Druckschrift 
De anima : Mit Epitoma von Gerardus de Harderwijck
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

Areſtotelis.De anima

ſubiectū qualitatis ſenſibilis eſt magnitudo phyſica. ſitur etiaꝫ eſt nūerus phyſicus eſt actualiter diſcretorum.Hmōi nūc dicta ſunt ſenſibilia cōia. qꝛ a pluribꝰ ſenſibꝰꝓprijs ſunt ꝑceptibilia. ẜm ꝯiungunt̉ ſubijciunt̉ diuerſis ſenſibilibꝰ ꝑticulariū ſenſuū. ſicut magnitudo coloratavidet̉. magnitudo in ſono audit̉. magnitudo caloris tangitur. ſic de alijs. Non tn̄ qd̓libet ſenſibile cōe eſt ꝑceptibileab oībus ſenſibꝰ ꝑticularibꝰ. ſed p̄cipue viſus tactus ꝑcipiunt. maxīe viſus plures reꝝ drn̄as on̄dit. vt d̓t ph̓spͥmo metaphyſice Et ob etiā ſpūalius formalius iudicat. etꝭ remoriꝰ citius. qꝛ magnitudo quā ſil̓ accipit viſijs ꝑcipit tactus niſi ſucceſſiue. ſic etiā eſt de nūero figura Ex quo pꝫ ꝟtus ſenſitiua analogice eſt in ꝑticularibus ſenſibꝰ ẜm plus minus accedūt ad ꝑticipatōeꝫ virtutis a ſenſu cōi. ẜm hoc plus minꝰ diſtīcte iudicāt deſenſibilibꝰ cōibꝰ Et ſic pꝫ p̄dicta qͥnqꝫ ſunt cōia ſenſibilia Addit̉ aūt ſi que ſunt alia ⁊c̄. qꝛ ſitus eſt q̄dā dimēſo magnitudo reducit̉ ad ea. et ſil̓r ꝓpinqͥtas remotioAſꝑitas vero lenitas. curuū rectū tangunt̉ vidēturad figurā hn̄t reduci. Cōcl̓o ſeqͥtur ex p̄miſſis ad pri ꝑtem. ptꝫ ſufficientiā. Ꝙꝛ ſenſata cōia ſunt inſtrugēta ſenſus cōis cōuenientiā drām ponit inter ſenſata ꝑticularia ſeu ꝓpria Aut illa ſenſata accipiunt̉ ẜmaut ẜm fieri. vel cōiter ad vtrūqꝫ Si ẜm eſſe ſic eſt qͥes perquā ponit̉ ꝯuenientia drn̄a Si ẜm fieri ſic eſt motus Sicōiter ad vtrūqꝫ tūc aut ip̄m pͥncipaliter ponit̉ ꝯueniētiaaut pͥncipaliter drn̄a. ſi pͥmū aut eſt cōe vniēs ſenſata intriſecus extrinſecus. aut extrīſecus tm̄. ſi pͥmo eſt magnitudo. ſi ſcd̓o eſt figura. ſi ip̄m pͥncipalit̓ ponit̉ drn̄a ſic eſt numerus Qꝭ aūt iſti dicunt̉ deforis apprehēſibilia ſiue ſe intelligi dꝫ ſe ꝑſeitate eſſentiali ip̄ius materie ſubiecti ẜm ꝓxime pͥncipiat qͣlitates vt ſubdit ꝯcluſio Ex pꝫ qūodenter dicunt̉ ſenſibilia ſe ꝓpria cōia. qꝛ ꝓpria dicunt̉ſe pͥmo. ſenſibilia cōia ſe ſcd̓o reſpectu ſenſus ꝑticularlicet ecōtra ſit reſpectu ſenſus cōis Sed qꝛ ſenſus cōisꝓcedit in actū ſine ſenſu ꝑticulari Igit̉ ſimpl̓r ſenſibiliapria ſunt pͥma. quia em̄ ienſibilia cōmunia ſunt deforis apprehēſibilia. ſenſus cōis deforis apprehēdit niſi mediante ſenſu ꝓprio ꝑticulari ptꝫ ꝓpoſitumAd obiecta in oppoſitūAd primū eſt dd̓m ẜm dn̄m Albertū. tp̄s reducitur admotū vt ad cām ſuā ſubiectū. idcirco ſentit̉ in illo. Locus vero ſit ſpēs magnitudīs ſub magnitudīe ꝯprehēdit̉. Quia licet intra ſe mēſurare. extra facerent diuerſasſpēs ꝯtinui aliquo. non tn̄ faciūt diuerſas ſpēs ſenſibiles. Ad id qd̓ de or̄one adijcit̉ dd̓m or̄o ẜm materiaꝫcorpus eſt. qꝛ vt d̓t Priſcꝭ. Uox eſt tenuiſſimus aeris ictus. ẜm aūt eſt ꝯn̄s motū. fractiuū aeris. eſt qͣlitas eſtꝓpriū ſenſibile auditus. ẜm vero mēſurat̉ indiuiſibili qd̓eſt elementū vel ſyllaba. ẜm diuerſos reſpectus ſic eſt quātitas diſcreta. cuiꝰ ꝑceptio reducit̉ ad ꝑceptionē nūeri Licꝫem̄ quantū ad ſpēs diſerete quātitatis ſit drn̄a inter nūeꝝet oratōem. eo in nūero reiteratio eiuſdē vnitatis cōſtituit numeri ſpēm. in orōne nihil idem reiterat̉ ẜm ſubſtātiā. nihilominus tn̄ numerus vt eſt ſenſatū cōe nihil aliudeſt qͣꝫ diuiſio ꝯtinui. diuiſio aūt hec p̄t eſſe in vno vel diuerẜUnde diſcretio numeri ꝓut eſt ſenſatū cōe. cōis eſt ad om diuiſionē ꝑtium cōtinui. ẜm quā diuiſionē diuerſa cognoſcunt̉ eſſe ſenſata ſunt in ipſis. Ad ſcd̓m eſt dd̓mquies accipit̉ hic vt pͥuatio tm̄ motus. ſed etiā prout eſt

