Druckschrift 
De anima : Mit Epitoma von Gerardus de Harderwijck
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

SecundusLiper

in corꝑe organieo loco diuiſa ſunt. q̄cunqͣꝫ ſunt loco diuiſa. ſunt etiā ẜm ſubſtantiā diuiſa eſſe. ergo videt̉ vegetatiuū rōnale ẜm eſſe ſubſtantiā in hoīe ſunt diuiſaQuarto Quecūqꝫ ſe inuicē p̄cedunt ẜm tēpus. diuiſaſunt ẜm ſubſtantiā eſſe Sed in hoīs generatione vegetatiua ſenfitiua rōnalis p̄cedunt ſe ẜm tp̄s. ergo etiā ſuntdiuerſe aīe ſiue eſſentie ẜm ſubſtantiā. Minor ꝓbaturph̓m. xvi. de aīalibus. dicentē in generatione hoīs eſtviuū aīal ſil̓. ſed prius viuū poſtea aīal poſtea homo.Embryo em̄ pͥus tꝑe trahit nutrimentū. ſanguinē menſtruoſum. qͣꝫ ſentiat. tale eſt opus vegetatiue. Similiterembryo pūctus acu ꝯtrahit̉ hoc fit ſine ſenſu tactuset tn̄ nihil adhuc agere p̄t intellectu diſcretiuo. igitur ⁊c̄Quinto Forme elementoꝝ in mixto non ſunt vna forma. ergo tres aīe ſunt in hoīe vna ſubſtātia An̄s ſupponit̉ manifeſtū Cōſequentia ꝓbatur ſimile SextoQue differūt ſpē poſſunt eſſe vnū in ſub̓a. ſed iſte tresaīe differunt ſpē. ergo ſunt vnū in ſub̓a Pro veritateq̄ſiti eſt ſnīa btī Auguſtini in libro de eccleſiaſticꝭ dogmatibꝰ. dn̄i Alberti Areſtotelis. ponit̉ iſte diſcurſus.Maior Sicut trigonū in diuerſis diſtīguit̉ a tetragono. in eodē. cōtinet̉ in eo. ſic vegetatiuū ſenſitiuū ſunt in intellectiuo. que ta in plāta bruto hoīe diſtinguuntur inter ſeeſfential̓r ſpecifice. reqͥruntqͣꝫ ꝓpriam materiam a dominio elementoꝝ formaliū ꝯplexionatā. ſicut inanimatū potentiā elementoꝝ ma.terialiū tm̄ cōmixtā. Minor. Simplicitatitaliū eſſentiaꝝ derogat ml̓tiformitas naturaliū potētiaꝝ. ſꝫ ẜꝫ exigētiā ꝑfectōis formaliūentelechiaꝝ diſponuntur alterabiliter potētiemateriaꝝ Concluſio Igit̉ in vno viuente homine vegetatiuū ſenſitiuū intellectiuum ſuntpotentie vnius ſimplicis eſſentie. in diuerſisanime a ſe inuicem diſtincteQaior ꝓpoſitio habet tres ꝑtes. Quaꝝ prima ꝓbaturſic. Quia figura triagularis qͣdrāgularis ſunt diuerſefigure ſpēs. ergo in diuerſis a ſe inuicē deſtinguunt̉. ſicꝭ ſpecies vnius generis tn̄ ſicut in eodē. numerus ternariuscontinet̉ in qͣternario Ita triāgularis figura ſiue trigonūcōtinet̉ in qͣdrangulari figura. ſiue tetragono Qd̓ ptꝫ. qͥaſi in tetragono a pūcto cuiuſlibet anguli ad punctū oppoſi anguli ducat̉ linea. tot erunt in qͣdrangulo ſiue tetragono trigoni quot ſunt anguli Id eſt ſicut ſunt qͣttuor anguli. ita erūt quattuor triāguli ſiue trigoni eodē eſt devegetatiuo ſenſitiuo reſpectu intellectus. Quia ficꝭ trigonū ē in tetragono niſi ẜm tetragoni. potētiā trigoni Ita vegetatiuū ſenſitm̄ ſtꝭ in rōnali niſi ẜꝫnalis potentiā vegetatiui ſenſitiui Scd̓a ꝑs ꝓbatur.Quia planta brutū homo diſtinguūtur inter ſe eſſentialiter ſpecifice aliquā formā ſuꝑ materiaꝫ eleuatā. talisaūt eſt niſi aīa. Ergo in his ſic diuerſis diſtinguunt̉ aīeiſte eſſentialiter ſpecifice. Tercia ꝑs ꝓbatur ſcilꝫ materia animatoꝝ dꝫ eſſe ꝯplexionata a dominio elementoruꝫformaliū ptꝫ. Quia aīma eſt motiua ꝑfecti aīati. ergo mouet materiā ſuam extra locū terre aque Cuius ſignumeſt ipſa vtit̉ qualitatibꝰ ignis aeris ad mouendū ſuaꝫmateriā ſcꝫ calore ignis ſpū aereo. que mouent humo-

