Druckschrift 
De anima : Mit Epitoma von Gerardus de Harderwijck
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

LiberSecundus

eectū ꝑ tales qͣlitates. qꝛ opꝫ ꝑ calorē alimentū decoqͥ Un̄pꝫ ꝙ nō ſolū organa aīe vegetatīe diſponūt̉ ꝑ qͣlitates ſicin ſenſibus. ſed etiā oꝑatiōes fiūt ꝑ mediū ip̄aꝝ qͣlitatū. hͦaūt nō fit in ſenſibꝰ. vt viſus nō recipit ſuū obiectū qꝛ calidum aut frigidū Uel p̄t ſufficiētia aīaꝝ ſumi ẜm ꝙ differenter dāt eſſe Quia ſi dat eſſe pure ſpūale ſic eſt aīa intellectiua vel eſſe pure materiale. ⁊ ſic eſt vegetatiua q̄ dat vitam occultā. vel dat eſſe ꝑtim ſpūale ⁊ ꝑtim corꝑale. ⁊ ſiceſt ſenſitiua. materiale qͥdem dat inquantū vtit̉ qͣlitatibꝰdiſponentibꝰ organa Et ſpūale qꝛ recipit formā ſpūaliterqꝛ ſenſus recipit formā ſine materia Sed gradus vite vttactū fuit diſtinguūt̉ ẜm ꝙ ſunt drn̄ter ſeꝑabiles in diuerſis aīatis. ſed hoc ꝯtingit tm̄ qͣttuor modis ſicut dū vegetatm̄ ſeꝑatur a ſenſitīo vt in plātis. ⁊ ſenſitm̄ a motiuo ſicut in aīalibus imꝑfectis. ⁊ motiuum ab intellectiuo vt inaīalibus ꝑfectis Intellectiuū vero preſupponit om̄ia aliaAppetitiuū vero nō eſt gradus vite. qꝛ nō ſeꝑatur a ſenſitiuo. vt in textu ꝓbatū fuit. Genera vero potentiaꝝ diſtinguunt̉ penes obiecta. vt in declaratōe minoris oſtenſumfuit Ad ſcd̓m eſt dd̓m ꝙ eſt duplex appetitus Quidaꝫeſt naturalis qͥ nihil aliud eſt qͣꝫ inclinatio nature in finemſiue ꝑfectōem ſua. ⁊ talis nō eſt diſtinctū genus potētie. ⁊reperit̉ bn̄ in inanimatis. Alius eſt apperitus aīalis qͥ ſeqͥtur cognitōem alicuius appetibil̓. ⁊ ille ſolū reꝑitur in aīalibus. ⁊ de eo eſt ẜmo. Ad terciū eſt dd̓m ꝙ eſt duplexſimplicitas Quedā eſt ꝑ negatōem ꝑfectōnis. ⁊ ſic materia pͥma p̄t dici ſimplex. qꝛ ip̄a eſt ꝓpe nihil creata. nō hn̄sẜm ꝙ hmōi in ſe aliquā ꝑfectōem Alia eſt ſimplicitas pernegatōem ꝯpōnis. qꝛ ſcꝫ non eſt tale ens cōpoſitum. ⁊ ſicdeus eſt ſimplex qͥ non obſtante ſumma ſui ꝑfectione expers eſt om̄is compōnis Anima vero maxime rōnalis dicitur ſimplex. qꝛ non eſt ꝯpoſita ex materia ⁊ forma. ⁊ qͥaadeſt ꝑ ſui eſſentiā cuilibet potētie. Illa tn̄ ſimplicitate nōobſtāte ip̄a eſt multiplex in virtute oꝑandi. ⁊ iō reqͥrit multa genera potentiaꝝ. Ad primū cōtra ſcd̓m eſt dd̓m ꝙnō eſt ſil̓e de materia pͥma reſpectu ſue potētie ⁊ aīma reſpectu ſuaꝝ Ꝙꝛ materia eſt ſua potētia paſſiua. ⁊ hoc noneſt incōueniēs. qꝛ actus ⁊ potētie ſunt eiuſdē generis. cū gͦforma ſub̓alis q̄ eſt actus materie pͥme ſit de genere ſub̓e.neceſſe eſt ꝙ potentia etiā ſit de genere