SecundiLibri

diuiſa materia. ſunt in qualibet ꝑte ipſius et in qualibetꝑte materie exercēt oēs oꝑatōes qͣs exercuerūt in toto.Tertia vero ꝓpter hoc ꝙ eſt actus corporis totius diſſimilis in ꝑtibꝰ ⁊ ẜm oēs ꝑtes eſt actus ꝑtiū eius. diuiſamateria eſt in vtraqꝫ ꝑte diuidente. tota qͥdeꝫ. ſed nō dencc̄itate exercet oēs operationes in ꝑtibꝰ quas exercuitin toto. ſed qn̄qꝫ ſic qn̄qꝫ non. Planta em̄ vt dictuꝫ fuitdiuiſa. habet vſum alimēti ⁊ augmēti. ⁊ generationis invtraqꝫ ꝑte. Sꝫ brutum qd̓dā imꝑfectū diuiſum. aīamhabet in vtraqꝫ ꝑte ꝑ ſenſum et motū. ſed nō exercet in illis opera q̄ exercuit in toto. et precipue digeſtionis ⁊ alimenti et idcirco etiam talia nō ꝯualeſcunt. cōtingit aūthoc propter defectū organoꝝ. Quarta vero diuiſo corpore in nulla ꝑte eſt et hoc contingit qꝛ ip̄a trahitur ī ſpeciem ꝑ hoc ip̄m qd̓ eſt rōnale. et ẜm illud nullius corꝑiseſt actus. ⁊ ideo nō manet in ꝑtibꝰ diuiſisAd qͥntūeſt dd̓m. ꝙ aīa accipit̉ dupl̓r. Uno mō vt eſt actus ſubſtātialis corporis. ⁊ ſic eſt ī toto corpore tanqͣꝫ in ſua materia ꝓportionata dans ei eſſe ſubſtātiale Alio mō accipitur eadem aīa vt motrix eſt ſui corporis. qd̓ fit ꝑ potias. et ſic ph̓s in loco allegato dic̄it ea eſſe in corde quiaaliqua potentiarū eius illi parti corꝑis attribuit̉. vis eīmotiua de qua ibi Areſto. principaliter egit eſt in cordeper qd̓ anima in totū corpus. motū et alias hmōi operationes exercet. Ad confirmatōnem reſpōdet Albertus ꝙ ſpūs eſt inſtrumentū anime quo ad operatōnesprimas ipſius. q̄ ſunt operatio vitalis. natural̓. ⁊ aīalis.Quia per ſpūm vitalem influit vitam. et pulſum. Pernaturalem aūt oꝑa naturalia. vt nutrire. augere. ⁊ generare. Per animalem aūt aīales. vt ſunt ſenſus ⁊ motusEt iſta ſunt eius ẜm ꝙ eſt motrix corꝑis. ſed ẜm ꝙ dateſſe non habet medium Et ſi dicat̉. Uiuere ẜm ph̓m inviuētibꝰ eſt eſſe ergo viuere cuius inſtrumentū eſt ſpūsvitalis eſt eſſe. et ita vtit̉ ſpū ẜm ꝙ forma. Reſpōdet Albertus ꝙ hoc impoſſibile eſt. Quia nō vtitur inſtrumēto niſi illud qd̓ eſt. ergo aīa vtens inſtrumēto iam eſt incorpore ante inſtrumētum ꝑ rōem forme. Cū aūt dicit̉Uiuere in viuētibꝰ eſt eē ītelligit̉ de vita prima ꝑ quā ēeſſe aīale ſed talis vita nō adminiſtrat̉ per ſpūm. ſed vitaſecūda adminiſtrat̉ per ſpm̄ ⁊ pulſuꝫ. et illa nō eſt eē. ſedſequit̉ eſſe. Ad ſextū reſpondet Albertus. ꝙ aīa habet multis rōnibꝰ totalitatem. Unā habet quo ad vires. aliam habet quā tangit Augꝰ. ix. de trinitate qͦ adattributa ſua eēntialia q̄ſtꝭ vita. ſubſtātia. ſpūs. qͦ ad illa em̄ eſt tota in toto corꝑe. qꝛ in qualibet ꝑte corporis ēvita. ſubſtātia. et ſpūs. ⁊ anima eſt principiū et forma talium. et ẜm oīa hec ineſſe. eſt in rōne totalitatis ineē Dicitur etiā totū idem. qd̓ perfectū. et ſic eſt tota in toto corpore et in qualibet ꝑte. Si vero dicatur totalitas a totalitate ⁊ vniuerſitate viriū. erit in toto tota. ſꝫ nō in qͣlibetꝑte. et illam totalitatem tm̄ hic in ꝯmento dicit aīam habere. ſicut corpus totalitatem habet ſuoꝝ organoꝝ. licetvtiqꝫ priores etiam habeat totalitates. vt in ſcripto d̓t.Nec oportet eam eſſe diuiſibilem ſi dicat̉ tota qꝛ perfecta. ſiue vt totū idem eſt qd̓ perfectūAd ſeptimū repondet albertus in primo ſcripto. ⁊ in ſecūda ꝑte ſummeꝙ aīa rōnalis duo dicit .ſ. ꝙ eſt aīa. et ꝙ eſt rōalis Si accipiat̉ vt aīa tunc eſt actus corꝑis et habet potentias a ſeeffluentes quarū quedam ſunt affixe organis et quedānon. et ab illa hō eſt homo. et nō ab aīa ſenſitiua. qꝛ ſenſitiuum eſt ſolum in hoīe vt potentia iuxta predicta Si veaccipiat̉ ꝙ ronis eſt ſolū tunc nullius corporis eſt actus

