Druckschrift 
De anima : Mit Epitoma von Gerardus de Harderwijck
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

LiberSecundus

bus ꝑticularibꝰ ſe ſcd̓o. igit̉ ꝯuenit alicui pͥmo. hoc āt eſtcōe ſenſitiuū ſeu ſenſus cōis d̓r pͥmū ſenſitiuū Mīorpatuit quo ad pͥmā ꝑtē ph̓m in textu ad longū hoc oſtēdentē Et eſt. qꝛ ſenſus ꝑticularis ille cognoſcit tm̄ ſuūꝓpriū obiectū ſicut viſus colorē. auditus ſonū ſic de alijs.Senſibilia vero cōia ꝯgnoſcit ſe pͥmo. ſed tm̄ ſe ſecūdo. eo ip̄a ſunt ſubiecta ſenſibiliū ꝓprioꝝ. qūo magnitudo colorata videt̉. calidū magnū vel ꝑuū tangit̉ Secūdus etiā actus ꝯuenit ſenſui ꝑticulari. qd̓ ꝓbat Auicēna rōne exꝑientijs. eſt. qꝛ nos dijudicamus interfenſata ẜm idē diuerſum. ẜm affirmatōem negationeꝫ vnius dijudicātis ſit vtrūqꝫ ꝯgnoſcere dijudicato oꝑtet hoc iudiciū fiat aliqͣ vna virtute. ſit int̓ ſenſata ẜm ſenſata ſunt. ẜm imaginata vl̓ intellectaoꝑtet illa vis habeat nomē ſenſus. ſit ad vnumſenſatū. ſed ad plura erit ſenſus dijudicās ꝓpriꝰ ſꝫmunis Nec p̄t dici fiat intellectū. qꝛ oīa aīalia hn̄tintellectū. tn̄ diſcernūt ide diuerſum inter ſenſata Experimēta ſunt qꝛ videmꝰ eleuato baculo canis apprehēdit formā tāgibilis fugit. qd̓ eſſet niſi aliqͥd in caneiūgeret ſenſibile viſus tactus Scd̓o on̄dunt hoc ſomniacuꝫ em̄ in ſomno clauſiſtꝭ ſenſus ꝓprij frigiditate a cerebrodeſcendēte. grauant̉ organa ſenſuū ſimulacra omniū ſenſuū manifeſtāt ſe modū rerum modū ſimulacroꝝ. p̄t fieri in organis ꝓprioꝝ ſenſuū. eo illa clauſa ſunt ſomnū. relinqͥtur ſit in aliqͦ organo qd̓ ē ſenſuūcentrū. hoc eſt organū ſenſus cōis. vt d̓t Auicen. Nec p̄tdici illa ſimulacra ſint in phātaſia. qꝛ ip̄a phātaſia recepit illa ſimulacra vt res. ſed vt imagines reꝝ. ſimulacravero inſōnis reputant̉ vt res. nihil iudicat res vt reserit hoc iudiciū ſenſus exterioris. interioris. Aliudexꝑimentū eſt. qꝛ videmus ſi aliqͥs vehat̉ in curru vel nauipoſtqͣꝫ ſederit vident̉ ei circūuolui res qͣs videt hociudiciū ſit extra re pn̄te erit iudiciū ſenſus. ꝓprij eſtviſus. qꝛ ille mouet̉. ſenſus cōis eſt in anteriori ꝑtecerebri Terciꝰ etiā actus p̄t ꝯuenire ſenſui ꝑticulari. qꝛnulla ꝟtus organica p̄t ſe ꝯuertere ſuꝑ ſuū ꝓpriū actū. neceſſe eſt ponere ſenſum cōem. nec tn̄ eſt ꝓceſſus in infinitūqꝛ actꝰ ſenſus cōis ꝯgnoſcit̉ ſuꝑiorē potētiā In intellectu vero eſt ſtatus. eo intellcūs ſit ꝟtus inorganica p̄tſe ꝯuertere ſuꝑ ſuū ꝓpriū actū. vt patebit in tercio huiꝰ.Cōcluſio ſeqͥtur ex p̄miſſis. exquo em̄ illi actus nequeunt fieri a ſenſu aliquo ꝑticulari. neceſſariū eſt ponere ſenſūcōem diſtinctum etiam ab alijs ꝑticularibusAd obtectain oppoli.Ad pͥmū eſt dd̓m. ſenſus d̓r cōis cōitate p̄dicatōisvt ꝓbat argumentū. qꝛ ſic p̄dicaret̉ de ſingulis ꝑticularibꝰſenſibꝰ qd̓ falſuꝫ eſt. ſed d̓r cōis cōitate cauſalis influētie inqͣntū eſt in organo a diſtribuit̉ ſpūs aīalis oꝑans ad organa ſēſuū exterioꝝ. Ul̓ d̓r cōis ex ꝑte obiecti. em̄ qͥlibetſenſuū ꝓprioꝝ recipiat ſenſibile ſibi appropͥatum ſenſus ille habebit rōem ꝓprij ad quē referunt̉ oīa ſenſibilia. ſed habebit rōem cōis. Dicit̉ etꝭ cōis. qꝛ lꝫ color differat a ſaporeet odore. hn̄t tn̄ vnuꝫ ſubiectum cōe in ſtꝭ color. ſapor.odor. ſonus. qͣlitates tactus. qd̓ eſt magnitudo. illa radicat fundatoīa illa ꝑticularia ſenſibilia tm̄ ſubiectīe.ſed etiā formalit̓ notionalit̓ inqͣntū qͣntitas nedū eſt ſubiectū ſenſibiliū ꝑticulariū. ſed etiā formalit̓ plus ꝯgnoſcibilis. qꝛ altiorē potentiā .ſ. imagimnatiuā vel ſenſuꝫ cōem vtſenſibilis eſt Obiecta aūt ꝯꝑantur ad ſcinuicē ẜm eoꝝ

