Druckschrift 
De anima : Mit Epitoma von Gerardus de Harderwijck
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

Tyl̓IIS rrv. jpri. Iibel̓

idem cum ipſo ſentire Senſus qͥdem em̄ ꝓpriorum ſemꝑ verus eſt. in oībus ineſt animalibꝰIntelligere autē contingit et falſo. nulli ineſtcui non et ratio.Hic ꝓbat ph̓s etiā intelligere cōiter acceptū non eſtidem cum ſentire. qꝛ hoc contingit intelligere recte etnon recte Recte qͥdem ẜm virtutes intellectuales que ſtiſapiētia. prudentia. ſcīa opinio vera qͥbus aſſentimꝰ vero recte vero ſiue vere intelligere cōtingit ẜm habitus iſtis ꝯtrarios Et hoc intelligere cōiter dictū eſt idēcum ſentire qꝛ ſenſus reſpectu ſenſatoꝝ ꝓprioꝝ ſemꝑ eſt verus ineſt oībus aīalibus vt tactū fuit. Intelligere aūttingit falſo nulli ineſt aīali niſi cui ineſt. id eſt homibꝰ ſunt rōnales. qꝛ illa non ſtꝭ eadē ab inuicē ſeꝑant̉. ſeqͣt̉ intellectus eſt ſenſus nec intelligere ſentirePhantaſia āt alteꝝ eſt a ſenſu ab intellectuEt hoc fit ſine ſenſu ſine hac eſt opinioHic ph̓s diſtinguit pͥmo phantaſiā (accipiēdomuniter vt ꝯp̄hendit imaginatiuā phātaſiā ꝓprie dictāa ſenſu ab intellectu. Ꝙꝛ phātaſia nunqͣꝫ fit ſine ſenſu. ideſt nunqͣꝫ eſt niſi in hn̄te ſenſum Et ſine phātaſia ſiue imaginatione accipiendo hec cōiter fit extimatio. nec etiamopinio. qꝛ licet opinio ſit q̄dam acceptio rōnis ꝓbabilia.tn̄ qꝛ incerta eſt oportet immixta ſit phātaſijs. Simplices aūt conceptiones intellectus non ſunt incerte. ſed ſemꝑvere. ergo non eſt ſenſus vel intellectusQuod aūt eſt eadē phantaſia et opīo manifeſtū. hec qͥdem em̄ paſſio in nobis eſt volumus. pre oculis em̄ eſt facere ſicut in recordatiuis poſiti. idolum ſunt facientes: opinariautem non in nobis eſt. neceſſe enim falſuꝫ autverum dicere opinantemHic ph̓s diſtinguitphantaſiā ab opīone dicens. manifeſtū eſt ex dicendis. phātaſia eſt opinio Quia phātaſiari ſiue imaginari eſt q̄daꝫ paſſio. que eſt in poteſtate noſtra qn̄ volumus Poſſumꝰ em̄ fingere in nobis vnū idelum ſicut fit corā oculis noſtris qn̄cunqꝫ volumus Sicutaccidit in his poſiti ſunt in oꝑe recordatiōis. Illi em̄ exquod repoſitū eſt apud aīmam. veniūt in id quod fuit preoculis pͥus. referunt idolū ad rem in p̄terito acceptam.Et ſil̓r poſſumus nos fingere idolū referēdo ad remtunc imaginamur Sed eſt in nobis opinari vel intelligere qn̄ volumus. qꝛ opꝫ habere rōem̄ que faciat credere. ethanc a re. alibi opꝫ acciꝑe Sil̓i eſt in eſtimatōneqꝛ in his tribꝰ opꝫ aliqͥd falſum vel verum dicere diſcernere. ſicut ex ſententia. hoc non eſt in nobis. ſed potius ate de qua ſententia veri vel falſi profertur.Amplius aūt opinamur difficile aliquidaut terribile ſtatim cōpatimur. Similiter autēeſt et ſi confidendū. ẜm phantaſiā aūt ſil̓r noſcemus ſicut ſi eſſemus cōſiderātes in pictura diſficilia et confidentia.Hic ponit ſcd̓am rōem qua ꝓbat phantaſiā eſſe opinionē dicens. Illa ſunt diuerſa que hn̄t diuerſas cōditōesſed ſic eſt de phātaſia opinione. differunt Minor probat̉. qꝛ cuꝫ opinamus vel eſtimamus aliqͥd difficile vl̓ ter

