De animaAreſtotelis.
Quinto videt̉ ꝙ ſcd̓a nō demōſtret pͥmā. qꝛ ſcd̓o poſterioꝝ d̓r ꝙ definitio nō p̄t eē cōcluſio demōſtratōnisſed mediū. Igit̉ nō p̄t pͥma demōſtrari de definito perſcd̓am. Pro ꝟitate qͣſiti ē ph̓s ⁊ ponit̉ iſte diſcurſusMaior Generalis eſt definitio anime prima. dicens tantū qͥd eiuſdē ẜm ꝙ eſt aīa. Minor Preter hanc ſecunda: ex gradibus v̓ite venata. pͥmā notificat: et paſſiones de qualibet ſigillatim demonſtrat. Concluſio Igitur vtſciret̉ nedū qͥd ſed etiā ꝓpter quid. ph̓s pͥme ſecundam definitōnem ſuꝑaddit.Maior ꝓbat̉. qꝛ pͥma definitio indifferēter cōuenitcuilibet anime. eo ꝙ q̄libet talis eſt actus corꝑis. gͦ bn̄d̓r generalis dicens qͥd eſt aīa ẜm ꝙ hmōi. Quod notanter additur. qꝛ vt dicit Albertꝰ in ſcd̓a ꝑte ſummepoſt Auicennā in. vi. de naturalibꝰ ſicut nauta habꝫ duplicem definitōem. Unā ẜm ꝙ ꝯſideratur in ſeip̄o ẜmquā dicit̉ artifex arte regens nauim. et aliā ẜm ꝙ operationes nauticas operatur inſtrumentis nauis. themone ſcꝫ velo malo et remis. Ita aīa duplicem hꝫ definitōnem. vnā ẜm ꝙ oꝑatur oꝑa vite in corꝑe in organis eiꝰet hoc mō vt d̓t ꝓpō definitio pͥma d̓t qͥdditatē anime.Aliā hꝫ definitōem q̄ dat̉ de ea ẜm ſe et ẜm ꝙ eſt ſeꝑabilis a corꝑe. maxime ẜm ꝑtem illā ẜm quā nullius corporis eſt actus. hoc eſt intellectiuā. ẜm quā ꝑtem oꝑat̉oꝑa vite in feip̄a quō d̓t Iſaac in libro de definitōibꝰ ꝙaīa ratōnalis eſt ſubſtātia in vmbra intelligētie creata. ⁊Dioniſius ꝙ ſummū rōnis. attingit infimū intelligentie. Et ſic ē q̄dā nobilis ſubſtātia. ꝯſiderata ẜm ꝙ eſtẜm ſeip̄am in p̄dicamēto ſubſtātie. ⁊ res ſui generꝭ Ethoc mō nō notificat̉ pͥma definitōe ſꝫ potiꝰ a Seneca ꝙeſt ſpūs intellectualis ad beatitudine in ſe et in corporeordinatꝰ. Et ab Alexādro in libro de motu cordis. ꝙeſt ſub̓a incorporea. illuminationū q̄ ſunt a pͥmo. ſcd̓a relatōe ꝑceptibilis. ⁊ hoc mō etiā eā aliquo mō ſcd̓a notificatꝰ Propt̓ qd̓ d̓t Minor Preter hāc ſcd̓a ⁊c̄. Queoſtendit̉ ꝑ ph̓m in textu qͥ eā inueſtigat ex gradibꝰ viuēdi. Ita ꝙ ẜm illos p̄t ſigillatim cuilibꝫ aīe applicari Cuius exemplū ē vt Aīa vegetatiua eſt pͥmū pͥncipiū quoviuimus Aīa ſenſitiua pͥncipiū pͥmū quo ſentimꝰ. Etintellectiua quo viuimꝰ. ſentimus. mouemur ẜm locuꝫet intelligimus. Et nedū p̄t ſic applicari cuilibet aīe ingenere ſꝫ etiā cuilibet ẜm ſpēm ſpēaliſſimā. Ita ꝙ anima vegetatiua eſt pͥncipium vite in tali vel tali aīato ẜmſpēm. Et aīa ſenſitiua ſil̓r pͥncipiū quo ſentimꝰ ⁊ ſic dealijs. Cū aūt d̓r Aīa eſt pͥncipiū qͦ viuimꝰ. qͦ ꝯſtruit̉ inhabitudine triplicis cauſe agentis. formal̓. efficiētis. etfinalis. Formal̓ qͥdē vt ex p̄dictis patuit. Efficiētꝭ ꝟoqꝛ ē pͥncipiū effectiuū reſpectu oꝑationū ex potētijs aīeelicitaꝝ. q̄ dicunt̉ actꝰ ſcd̓i. qͣs oꝑatōes aīa mediātibusorganis tāqͣꝫ inſtrumētꝭ efficit .i. extra ſuā ſub̓am facitſeu ꝓducit ⁊ exerit. Finalis qͥdē. qꝛ tota diſpoſitio materie ⁊ oꝑatio nature. miniſtrātis aīe in oꝑationibꝰ eiusfit ꝓpt̓ aīam. ⁊ ducit̉ ab ea in ꝑticipatōem diuine bonitatis. ⁊ ſubiecta ei ſuſcipit impreſſiones formal̓r. Et ſicpꝫ ꝙ aīa ē pͥncipiū pͥmū qͦ viuimꝰ .i. eēntialit̓ viui ſumꝰ.ſentimꝰ .i. ſenſitiui ſumꝰ. Intelligimꝰ .i. ītellectiui ſumꝰ☞F Sed contra predicta arguitur ſic. Anima noniuit. ergo nō eſt vite pͥncipium. Antecedens ptꝫ quia