ſub̓e. ſed potētia aīeeſt actiua reſpectu actus ad extra Iaꝫ nihil citra pͥmū p̄ttrāſitiua actōne agere ꝑ eſſentiā ſuā. Albertus vero aliterſoluit iſtud in ſcd̓a ꝑte de mirabili ſcīa dei. Dicens ꝙ argumentū fundat̉ ſuꝑ falſum. qꝛ materia non eſt receptibil̓forme niſiꝑ analogiā ad ip̄am. nec habet vnā analogiamad formas drn̄tes genere. ꝓpter qd̓ d̓t ph̓us ꝙ nō eſt vnamateria corruptibiliū ⁊ incorruptibiliū. Et loqͥtur de potentia formali formabili nō ſubiectiua. q̄ eſt eſſentia materie Et ſil̓i mō eſt de aīa que nō hꝫ vnā analogiā ad diuerſas ſpēs ſimplices ⁊ ſeꝑatas ⁊ materiales appedicijs materie ꝯiunctas. Et hec diuerſitas analogie cā eſt diuerſitatis potentiaꝝ ⁊ in materia ⁊ in aīa Qd̓ aūt addit̉ de calore qͥ agit ſine potētia ſibi ſuꝑaddita facile ſoluit̉. qꝛ talisforma accn̄talis nō eſt agens pͥncipale ſiue qd̓ agit. ſꝫ eſttm̄ inſtrumētale ſiue quo mediāte agit agēs pͥncipale. qd̓eſt ſub̓a. ⁊ gͦ nō ſeqͥtur ibi aliqd̓ incōueniens. Ad ſcd̓mdd̓m ꝙ dcm Auguſtini dꝫ intelligi de accn̄tibꝰ cōibꝰ. et hͨmō verū eſt ꝙ nō ſunt in aīa vt accn̄tia. ſed non intelligit̉de accn̄tibꝰ ꝓprijs q̄ fluūt ex pͥncipijs ſuoꝝ ſubiectorumAd ꝯfirmatōem eſt dd̓m ꝙ accn̄s nō extendit ſe vltraſuū ſubiectū ſubiectiue. qꝛ nō p̄t eſſe in alio tanqͣꝫ in ſubiecto. ſed bene extendit ſe vltra ſubiectū ſuū effectiue vel ob-

iectiue. ſicut calor ignis agit vltra ſuū ſubiectū. ſcilꝫ ignē inaquā tanqͣꝫ in extrinſecū obiectum. Ad terciū reſpōdetThomas ꝙ Auguſtinus illū librum non edidit. ⁊ ita nōſuſcipit̉ auctoritas Albertus vero d̓t in ſumma ꝙ non innuitur in illis verbis ꝙ eadem ſit potentia anime ⁊ eſſentia. ſed ſolum ꝙ aīa ẜm eſſentialē actum vite ⁊ oꝑationemet rōem qua eſt actus ⁊ rō corꝑis adeſt cuilibet potētie. vtſupra dictum fuit. ⁊ cuilibet organo in quo ſita eſt potētia.Et quia eſt vna ſubſtātia q̄ ſubſtat om̄ibus potētijs queſub̓a ſe habet ad potētias ſicut totū poteſtatiuū ad ꝑticulares poteſtates. vnde ip̄a vt d̓t in pͥmo ſcripto diſtinctōnetercia. Dupl̓r cōſiderari p̄t. Uno modo in ſuo eſſe ẜm ꝙeſt quedam ſpūalis ſubſtātia. ⁊ ſic potētie ſunt ꝯſequēteseſſe. ⁊ principiant̉ ab ip̄o eſſe ⁊ quod eſt. Ab eſſe qͥdem intellectus agens ⁊ a qd̓ eſt intellectus poſſibilis. Secūdomō p̄t cōſiderari vt ſub̓a agens in exteriora ⁊ in corpus.et ſic accipit̉ vt totū poteſtatm̄ cuiꝰ poteſtas ꝯplet̉ in ſuispotētijs. ⁊ tunc poteſtas ſua completa ꝯpoſita eſt ex ꝑticularibꝰ poteſtatibꝰ potentiaꝝ. ⁊ ſic ſunt ſub̓ales ei ſine quibꝰnon ꝯpletur in ꝑfectione ſui