ribile ſtatim ſeqͥtur in affectu cōpaſſio timoris vel triſticie.eo opinio eſtimatio ſunt ẜm intētiones reꝝ vel ſententie q̄dam de rebus. Sil̓i ſi habemus opinioneꝫ de aliqͦde quo eſt cōfidendū ſicut de ꝯuenienti ſtatim ſeqͥtur in affectu gaudiū vel ſpes hmōi opinionē vel eſtimationē Qn̄vero ẜm phantaſiā vel imaginatōem figimus aliqd̓ terribile. vel de eſſet ꝯfidendū. non ſeqͥtur aliqͣ cōpaſſio in affectu. ſed habemus nos ad talia idola ſicut ad ea non nꝭin re neceſſario. ſed ſicut videmus in ꝑiete res pictas. quenon ſunt in re. nemo timet leonē pictū vel lupū pictuꝫ.In imaginatō ne aūt phantaſia adhuc minus habet deveritate rei qͣꝫ in pariete. ſicut fictum minus habet de veritate rei qͣꝫ depictumSunt aūt ip̄ius acceptionis drn̄tie ſciētia ec.et opinio et prudentia cōtraria horū. de quo Aycrum differentia altera ſit ratio. 54CxHic ph̓s ponit drn̄as ſiue ſpēs ip̄ius acceptōis dicens. gvxH differentie ip̄ius ſunt ſcīa. opinio prudētia. cetere intellectuales ſicut in ſenſibilibꝰ eſtimatio. non accipit̉ aūt qd̓non acceptat̉ pro vero. Imaginatio aūt phātaſia fingesAyVidola a nullo tanqͣꝫ vera acceptat̉. non eſt ꝑs acceptōnis6 imaginatio phātaſia ſunt opinio vel eſtimatio Deꝟtutibus aūt intellectualibꝰ (que ſunt ꝑtes acceptōisbus conſentit̉ veris) diſſerere altera eſt ratō. Pertinet emhoc ad. vi. et. in ph̓s ad longū determinat de ꝟtutibusintellectualibꝰ. Relinqͥtur imaginatio et phantaſia vteſt imaginibꝰ non eſt opinio vel eſtimatioDe eo aūt eſt intelligere qm̄ alteruꝫ eſt abeo eſt ſentire dictū eſt. hoc aūt aliud phantaſia eſſe videt̉ aliud opinio. De phantaſia determinātes ſic de altero dicendū eſt. Si igiturphātaſia eſt ẜm quā phātaſma aliqd̓ in nobis fieri dicimus. et ſi aliquid ẜm methaphorā dicimꝰ. vna q̄dā potētia eſt haꝝ aut habitus ẜmquā diſcernimus aut verū aūt falſum dicimushmōi aūt ſunt ſenſus. opinio. ſcīa. intellectusHic ph̓s cōcludit ex p̄dictis intelligere eſt aliud a ſentire tam ſenſu exteriori qͣꝫ interiori Et qꝛ antiqͥ dixeruntq̄dam ꝑs eius qd̓ eſt intelligere eſt phantaſia. q̄dam aūtopīo. q̄dam ſcīa. ijdem dixerūt phantaſia imaginatio ſunt intelligere quoddā. neceſſariū eſt inqͥrere illud qd̓dicunt Utrum ſcꝫ phātaſia ſit intelligere quoddā. accipiendo generaliter imaginatōe phantaſia. vocando oēm illā aīe potentia phantaſiā ẜm quā in nob̓ fit phātaſma vel idolū re pn̄te. ſic em̄ accipit̉ ꝓprie. metaphorice vero qn̄qꝫ d̓r phātaſia intellectus eſt cum phātaſmateScd̓m illos igit̉ dicunt phantaſiā fore intelligere qd̓dāopꝫ phantaſia ſit potētia habitualis ẜm quā ꝯtingit verum dicere de re ip̄a. tūc vel erit ſenſus opinio ſcīa vel intellectus ẜm Platonē Intellectū em̄ ip̄e attribuebat ideevnitatis. qꝛ ille eſt circa principia tm̄. Sciam attribuebatdualitati. qꝛ ꝓcedit a pͥncipijs ad cōcluſionē. Opinionē attribuebat trinitati. qꝛ opinio ꝓcedit ex vna ſcita alia opinata. Sed ſenſum attribuebat quaternario 7. .iFfr. xſ.Quod qͥdem igitur ſit ſenſus manifeſtuꝫex his eſt Senſus qͥdem em̄ aut potētia aut actus eſt vt viſus viſio. phantaſiat̉ aūt aliquidet nullo hoꝝ exiſtente. vt que in ſomnis. poſtea