō oīs hirundo. vnoº facit nidū. et oīs formica eodē mōꝓuidet cibū et ſic de alijs ẜm viſa phantaſie ad inſtinctum nature oꝑantibꝰ. Homo āt nō ſic oꝑat̉ ꝓpter diuerſa pͥncipia oꝑis de qͥbꝰ ꝑ rōem inqͥrit Et gͦ dixerunt ph̓iqͥdā excellentes in ph̓ia ꝙ iſte ꝟtutes in brutis potiꝰagunt̉ qͣꝫ agāt. In hoīe āt potiꝰ agūt qͣꝫ agant̉. qꝛ in hoīenatura tm̄ inſtrumētal̓r ſubſeruit eis In brutꝭ at ẜm aliqͥd mouet eas potiꝰ qͣꝫ moueant̉ ab eis Iſta etiā vis ē q̄multū īpedit intellectu. eo ꝙ nimis occupat aīam cōpoſitōe ⁊ diuiſione imaginū et intētionū. qͣꝝ magna copiaē apd̓ eā. qꝛ nō tm̄ p̄t cōponere accepta a ſenſibꝰ. ſꝫ etiaꝫfingere eis ſil̓ia. vt tactū fuit. Et qꝛ ꝯceptōnes ītellectꝰfrequēter ſunt ſil̓es imaginatōibꝰ ⁊ fictōibꝰ phātaſie. iōqn̄ miſcet ꝯcepta imaginibꝰ ⁊ intētionibꝰ plerūqꝫ generat deceptōeꝫ ⁊ errore. maxīe qn̄ aliqͥd de celeſtibꝰ ⁊ diuinis ītellectui īpͥmit̉. Et hec ē cā ꝙ ſomnia q̄ ſtꝭ ꝓphetie futuroꝝ plerūqꝫ applicata ad imagines fiūt illuſiōeset deceptōes. Sꝫ qn̄ applicat ꝯceptibꝰ ītellectꝰ imaginationes ⁊ ītētōes ꝯgruās tūc adhuc īdigent īterp̄tatōibꝰꝓpt̓ cōpoſitōes imaginationū ⁊ ītētionū. eo ꝙ nō ꝯueniunt ꝯceptibꝰ celeſtibꝰ ⁊ diuinis imagines ⁊ ītētonesniſi ẜm metaphorā. Iſta āt potētia multa aīalia carent.ꝓpt̓ cerebri defectū vl̓ diminutōeꝫ in talibꝰ aīalibꝰ Totūem̄ cerebrū taliū parū differta natura medulle fluidain qͣ ē ſenſus ⁊ tenuis imaginatio. ⁊ iō ſpūs iſtoꝝ nō depurant̉. ⁊ cerebrū eoꝝ nō ꝯfortat̉ ad hmōi oꝑatōes aīales ꝑfectas Quīta potētia īterior ē memoria q̄ reſeruat hec iudicia vt ꝑ ea reflectat ſe ad pͥus ſenſata. eo ꝙip̄a ē theſaurꝰ p̄cedētiū ſenſuū in qͦ ſtꝭ reſeruata ſeu the-
ſauriſata phātaſmata ꝑ q̄ reflectit ſe ad pͥus ſenſata. vtēdo phātaſmate vt imagine p̄teriti cogniti. Et h̓ ē ꝓprius eiꝰ actus. Phātaſie ꝟo actꝰ ē ꝯuerti ſuꝑ phātaſmata abſolutē. Et qꝛ de potētia memoratiua ph̓s ad lōgūdeterminat in libro de memoria ⁊ reminiſcentia. ideo ibide ea inquiratur plenius.Ad obiecta in oppolitūAd pͥmū ē dd̓m Qꝭ aīa intellectiua hꝫ triplex eē ſcꝫintelligētie. aīe. et nature. ſicut nō ītellectiua duplex tm̄hꝫ eē ſcꝫ aīe et nature. Si ꝯſiderat̉ igit̉ aīa vt intelligentia ſic ſtat ꝯuerſa ad ſe et emanāt ab ea potētie intellectiue. Si ꝟo vt natura ꝯuerſa ad corpꝰ dando ſibi eē emanant ab ea potentie ſenſitiue exteriores. Si ꝟo vt aīatunc ē ſtans ꝑtim ꝯuerſa et ꝑtim auerſa ⁊ ſic emanāt abea potētie ſenſitiue interiores. q̄ ſunt inter intellectiuaset exteriores medie ita ꝙ ꝑ eas fit reductio aliaꝝ ad intellectū qͥ eſt pͥma