res mēbra ſolida a dominio terrea Inanimata vēro ſiue naturalia ſunt talia a forma eſt natura. dans eſſe rm̄et non mouens ſuam materiā. ergo materia eoꝝ debet eſſemixta immobil̓r cōſiſtens. immobilitate qͥdem pͥuantemotū ad extra ſeu mobilitatē in dominio elementoꝝ materialium que ſunt aqua terra. que ſunt elemēta magismaterialia inquantū magis recedunt a primo corꝑe. ſcilcꝫceleſti Minor habet duas ꝑtes Prima patꝫ. quia ſimplices eſſentie poſſunt eſſe fecūde in gradibꝰ ꝑfectionalibꝰergo poſſunt habere multas potētias. que tamē vniunt̉ intali ſimplici vna eſſentia. ꝓpter quod multitudo illa in nullo p̄iudicat ſimplicitati. nec eſt vnio iſta materialis confuſiua. ſed potius finalis diſtinctiua Scd̓a pars ꝓbat̉.quia ẜm exigentiā finium diſponunt̉ media. Sed formeſunt fines potentiaꝝ materieꝝ. Igitur oportet materiasẜm forme introducēde reqͥrunt diſponi. alterationēp̄parari. Alteratio vero eſt via in generationē. hoc modo intelligit̉ dictum Platōnis aſſerentis formas dari ẜmmerita materiaꝝ Sed contra hoc arguit̉ Si ẜm exigētiam formaꝝ diſponerent̉ materie tunc accidens p̄cederꝫſubſtantiā tꝑe ſicut alteratio generationē. Solutio Materia cum ſuis accidētibus cōſideratur dupl̓r (gracia exēpli Corpus in homīe) Uno ẜm potentiā formalē formabilē eſſe determinate forme ſpecificabilē. quo accipitur corpus vt eſt in potentia generica ſpecificabili perſubſtantialē vitam anime rōnalis. ſic p̄uenit aīam Aliomodo conſiderat̉ ẜm potentiā ſubiectiuā tunc ſequiturSicut in ꝓpoſito corpus humanū vt eſt potētia ſubiectīaindiuiduas ſuppoſitans hmōi vitam ſeqͥtur eam. Et ſimili modo dicendū eſt de accidentibus. quia accidētia diſpoſitiua corporis vt ſic habent eſſe generis. quod indirecteet cōcomitant̉ preuenit accidentia ſpecifica indiuidualiacorporis animati. ſicut potentia latens ſub illis accidentibus p̄uenit directe actum latentē ſub his Et ſic ſaluaturhoc cōmune dictum Dans formā dat ꝯſequētia formaꝫFormā em̄ genericaꝫ conſequūtur accidētia generica. ſpecificam ſpecifica Indiuidualem indiuidua. reddendo ſingula ſingulis. tamē accidētia generica p̄ueniunt formaꝫſpecificam vel indiuidualē. diſponunt ad eam. ſed nunqꝫ accidētia ſequētiaformā vt ſic. diſponunt ad illaꝫ quāſequūtur. Concluſio ſeqͥtur ex premiſſis. Et poteſt ſiccōfirmari. quia quorūcunqꝫ oꝑationes eſſentiales ſe mutuo impediunt remittunt conuerſionē auerſionē illafundant̉ in vna ſubſtātia. Sed ſic eſt de oꝑationibus predictaꝝ animaꝝ. ergo ⁊c̄. Maior eſt manifeſta. quia conuerſio auerſio ſunt actus vnius oppoſito modo ſe habētis Minor patet exꝑimento. Experimur em̄ intenſeuerſus ad actum vnius potētie remittitur in actu alteriusſicut ſtudioſus in actu rōnis remittitur in oꝑatione ſenſitiue vite nutritiue. ſil̓iter cōuertens ſe nimis ad ſenſibilia amittit vſum rōnis intenſum. ſic de alijs potentijs.Secūdo confirmat̉. quia vnius rei ẜm ſpeciem perfecte eſttm̄ vna forma. al̓s non eſſet vnū ens. homo eſt hmōi ergohabet tm̄ vnā animā. Tercio Si in homīe eſſent tres aīeſubſtantial̓r diſtincte vnaqueqꝫ poſſit ſine alia exire in operationē ſuam ꝓpriam. ſine rephenſione aut culpa in eadem delectari. cum dans forma dat cōſequentia eam. quibus ꝑficitur in bono optimo ſui finis. Hec aūt ſunt potētie oꝑationes cum gaudio ip̄is cōnato. licite ſine lege rōnis diffundi p̄t in voluptatibꝰ carnis qd̓ eſt obuiumcatholice fidei morali ph̓ie. Quarto. Si in homine cēnt