AreſtotelisDe anima
ſuꝑnaturale ⁊ metaphyſicū Nam ꝑ aīmas qͥbus affigilcorꝑi ſuo eſſet ens phyſicū ⁊ corruptibile. ⁊ ꝑ aīam intellectiuā eēt ens ſuꝑnaturale ⁊ metaphyficū. ⁊ ſic vita ſua ꝑquā poneret̉ in ꝓpria ſpē ſua nunqͣꝫ moreret̉. Et quia illaaīa nō eſt actus corꝑis ẜm tale eſſe. cōueniret dicere ꝙ homo nihil aliud eſſet inſi intellectus corpori animali aſſiſtens. ex quo ſeq̄retur ꝙ homo ẜm ꝙ huiuſmodi non eſſetens ꝑ informationē ſeu ꝑ formalem ꝑticipationem ſed tm̄aīal formal̓r ⁊ inſtrumental̓r homo qd̓ eſt ꝯtra ph̓m dicentē ꝙ corpus aīme aptatur in analogia triplicis cauſeſcꝫ efficientis formalis ⁊ finalisAd obiecta in oppoſitūAd primū eſt dd̓m ẜm dn̄m Alb̓ ꝙ corruptibile ⁊ incorruptibile ꝑ ſe ⁊ in ſe ⁊ ẜm idem nunqͣꝫ ſunt vna ſub̓a. ⁊hoc mō nō eſt aīa rōnalis corruptibilis ⁊ incorruptibilis.Aīa aūt rōnalis q̄ eſt forma hoīs. eſt vna ſub̓a tota incorruptibil̓. ex qua fluūt q̄dam potētie oꝑantes in inſtrumentis corꝑalibꝰ ꝓpter quas in aliqͥbus viribꝰ q̄ nō oꝑant̉ ſinecorꝑe ꝑ accn̄s nō eſt ſeꝑabilis Et huius dat Alb̓. duplexſil̓e Primū eſt de nauta qͥ ſub̓aliter ſeꝑatur a naui. lꝫ nauigatio nō ſit ſine corꝑe. Sic etiā aīa ꝑ accn̄s in certis oꝑationibꝰ debilitat̉ qn̄ ſe neſcūt ⁊ deficiunt vires ſue ſenectute ⁊ debilitate corꝑis ⁊ tn̄ ẜm ſuā ſub̓am ip̄a manet. Secundū ſil̓e eſt in motu ꝓgreſſiuo. in quo mouēt intellectꝰet volūtas. vt in tercio huiꝰ dicet̉ qͦꝝ vtrūqꝫ eſt rōnal̓ aīeet cū oꝑatio illa nō ſit abſoluta a corꝑe. eo ꝙ ambulatō nōp̄t eſſe ſine pedibꝰ. pͥncipia oꝑatōis illius erūt oꝑantia in inſtrumētis corꝑalibꝰ Et ſi potētia aīe corrūperet̉ ꝓpter corruptōem oꝑatōis oporteret dicere. ꝙ aliqͣ ꝑs aīe rōnaliscorrūperet̉. Et ita vna ꝑs aīme eſſet diſtīcta ſub̓a ab alia.Relinqͥtur igit̉ ꝙ aīa hoīs eſt tota ꝑ ſe incorruptibilis ⁊ ſeꝑabilis. licet in qͥbuſdā potētijs ſit corruptio ex corruptione corꝑis ⁊ ꝑ accn̄s Ad primā confirmationē eodē mōdd̓m eſt ꝙ potētie aīe rōnalis ſeꝑate ſunt in ſub̓a aīe. ſꝫ ẜmoꝑatōes ex organis deficiētibꝰ corrūpunt̉ Ad ſcd̓aꝫ cōfirmatōem eſt dd̓m ad minorē. ꝙ aīa vegetabilis ⁊ ſenſibilis in hoīe nō ſunt ab agēte intrīſeco Quia ſub̓a aīe ronalis ẜm ſe totā eſt ꝑ creationē. qꝛ infundit̉ corꝑi organico ⁊ in qͥbuſdā ꝑtibꝰ eius oꝑatur oꝑa aīe vegetatīe. ⁊ in qbuſdā ſenſitiue. ⁊ ſic minor eſt falſa Ad ſcd̓m rn̄det Albertus ꝙ nō ſeqͥtur Sēſibil̓ ⁊ rōnalis in hoīe ſtꝭ vna ſubſtātia. gͦ vbicūqꝫ eſt ſenſus ibi eſt rō. ſed ſeqͥtur vbicūqꝫ eſtſenſus in hoīe ibi eſt ſub̓a aīe rōnalis. qꝛ ſenſus ⁊ rō vniunt̉ in hoīe in vna ſub̓a Ad terciū dd̓m ꝙ vegetatiuuꝫet ſenſitiuū nō hn̄t oꝑatōes diſtinctas in hoīe Quia nonagunt in hoīe niſi actu aīe rōnalis. ⁊ ita ſenſibil̓ non ſenſificat niſi ad actū aīe rōnalis. ⁊ ſic ſꝑ p̄cedens animat ⁊ agitin forma ſequētis. ꝓpter quod in hoīe nullo mō hn̄t oꝑationes diuiſas. Et hoc eſt qd̓ d̓t Auguſt. in liº de eccleſiaſticis dogmatibꝰ ſic Neqꝫ duas aīas in vno hoīe eē dicimꝰſicut Iacobꝰ qͥdam ⁊ alij ſyroꝝ ſcribunt vnā aīalē qͣ animet̉ corpus. ⁊ ſit īmixta cum ſanguine. ⁊ aliam ſpūalem q̄rōem amminiſtret. Sed dicimꝰ vnā ⁊ eandē aīam in homine q̄ ⁊ corpus ſua ſocietate viuificet. ⁊ ſemetip̄am ſua rōne diſponat hn̄tem in ſe libertatē arbitrij. Et ſic patꝫ ꝙ incorꝑe homīs aīa rōnalis vbiqꝫ vegetat ⁊ ſenſificat quāuis nullum organū corꝑale ſit organum intellcūs ⁊ rōnisin quo ſuas exercet oꝑationes. ſed vbi vegetat. vegetat ꝑpotentiā aīe rōnalis que eſt vegetatiua. ⁊ vbi ſenſificat.ibi ſenſificat ꝑ potentia aīe rōnalis. que eſt ſenſitiua. qͥcqͥd
em̄poteſt virtus inferior p̄t ſuꝑior ⁊ non econtra. Sed ꝙq̄dam mēbra non ſunt ꝑceptiua ſenſus vt oſſa ⁊ cartilagines ⁊ ligamenta ⁊ pili dicūt Areſto. ⁊ Auicenna eſſe ex eoꝙ non habent mediū in tactu. qd̓ eſt caro neruoſa. neruisdirectis ab anterioriꝑte cerebri ad membrū illud. qꝛ ab illa ꝑte cerebri diffundit̉ ſenſus in totū corpus Sunt enimterreſtria dura in que non p̄t penetrare ſpūs ſenſitiuus.nec poſſunt tꝑari ad molliciē medij tactus. eo ꝙ a virtuteformatiua ⁊ regitiua ordinata ſunt ad corꝑis colligatōeꝫet ſuſtentatione quod non niſi ꝑ dura fierꝭ potuit. Excipitur aūt ab Auicenna vnū os. dens ſcilꝫ quē d̓t habere medietatem quandam in tactu licet exiguam. ⁊ inde ꝓuenitdolor dentium. maxime ꝓpter neruos vicinos cerebro ihqͥbus radicant̉ dentes. Ad quartum eſt dicendū ꝙ vegetatiuū ſenſitiuū ⁊ rōnale nunqͣꝫ diuiſa ſunt in homine.nec loco nec tempore. ſed ſemꝑ ꝯiuncta eſſentia ⁊ ſubiecto ſiue ſubſtantia. In xvi. vero de animalibꝰ Ph̓s loquēscontra Platonē qui dicebat ſemen eſſe ꝑuū animal. oſtendit qūo virtus formatiua cōtenta intra viſcoſitateꝫ ſeminis maris (quod dixit intrare in ſemen femine ſicut ſputum in corpus. ⁊ ſicut coagulum in lac quod ſpūaliter