poſſe Ad ꝯfirmatōem primā eſt dd̓m ẜm dn̄m Albertū Qꝭ aīa nō eſt eſſential̓r qͥcquid habet Sed cū d̓r eſt ſue vires. eſt ſua potētia. eſt p̄dicatio totius poteſtatiui de ꝑte ſub̓ali ſue poteſtatis. cui ẜmrōem cōpletā vel incompletā adeſt. ẜm rōem incōpletaꝫeſt poſſe in iſtis inferioribꝰ. ẜm ꝯpletam aūt in ſuꝑioribus.qꝛ ſuꝑior ꝑs totius poteſtatiui ſemꝑ ponit poſſe ꝑtis inferioris. tn̄ non eſt talis p̄dicatio ſimpl̓r propria. Ad ſecūdam ꝯfirmatōem eſt dd̓m ꝙ illa tria ſunt aīma ẜm predicationē totius de ꝑtibus poteſtatīs ſimul acceptis ſꝫ nonꝑ eſſentiā Et pro declaratōe illius ꝯſiderandū eſt ꝙ aliudeſt eſſentiale alid̓ ſub̓ale aliud accn̄tale Eſſentiale ē quodeſt ꝑs eſſentie in qua res ſimpl̓r eſt in pͥma ꝯpōne. ſicut corpus ⁊ anima ſunt eſſentialia homī. ⁊ quod eſt ⁊ quo eſt aīeSubſtātiale vero vt d̓t Gilbertꝰ eſt qd̓ cōfert eſſe ex quadam compōne ip̄i cōpoſito. ⁊ impoſſibile eſt deeſſe rei. vtrō ⁊ intellectus. ⁊ ſunt illa que ſunt partes cōplentes poſſeanime ẜm ꝙ eſt motor corporis ⁊ que complent eſſe corporis ẜm ꝙ eſt motum ab anima. Propter quod d̓t ph̓usꝙ ſicut anima eſt ꝑfectio totius. ita partes anime ſunt ꝑfectiones partiū. ⁊ ideo ſunt ſubſtātiales id eſt complentesſubſtantiā aīme ẜm ꝙ ipſa eſt ſubſtātia corporis. quod mouet non in ſe tm̄ ſed etiam in partibus Uel ẜm ſe vt ratioeſt de ſubſtātia ſui poſſe ẜm ſenſus aūt ẜm partem poteſtatis quā influit corpori in quo eſt Accidentale aūt eſt quodaduenit poſt completū eſſe. ⁊ non cōfert eſſe cōpoſito cuꝫſit poſſibile compoſitū eſſe ſine ip̄o. Sicut patet de albo etnigro De naturali vero potētia que eſt qualitas iuxta dicta ſupra. Sciendū eſt ꝙ ipſa duobꝰ modis conſiderat̉.Uno mō ꝓut ipſa eſt ad actum ⁊ conſequēs eſſe compoſiti ſiue principiū agendi in quo eſt. ⁊ ſic eſt in genere qualitatis Alio mō p̄t conſiderari vt ipſa refertur ad conſtituēdum poſſe ſubſtātie. que forma ⁊ motor in eo ꝙ non tm̄ eſtꝑfectio corꝑis. ſed etiam partiū ẜm partes ſuas ſiue potentias. ⁊ ſic ipſa eſt an̄ eſſe ⁊ ſubſtātialia. Sicut ex ꝑte alia ēvidere in corpore in quo ſunt cōmixtio. ꝯplexio. cōpoſitio.diſtinctio. organiſatio. que licet ſint proprietates corporistamē ẜm ꝙ faciunt materiaꝫ aīe que moueri ⁊ ꝑfici poteſtſunt ante eſſe. ẜm vero ꝙ ſunt ad oꝑationes ſequētes in qͥbus potētie aīme oꝑant̉ ſunt poſt eſſe. Et ſic patet ꝙ licetpotentie anime huiuſmodi ſint ẜm modum predicandi inqualitate. tamē inquantū omnes ꝯplent hoc totum quodeſt anima ꝑfecta in poſſe ad perficiendum corpus et mo-