inſtrumentū per quod ponit̉ diuerſitas inter duo ſenſibiliaquoꝝ vnū eſt in eſſe. reliquū in fieri. Ad terciū eſt dd̓m. figura ẜm ſub̓am eſt quedā ſpēs magnitudinis. ſed ẜmeſſe ſpēs eſt qualitatis que qualitas eſt niſi circa qͣntitatē. ſic reducit̉ ad p̄dicamentū qͣntitatis Sed forte diceres. tm̄ vnū eſt ſenſibile cōe. ſcꝫ motus. Quia vt d̓t ph̓sin textu. om̄ia ſenſibilia alia motu ſentimus. Ad qd̓ dicendū eſt ẜm dn̄m Alber. illius. ꝟbi ph̓i eſt duplex intellectꝰ Unꝰ eſt nullū ſenſibile ſentit̉ ẜm actū niſi ẜꝫ īmutat organū ſenſus inquantū īmutatio eſt etiā qͥdā motꝰ. E drpleꝝ Md. §Et etiā illo expoſitus fuit textꝰ. eo ſenſibilia cōia ēſunt ſubiecta ſenſibiliū qualitatū ſil̓ mouent eis ſenſusexteriores. ſꝫ forte iſte ſit intellectus ꝟbi ph̓i p̄ciſe. Aliꝰeſt intellectus om̄ia ſentiunt̉ motu .i. motus dat eis for ſenſibilitatis. ſic intelligi p̄t textus. qꝛ motus oīa aliaꝯiungit materie ſenſib̓ili. em̄ mathematicalia ſe ẜmſuas intentōes ſeꝑata ſunt a ſenſibilibꝰ. ſicut numerꝰ. magnitudo. figura. etiaꝫ or̄o ẜm eſt ſpēs diſcrete qͣntitatisꝯſiderata a mathematico. motus ꝯiungit om̄ia iſta materie ſenſibili. ſic lꝫ magnitudo ẜm ſe ſenſibilis ſit. tamēmagnitudo mota ſenſibilis eſt. qꝛ ſic in ea eſt ſpēs ſenſibil̓.et ita dd̓m eſt de alijs. Et ſic om̄ia motu ſentiunt̉. inquan motus dat eis formā habitū ſenſibilitatisQueſtio ſecunda Utruꝫſenſus cōmunis ſit primū ſenſitiuū a quīqꝫ ſenſibus exterioribus diſtinctum.Et videt̉ pͥmo. qꝛ cōe non diſtinguit̉ a ꝓprio. ſiuevl̓e a ꝑticulari. ſenſus cōis eſt diſtīctus a ſenſibꝰ ꝑticularibꝰ. Scd̓o Ille potētie diſtīguunt̉ hn̄t idē obiec. ſed ſic eſt de ſenſu cōi ſenſibꝰ exterioribꝰ Mīor ꝓbat̉.qꝛ ſenſus cōis ꝯgnoſcit ſenſibilia ꝑticularia. ſil̓r ſenſus exteriores ea cognoſcūt Pro veritate q̄ſiti eſt ph̓s in textuEt ponitur iſte diſcurſusMaior Quicqͥd reꝑitur in multis eqͥuoce hoc illis ꝑticipat̉ ab vno pͥmo ꝑticipe.Minor Senſibilia cōia ſe primo cognoſcere. inter ſenſibilia diuerſoꝝ ſenſuū ꝯuenientiādrn̄am ponere. ſuꝑ actꝰ ſenſuū ꝑticulariū ſecōuertere nulli ꝯuenit ꝑticulari potētie Concluſio Igitur p̄ter quinqꝫ ſenſus exteriores ꝓpter hos tres actus eſt ſenſus cōmunis neceſſarius. ab eis realiter diſtinctusMaior ꝓbat̉ ph̓m. ij. metaphyſice dicentē. calor ꝑticipat̉ oībꝰ calidis ab vno pͥmo calido. Et eſt. qͥa forma eqͥuoce ſꝫ vniuoce vl̓ analogice etiaꝫ pluribꝰ cōicata hꝫaliquā vnitatē. alioqͥn pl̓a illā formā ꝑticipātia reducerent̉ ad aliquā vnitatē illam formā. quod falſum eſt. qͥatalia multa ſunt vnū ſpecie genere vel analogia. ergo oportet illam formā vnitatē ſuā ab aliquo accipere. auteꝫ amultis ꝑticipantibꝰ. qꝛ vnitas ꝓcedit a multitudine. ſꝫpotius ecōtra. ergo vnitas reſoluēda eſt ad aliqd̓ pͥmū vn̄eſt vnitas in illis multis Et qꝛ nulla multitudo ſine ordīeeſt. inter illa ꝑticipātia eſt vnū pͥmū ꝑticipās a eſt ꝑticipatio in oībus alijs. Ex ptꝫ licet forma etiā vniuoceueniat pluribꝰ. tamen illa plura inter ſe ordinant̉ ẜm diuerſos gradus ꝑfectionis. Et maior iſta ad hoc ꝓpoſitum adducitur. qꝛ cognoſcere ſenſibilia cōia cōuenit pluribꝰ ſenſin iiij.