penetrat in ipſum lac. comprehendit ip̄m totum. ⁊ ſicijt fexmentum in paſtam quod ſimiliter penetrat ip̄aꝫ) oꝑaturad corꝑis organici p̄parationē. Et quo ad hoc d̓t ꝙ ꝓperatur primo cibando. digerendo que ſunt oꝑationes vitenon anime que ſit in ſemine. ſed formatiue virtutis que ēvt artifex. eo ꝙ habet inſtrumentū calorem celi. ⁊ caloremanime generantis. ꝑ quē deſcindit̉ ſemen. ⁊ caloreꝫ matricis matris ⁊ ſcd̓o eifdē caloribꝰ ⁊ eadeꝫ virtute que eſt inſemine ſicut artifex format membra ſenſitiua in quibus ꝑficiunt̉ oꝑationes ſenſuū. In quibus vt d̓t Auicenna. primo formant̉ oculi. ⁊ vltimo complentur. et tercio eademvirtus formatiua eiſdem caloribus diſtinguit membra ꝑtinentia ad oꝑationes animales anime rationalis. ſicut cellulam interiorem capitis ⁊ mediam ⁊ poſtremā in quibꝰdiſcurrit ſpūs animalis deferens ſpūs ad oꝑationes ratōnis. et ideo d̓t ꝙ in talibus oꝑationibus nō eſt viuū ⁊ animal. nec animal ⁊ homo ſimul Uult tamē ꝙ completo iāpartu ⁊ organizato. ſimul idem ſit animal viuum ⁊ homoEt ſic manifeſtū eſt ꝙ aīa vegetabilis ⁊ ſenſibilis nō ſtꝭ inſemīe ſic̄ actꝰ in potētia. ſed ſicut artificiatū in artifice Uixtus em̄ formatiua eſt in ſemine. ⁊ illa iuxta dicta format organa. ſicut ſi intelligamꝰ ſpēm domus q̄ eſt in mente Architecti egredi de ip̄o. ⁊ ītrare ligna ⁊ lapides. ⁊ ſic formare domū ſine manibus Architecti. Sic em̄ figura domꝰinducta ẜm eſſe differta ſpē formante lapides in domuꝫ.eo ꝙ ſpēs formans ſimplex eſt ⁊ nullius figure. Figura atinducta nō eſt ſimplex cum dicimus ſpēm domus eē in lapidibus ⁊ lignis. que in domus figuram conuertunt̉. ⁊ ſicph̓us vult ꝙ ſpēs anime ſit in ſemine formans ⁊ figurāsorgana. que virtus formatiua vocatur. ⁊ hoc eſt animā ineſſe ẜm quid. hoc eſt ẜm ſpēm ⁊ virtutem aīme que formatiua vocatur ſed non ineſt ẜm ꝙ eſt actus ⁊ ſubſtātia quedam aīmati corporis niſi in corꝑe organico completo Etiſte eſt intellectꝰ ph̓i in loco allegato. ⁊ iſto mō ſeip̄ꝫ ibi exponit Ad quintū eſt dicendū ꝙ non valet conſequētia.quia in generatione homīs non additur aīma anime ſicꝭin generatione mixti additur forma formis eo ꝙ in generatione animatoꝝ generans eſt virtus ẜm genus ⁊ ſpēmdiſtincta in diuerſis aīatis. In generatione vero mixti exſimplicibꝰ elementis eſt vna virtus generalis ⁊ cōis q̄ diſtincta ſub ſuo genere educit diuerſos actꝰ mixtoꝝ. ꝓpter