nihūl viuit niſi habeat vitā ſibi formal̓r ꝑticipatā. Sedtaliſmodi nō ē aīa. Ad qd̓ rn̄det Albertꝰ ꝙ viuere eſtactꝰ eſſentialis aīe qͥ ſupponit̉ in oī oꝑe ſuo vt fundamētum. eo ꝙ oīs aīa hūc actū effluit in corpꝰ qd̓ aīat. et apͥncipaliori mēbro corꝑis qd̓ eſt cor. vel ab eo qd̓ eſt loco cordis influit ip̄m. ⁊ iō viuere viuētibꝰ eſt eē. Uitavero p̄t dupl̓r ꝯſiderari. vnoº ꝓut eſt ab aīa. ⁊ alio mōvt eſt in corpore. ẜm ꝙ eſt ab aīa ſic eſt actꝰ eſſential̓ eiuſdem. ꝓut aūt ē in corꝑe ſic eſt formaliter adherens corpori et ab eo d̓r caro viua. ⁊ corpus viuū. qꝛ oīs ꝑs alimentū accipiens viuit. Sed nō oīs ꝑs formaliter ſentitqꝛ oſſa nō ſentiunt et tn̄ viuūt. Et ſic aīa in ſe d̓r viuerecauſaliter. ⁊ eſſentialiter. qꝛ eſt cā vite et viuā in ſe. ſicutlux d̓r luminoſa et cā luminis. Corpꝰ vero viuit ꝑticipatiue. eandē recipiendo ab aīa. eſſentialiter viuente etcauſaliter. Qꝭ aūt eſſentialiter viuat pꝫ. qꝛ ſuꝑiora corpora dicunt̉ viuere nobiliori vita. qꝛ nihil eſt in eis ex ꝑte motoris ⁊ mobilis qd̓ eſt vite ꝯtrariū vel differētervitā ꝑticipans. ſicut in nobis ſunt oſſa nerui. caro. pili. qͥdiuerſimode vitā ꝑticipant. Sicut ergo eſſe generalitereſt actus eſſentie in eo qd̓ vere ē. Ita viuere eſt actꝰ aīein eo qd̓ aīatum eſt. Et ergo peccatū eſt in definitōe vite quā dat Dionyſius dicens ꝙ vita eſt motus generis nutribilis naturā aſſequens Quia nō eſt tm̄ generenutribilis ſꝫ oīs aīe in corpus aīatū. ⁊ a pͥncipali membro qd̓ eſt cor vel loco cordis in oībꝰ viuis Qꝭ auteꝫiſta ſcd̓a definitio demonſtret pͥmā de definito. pꝫ ꝑ eundem ph̓m in textu. comꝑantē duas definitōes aīe duabus definitōibꝰ tetragoniſmi. vbi ſcd̓a demōſtrat pͥmāet ſic ip̄a d̓t cām quare aīa eſt actꝰ corꝑis organici phyſici. Ita ꝙ pͥma eſt ſicut ꝯcluſio. ⁊ ſcd̓a ſicut pͥncipium.Uerbi gratia. talis p̄t formari demō ſtatio Om̄e pͥncipium pͥmū vite ſiue quo viuimus. ſentimus ⁊c̄. eſt actꝰcorporis organici phyſici. Aīa eſt pͥncipium pͥmū quoviuimus ſentimus ⁊c̄. ergo eſt actꝰ corꝑis organici phyſici. Per iſtā etiā ſigillatim de qualibet aīa demonſtratur paſſiones. vt in ſequentibus patebit ꝑticulariusCōcluſio ptꝫ qꝛ ad hoc ꝙ ſcīa rei ſit completa. oportet rem ſcire tam quo ad qͥd qͣꝫ etiaꝫ quo ad ꝓpter quidtam in eſſentia qͣꝫ in poteſtatibus ſuis. Et ideo cū prima definitio d̓t tm̄ qͥd. exn̄s ꝓpter hoc generalis. ꝯueniens anime in cōmuni et in genere exn̄s eqͥuoca eqͥuocatione phyſica. inquantū aliter aīa vegetatiua eſt actꝰ corporis et aliter ſenſitiua et aliter intellectiua ꝯgruuꝫ fuitſuꝑaddere pͥme definitōi iſtā ſcd̓am. q̄ ẜm naturā pͥor ēinquantū aīa pintelligit̉ naturaliter. in ſe fontaliter vitāhabere. an̄qͣꝫ illā corpori cōmunicet. ſicut pͥus ẜm naturam eſt aqua in fonte qͣꝫ in alueo recepta.Ad obiecta in omoſitūAd pͥmum eſt dd̓m ꝙ vnius definiti eſt vna definitio ſubſtantialis cōpleta ⁊ ꝑfecta. Iā nō eſt quelibꝫ iſtarum ꝑfecta. ſed ſimul complent vnā definitōem ꝑfectaꝫEtiam poſſunt vnius definiti eſſe definitōnes pluresquādo nō ſunt eiuſdē ordinis. Sicut in ꝓpoſito. vna definitio eſt materialis. alia formalis vna dicit quid ⁊ aliaꝓpter quid Ad ſcd̓m eſt dd̓m ꝙ anima eſt pͥncipiataeffectiue a deo. tamē eſt pͥncipium intrinſecum et formale reſpectu corporis aīati. Ad ꝯfirmatōem dd̓m eſt.ꝙ licet pͥncipium ſit cauſa formalis tamē alia ratōne dicitur anima pͥncipium. et cauſa formalis ſiue actus. qͥapͥncipium dicit̉ inquantū in ſe eſt eſſentialit̓ viua. ⁊ fore iij