eſſe materiale ſed formale Ad ſcd̓m dcm̄ eſt ſupra ſenſibilia ꝑticularia non ſentiunt̉ a ſenſu cōmuni ſe pͥmo ſꝫ ſe ſecūdo. hoc modo non eſt incōueniens diuerſos ſenſus eſſe eorundem ſenſibiliumQueltio tercia Utruſenſus cōmunis ſentiens quinqꝫ ſenſibilia. ſiteſſentialiter vna potentia.Et videtur. qꝛ potentie ſpecificant̉ actꝰ actus obiecta. ſꝫ ſenſus cōis hꝫ qͥnqꝫ obiecta tres actꝰ vt inp̄cedentibꝰ dcm̄ eſt. ē vna ſenſitīa pon̄a. Pro veritate eſt ph̓s in fine iſtius capl̓i Et ponitur iſte diſcurſusMaior Unitati pͥncipij pͥncipiatoꝝ pluralitas poſterior p̄iudicat. nec termīatoꝝ ml̓tiplicitas termini ſimplicitatē variat intrinſeceſed ſolū extrinſece relatiue Minor. Sicutcentrum lineas. ita ſenſus cōis ꝑticulares ſenſus originat. eorūdē actꝰ notionaliter terminat Cōcl̓o Eſt igit̉ ſenſus cōis virtus vna.ticulariū habitudine relatiue diſtinctaMaior pꝫ. qꝛ terminus eſt finis. Finis aūt eſt indiuiſibilis. vt d̓r. vi. phyſicoꝝ. terminus lꝫ ſit relatiue ml̓tiplexet extrīſece. in ſe tn̄ eſt vnꝰ. ſꝫ relatōem extrinſecā ad termīata fit multiplex diuerſus. diuerſitas eſt ſolū terminatiue in ip̄o termīo ſed in termīatis ſubiectiue Mīorꝓbat̉ ph̓m in textu adducentē illā ſil̓itudinē. Eſt em̄ ſenſus cōis pͥncipiū a oēs ſenſus oriunt̉. eſt dictꝰ pͥmuꝫſenſitm̄. in om̄i multitudīe eſt dare primū qd̓ oībꝰ alijsinfluit Et d̓t Alb̓. oēs ſenſus ſunt vnū in forma ꝟtutꝭſenſitiue. fons eſt virtutū ſenſitiuaꝝ particulariū. ip̄i ſenſus ꝑticulares ſunt ſicut riui ex cōi fonte deriuati ad ipſum refluētes ꝓpter qd̓ vocat̉ cōe iudicatoriū In cuiꝰ ſig ſicut eſt formal̓ ꝯnexio virium ſenſitiuaꝝ ꝑticulariū. adiſtā cōem virtutē radicalē centralē. ita etiaꝫ eſt material̓q̄dā ꝯnexio oīm neruoꝝ ī organo ſenſus cōis qͦs neruos( ꝯcaui ſunt) decurrit ſpūs aīalis ad organa exteriora.reuehunt̉ ſpēs ſenſibiles. ibi termīat̉ ꝑficit̉ cōplet̉ deip̄is iudiciū Sil̓r ſpēs ſenſibiliū ꝑticulariū reſoluunt̉ in qͣn cōem ſpēm ſenſibilē quā diſtinguunt. quā Alb̓. vocatforme ſenſibilis inchoationē in ſenſu. quēadmodū diceturpoſteriꝰ de ſpēbꝰ ītelligibilibꝰ abſtractis a phātaſmatibꝰ reſpectu ip̄iꝰ intellcūs ſpēi cōis. ibi eſt ex irradiatione luminis intellectus agentis ſuꝑ intellectū poſſibilē. Concluſio ſeqͥtur ex p̄miſſis Unde eſt quodāmō ſicut totū poteſtatiuū potentias ꝑticulares relatiue diſtinctum. Etergo vnus ſic exiſtēs p̄t in vno indiuiſibili tꝑe vnam for cōem ſenſitiuā (in quā ꝑticulares forme ſenſibiles formaliter reſoluunt̉. vnuꝫ fiunt in forma ſenſibilitatis) ponere cōuenientiaꝫ differentiā inter diuerſa ſenſibilia. ſicutlineaꝝ multaꝝ vnū eſt iudiciū vnam centri mediationeꝫEt hoc modo etiā eſt aliquo idem cum quolibet ſenſuet aliquo differens. Quia vt vnitur viſui īmutationem factā ab eo in ſenſu cōi. ſenſus cōis eſt idem cum viſuet differens ab auditu Ut aūt īmutat̉ ab auditu eſt idemauditui. differens a viſu. ex agēte em̄ patiēte fit vnū. ſicut oīa dictū eſt de centro in textu Centruꝫ em̄ circuli vteſt terminus a linee. eſt illi idē. differēs a. b. linea. vt eſtterminꝰ. b. linee. eſt idē illi. differēs ab. a. Ita ſenſus cōisvt īmutat̉ a viſu eſt ideꝫ illi drn̄s ab auditu. vt immu-