De animaAreſtotelis
actus ꝯn̄s ſpēm ꝯſtitutā. Un̄ figura enſis pͥmo fuit inaīa artificis. et poſtea ꝓducta ſuꝑ materiā enſis ꝑ intellectum agentē dirigentē. et mouentē ad opus. Prioritas vero et poſterioritas q̄ eſt in actu pͥmo et ſcd̓o nō at̄tenditur ẜm ordinē tꝑis. ſꝫ ẜm natura. qꝛ pͥus ẜm naturam eſt eſſe qͣꝫ oꝑatio eiꝰ qd̓ eſt. et ẜm hunc modū etiaꝫoꝑatio anime vegetatiuē que nō ſeqͥtur tꝑe d̓r actꝰ ſcd̓sNihilominꝰ iſtud argumentū vt d̓t Albertꝰ in libro dehoīe ꝓuēnit ex praua intelligētia lr̄e ph̓i qͥ nō intēdit dicere ꝙ in quolibet inſtanti nutritiua agat. licet hoc forteveꝝ ſit. ſed vult ꝙ in vita indiuidui nutritiua nō hꝫ tempus determinatū in quo agat et poſt qd̓ ab actōe ceſſetſicut augmētatiua q̄ nō agit niſi ad ꝑfectū ſtatū magnitudinis. p̄cipue ẜm longitudinē. Generatiua autē poſtduo ſeptennia īcipit ꝑfecte maturare generatū ad roburnature. ſed nutritiua ſemꝑ nutrit. Et ꝓpter hoc aīata tādiu viuunt qͣꝫdiu pn̄t accipere nutrimentū et eis conuenit nutritio. Ad vltimū eſt dd̓m ẜm Albertū ꝙ ſil̓itudo nō attendit̉ in hoc ꝙ ſomnus eſt cā īmobilitatis. ſꝫin hoc ꝙ ſenſus in ſomno eſt faciens eſſe tm̄ ſiue ꝑmittens eſſe ſenſitiuū. In vigilia aūt expandit̉ ad oꝑa. Ueldd̓m eſt licꝫ ſomnus ⁊ vigilia ſint paſſiones ꝯſequētesſenſitiuū pͥmū. tn̄ vt in pͥmo de ſomno ⁊ vigilia d̓r ꝓptercām ſomni embrya in matricibꝰ qͥeſcunt. cā āt ē ꝯtinuꝰfluxus nutrimēti in ſuꝑiora. ⁊ ita ſenſus in ſui generatōne pͥmū ẜm eē eſt in ſomno. ⁊ ꝯn̄r in vigilia.Secundū dubrum eūQuot modis actꝰ p̄t dici pͥmꝰ. Sol̓o tribꝰ. Primop̄t dici actꝰ pͥmꝰ pͥoritate tꝑis Et ſic motꝰ qͥ ē actꝰ īꝑfectꝰ potētie ꝑmixtꝰ d̓r actꝰ pͥmꝰ exn̄s via ī formā q̄ ē finis⁊ for̄a d̓r actꝰ ſcd̓s Scd̓oº d̓r pͥmꝰ pͥoritate eſſendi. ⁊ ſicforma ſub̓alis d̓r actꝰ pͥmꝰ. ⁊ forma accn̄talis actꝰ ſcd̓set hͦ mō ꝓprie accipiunt̉ in ꝓpoſito. cū d̓r ꝙ aīa ē actꝰ primus. ⁊ corpꝰ hn̄s aīam ē in potētia ad actū. ſupple ſecūdū. Tercioº d̓r actꝰ pͥmus pͥoritate cauſe formalis. ⁊ ſicforma in ſe accepta d̓r actꝰ pͥmꝰ. ⁊ oꝑatio eſſentialis eiꝰactꝰ ſcd̓s. Et illo mō Albertꝰ in comēto videt̉ diſtinguere actū pͥmū ⁊ ſcd̓m cū d̓t Actꝰ pͥmus ē eē. ⁊ actꝰ ſecūdus ē actio eſſentialis ẜm illud eē. qͣſi diceremꝰ ꝙ luxlucētis eſt eē ⁊ actꝰ pͥmꝰ. ⁊ lucere actus eſſentialis eiusſcd̓s. Illo tn̄ mō vt tactū fuit ſupͣ. nō videt̉ Areſtotelesacciꝑe actū pͥmū ⁊ ſcd̓m. ſꝫ actu ſcd̓m accipit ꝓ oꝑatōeq̄ a naturali potētia exerit̉ et ab aīa tāqͣꝫ a pͥncipio effectiuo originali. et actū pͥmū ꝓ forma dante ſpēm rei vt tactum fuit in ſolutōne pͥncipali pͥmi dubij.xercium dubtum elt.An corꝑa ſint magis ſub̓e incorporeis. cū tn̄ ſub̓e incorporee digniores ſint in ſe ſubſiſtētes. ⁊ nō immerſe materie q̄ ꝓpe nihil ē. ⁊ cā oīs corruptōis. Sol̓o. inter ſubſtantias ꝑ ſe exn̄tes nulla vident̉ ita eē ſub̓e apud intellectū reflexū ad ſenſum ſicut corporee. qͥa oēs ꝑ ſenſumcognoſcimus ꝙ corporee ſub̓e ſint ꝑ ſe exn̄tes ſimpl̓r. tn̄ſubſtātie incorporee ſunt maxime ſubſtantie.Quartum dubium eſt.An corꝑa phyſica dicunt̉ pͥncipia corpoꝝ artificialiumcū tn̄ ars efficit formas artis. ⁊ nō ſunt a naturaSolutio In genere cauſe materialis in qua. qꝛ figura quā