potentia ẜm ordinē pͥmarie inſtitutonis. lꝫ ẜm viā reſolutorie cognitōis ſit ecōtra oīno. Etex iſto ptꝫ quō vtiqꝫ poſſunt inter potētias ſenſitiuasexteriores et intellectiuas mediare aliq̄ potentie interiores. Quando ꝟo dicitur ꝙ ſenſus exteriores oriuntura natura nō dꝫ intelligi de natura q̄ ē tm̄ forma naturalis. ſꝫ a natura .i. ab aīa accepta in rōne nature. ita ꝙ natura in aīa eſt altioris gradꝰ qͣꝫ natura ẜm ſe ſicut ſuꝑidictū fuit de tactu Ad ſcd̓m eſt dd̓m ꝙ penes illā abſtractōem a materia vel nō a materia nō ſumit̉ diſtinctōſenſuū interioꝝ. qꝛ fere oēs ꝟtutes ſenſibiles interioresſunt ſuꝑ formā abſtractā a pn̄tia materie. et gͦ variatioforme cū pn̄tia materie vel ſine pn̄tia materie eſt diſtinctio forme in genere et nō in rōne ſpēali. Et gͦ iuxta ſententiā Maioris ſumit̉ penes eā diſtinctio ꝟtutū in genere ꝑ apprehenſiuam deintus et apprehenſiuā deforis.Ad terciū ē dd̓m ꝙ pn̄tis ẜm ꝙ pn̄tis ē ſenſus. pteriti ẜm ꝙ p̄teriti ē memoria et reminiſcētia Futuri ꝟo nōp̄t eē aliqͣ ꝟtꝰ. eo ꝙ futura ſunt aut q̄ fiunt ſꝑ. aut frequēter. aut raro. vt d̓t ph̓s. ij. phyſicoꝝ. Que fiūt raro nonpn̄t hr̄e ſpēm apd̓ ſenſuꝫ nec in ſe nec in ſuis cauſis Nōqͥdē in ſe. qꝛ nō ſunt in ſe. In cauſis non pn̄t. qꝛ ſic cauſeſunt ꝑ accn̄s ⁊ indetermīate ad ſpēm illā. Illa ꝟo q̄ fiūtfrequēter et ſpēm qͥdē ad ſenſum et in ſe hr̄e nō pn̄t. qͥain ſe nō ſunt. In cauſis ꝟo nō cognoſcunt̉ niſi ꝑ rōem etnō ꝑ ꝟtutē ſenſibil̓ aīe. Sꝫ diceres. q̄dā bruta fugiūtfutura. ⁊ nō tm̄ pn̄tia. ⁊ p̄ſagiūt aliqn̄ futura. vt formicelatētes in foraminibꝰ p̄ſagiūt futurā pluuiā vl̓ ſerenitatem. aut aliqͥd hmōi. gͦ ſenſus ē futuri. Ad qd̓ dd̓m ēſicut ſupra in ꝑte dictū fuit ꝙ nō fit hͦ ex aliqͣ apprehēſione futuri. ſꝫ potiꝰ ex inſtinctu nature. vt d̓t Auicēna Cūem̄ mutant̉ elemēta ad futurā pluuiā cauſandā vl̓ futuram ſerenitatē vl̓ aliqͥd hmōi. īmutant̉ corꝑa taliū. ex qͣimmutatōe mouent̉ vl̓ qͥeſcūt ex inſtinctu nature ⁊ ꝑ hͦAd qͣrtū qd̓ fuit ꝯͣ ſuppofit p̄noſticū qͥddā de futurſitū. Qd̓m ꝙ ſenſus cōis ē bn̄ pͥncipalior reſpectu ſenſuū exterioꝝ. ſꝫ nō reſpectu ſenſuū interioꝝ Primū ptꝫqꝛ actiue ⁊ cāliter influit ſenſibꝰ exterioribꝰ vim ſenſitiuam. vt dictū fuit. Miniſterial̓r ꝟo ſubẜuit oībꝰ ſenſibꝰinterioribꝰ. exn̄s mediū int̓ hos ſenſus inqͣꝫtū ē terminꝰexterioꝝ ⁊ pͥncipiū īterioꝝ. inqͣꝫtū ꝑ ip̄m tāqͣꝫ ꝑ portamſenſibilia deforis īgrediunt̉ ad vires ſenſitiuas deintusCauſal̓r ꝟo ſenſibꝰ īterioribꝰ īfluit potētia altior int̓easq̄ qͦ ad actiuas ⁊ apprehēſiuas ē phātaſia. et qͦ ad reſeriij