id eſt nullius partis corporis qꝛ hoc mō potentie ſue nōſunt affixe organis licet accipiant per apprehenſionem apotentia affixa organo. vt eſt phantaſia vel memoria velexiſtimatioCirca predicta ſunt dubia varia. Primuꝫ eſt. An diſtinctio actusprimi et ſecūdi in textu poſita in qua dicit̉ ꝙ actus primus eſt ſicut ſcientia et ſecundus ſicutconſiderare ſit bona.Et videt̉ primo ꝙ nō Quia ſcīa eſt accidens tale āteſt ꝑfectio ſecūda. gͦ nō eſt actus pͥmus. Scd̓o ſic. exexemplis ph̓i videt̉ ꝙ actus ſcd̓s qui eſt oꝑatio nō ſꝑ inſit. ſꝫ ſeſe tꝑe ꝯſequunt̉ ſicut ſcīa ⁊ ꝯſiderare. figura enſis. et incidere. ſeſe tꝑaliter ꝯſequūtur. ſed iſtud nō eſt verum in actibꝰ ſiue operatōibꝰ aīe. qꝛ ſꝑ influit vitā aīa vegetatiua vel attrahendo nutrimentū vel digerendo velmēbris diſtribuendo ita ꝙ oꝑatio talis nō ſequit̉ aīamtꝑe ſꝫ ſimul eſt cū ea. gͦ nō ſunt exempla ꝯuenientia.Tertio ſic. Non vident̉ ſomnus et vigilia ſil̓itudinemhabere cū actu pͥmo et ſcd̓o Quia vtrūqꝫ horū vt dicit̉in libro de ſomno et vigilia eſt paſſio ꝯn̄s aīal ꝓpter ſenſibilem ꝑtem eius. et ita neutrū habebit ſil̓itudinē cumactu primo Sol̓o Alberti Sic Quia actus primuseſt qui dat eſſe ſpēm ⁊ rōnem ei cuius eſt actus. Actusvero ſecundus nō eſt principiū oꝑatōnis ſꝫ ipſa oꝑatioet ergo falſum eſt ꝙ aīa in qͣntū eſt forma eſt actus primus. ⁊ inqͣꝫtum principiū efficiens. eſt actus ſecūdus eificiens em̄ nunqͣꝫ eſt actus ſecūdus. nec hoc innuunt exempla textꝰ. Et gͦ dicit Auicenna in vi. ſuoꝝ naturaliūꝙ ꝑfectio pͥma eſt ꝓpter quā ſpēs fit ſpēs in effectu. Perfectio vero ſcd̓a eſt aliqͥd ex his que cōſequūtur ſpeciemrei. Aut ex actionibꝰ aut ex paſſionibꝰ ſicut ſcindere eſtenſis. et ſicut cognoſcere ⁊ cogitare ⁊ ſentire eſt motushoīs. et ſic oꝑatio q̄ nō ponitur. niſi ſubſtantia poſita. eſtde ꝑfectōibꝰ ſecūdis. Et ergo deceptus eſt. Cōmētator dicens de actu primo et ſecūdo ꝙ actus ſecūdus eſtforma a qua egredit̉ oꝑatio. primus aūt forma q̄ eſt ꝑfectio rei. qꝛ ſcd̓s actus potius eſt ꝑfectio cōpoſiti ſiue ſpeciei ꝯſtitute qͣꝫ ipſa forma. Illi tn̄ diſtinctioni actus primi ⁊ ſecūdi videt̉ Albertus fauere in ꝯmento Ubi dicitꝙ lucere eſt actus ſcd̓s lucis. ⁊ viuere vt eſt actus eſſentialis. actus ſecūdus aīe.Ad obiecta in oppoſitum.Ad primū eſt dd̓m. ꝙ ſcīa cōſiderat̉ dupliciter Unomodo in ꝯꝑatōne ad aīam. ⁊ ſic ip̄a eſt actus ſcd̓us. qͥaaīa eſt prior ea. Alio modo cōparat̉ ad ꝯſideratōem ſiue ſpeculatōem ⁊ ſic habet ſil̓itudiūem cū actu pͥmo licet ꝓprie nulla forma accn̄talis ſit actus primus Adſcd̓m reſpondet Albertus ꝙ exempla ph̓i nō ponunturniſi gratiā ſil̓itudinis. et nō niſi in his que ẜm aliqͥd ſuntab aīa. Scīa em̄ et ꝯſiderare ſunt ẜm intellectū ſpeculatiuum. ⁊ ſcīa eſt faciens ſcientē in actu. ꝯſiderare vero ēoꝑatio eius ẜm ꝙ in actu exiſtit. ſomnus ⁊ vigilia ſuntẜm primū ſenſitiuuꝫ. vt dicit ph̓s. Et in ſomno ligataeſt ſenſitiua vis ab exteriori actu. nihilominus tamē visſenſitiua conſtituit organum in eſſe. et ſic eſt actus pͥmꝰUigilia aūt eſt expanſio ſenſuū in actibꝰ exterioribꝰ ⁊ ſiceſt actus ſecūdus. Simili mō figura enſis eſt illa q̄ inducta eſt in ferrū ab artifice q̄ dat eſſe et rōem enſi. qꝛ inartificiatis figura dat eſſe et rōnem Incidere aūt eſt vt