introducit ars ē accn̄s qd̓ nō eēt̓ niſi phyſicū corpꝰ ſuſtineret ip̄am. ſic pꝫ in ligno in quo eſt forma lecti? que nōeſſet niſi lignū eſſet. et ſic̄ ad ꝑ ſe exiſtendū pͥncipiat̉ artificiale a phyſico. ⁊ ita etiā phyſicū corpꝰ. qd̓ phyſica forma ad aliquam ſpēm corꝑis eſt dēterminatū. magis eſtſubſtantiale qͣꝫ artificiale.Auintum dubium elt.An bn̄ d̓t ph̓s ꝙ corꝑa habētia vitā ſunt q̄ ſumunt alimentū et augent̉ ⁊ diminuunt̉. cū tn̄ deus ⁊ ſub̓e ſeꝑatehabeant vitā et non hn̄t pͥncipiū alimenti ⁊ augmentiSol̓o. Sic loquēdo de v̓ita naturali ſiue phyſica dequa ph̓s in tercio de aīa ꝓbat̉ ꝙ nō viuunt niſi ſumentia alimentū. deus vero et ſub̓e ſeꝑate viuunt vitā nobiliſſima q̄ eſt ſupͣ phyſim et naturā q̄ nō ſuſtētat̉ alimētoSextum dubrum eSi in plātis radices ſunt ori ſil̓es. qͥd eſt ſil̓e ventri. ſtomacho. epati. et alijs organis vite nutritiue. Sol̓oTerra calore ſuo ſufficienter nutrimentū p̄parat ⁊ digerit et coquit. quare nō reqͥritur mēbroꝝ taliū diſtinctio. Sꝫ radices q̄ ſunt ori ſil̓es nutrimentū ſic p̄paratūattrahunt qd̓ ꝑ medullā tāqͣꝫ ꝑ cor in totā plantā diſꝑgitur et̓ diffunditur.Septimum dubrum eſtQuō debet intelligi ꝙ ſcd̓a definitio tetragoniſmi in qͣd̓r. ē medie rei inuētio demōſtrat pͥmā de definito dicēscām eiꝰ Pro reſpōſione ad dubiū eſt ꝯſiderandū ꝙ duplex eſt qͣdratū. Unū qd̓ ē qͣtuor eqͣliū lateꝝ ⁊ vocaturorthogoniū eqͥlaterale Aliud eſt qd̓ hꝫ duo latera eqͣliaet duo alia ineqͣlia ⁊ vocat̉ orthogoniū altera ꝑte longiꝰIā definitio iſta q̄ d̓t tetragoniſmus ſiue quadratū ē orthogoniū eqͥlaterale. equale qͣdrāgulo altera ꝑte longiori nō d̓t niſi qͥd eſt tetragoniſmꝰ. ſꝫ nō d̓t cām ꝓpter quāeſt orthogoniū eqͥlaterale eqͣle qͣdrāgulo. ſꝫ illā d̓t̓ ſcd̓adefinitio qͥ eſt medie rei inuētio Et vt iſtud intelligaturponat̉ exemplū tā in ꝯtinuis qͣꝫ in diſcretis. In ꝯtinuisvt dicamus ꝙ tetragoniſmꝰ eſt figura qͣdrata equaliuꝫlateꝝ tante capacitatis. quāte ē quadratū nō equaliuꝫlateꝝ ſꝫ qd̓ hꝫ duo latera lōgiora duobꝰ alijs Uerbi gr̄aꝓtrahant̉ due linee hoc mō quo in ſuꝑficie ſunt deſcripte quaꝝ vtraqꝫ ſit ſex pedū. Et ꝯiūgant̉ ꝑ duas rectaslineas cadētes ſuꝑ ip̄as in extremis pūctis. eo mō quoin ſuꝑficie fit. quaꝝ ꝑuaꝝ lineaꝝ claudentiū in extremitatibꝰ duas pͥores longas q̄libet ſit duoꝝ pēdū. tūc ſuꝑficies ꝯtenta inter has d̓uas lineas erit qͣdratū habēsduo latera lōgiora duobꝰ alijs. qd̓ habebit in toto decēet ſex pedes. qꝛ q̄libꝫ magnaꝝ lineaꝝ hꝫ ſex pedes ſuntxij. ⁊ q̄libt ꝑuaꝝ hꝫ duos. ſunt qͣtuor. q̄ ſil̓ iuncta faciūtxvi. Tetragoniſmus āt ē qͣdratū eqͣliū lateꝝ eqͣle illi ⁊orthogoniū. Id ē rectoꝝ anguloꝝ Ut ſcꝫ qͣtuor laterahabeat ſicut tercio loco in ſuꝑficie deſcripta figura quoꝝqd̓libet ſit qͣtuor pedū. 2 hͦ vt manifeſtū ē erit etiā. xvi.pēdū. ſicut ⁊ illd̓ qd̓ ē altera ꝑte longiꝰ. Cauſa ꝟo eqͣlitatis tetragoniſmi cū altera ꝑte longiori qͣdrato eſt media inuētio .i. inuētio medij inter latꝰ longius ⁊ latꝰ breuius. Qd̓ ſic pꝫ. qꝛ vt tactū fuit tetragoniſmꝰ oīm laterum equaliū. hꝫ quatuor pedū quātitatē iuxta hypoteſim in quolibet latere. Quadratū vero altera ꝑte longiꝰ