De animaRſtotelis

ſententiā Hyeronimi ⁊ Auguſtini. ergo ip̄a eſt a virtute diuina ſeu creatiua q̄ rem ex nihilo in actum eſſendi ſua om̄ipotentia vocat: Anima vero ſenſitiua eſt avirtute formatiua. qꝛ in ſemine ẜm Platonē in Mēnone eſt virtus quedam q̄ eſt ſicut ꝑuus pater: cooꝑansad anime ſenſitiue generatōem. Anima vero vegetatiua que eſt infima. illa oritur a vi ſementina. qꝛ ex ſemine talis anima ꝓcreatur. Tertia ꝑs ꝓbatur. Quiaanima intellectiua in ſe continet vnitiue ꝑfectōnes omnium p̄cedentiū. ergo excedit animā ſenſitiuā. Illa vero includit ꝑfectōnem vegetatiue. vt in ſequentibꝰ patebit. Et illa ꝯſequenter ꝑfectōnem nature ꝓpter quodexcedit naturam in hoc ꝙ eſt mouens materiā ſuā Iuxta prius dicta. Suꝑant aūt predicte ſe ẜm eandem ꝓportōnis legem. Quia eſſe. viuere. ſentire. et intelligerehabent ordinē originalē. cuius ordinis gradꝰ ſtꝭ equediſtanter adinuicem relatiui. Alias talis ordo eſſet irregularis. Ergo ẜm viam generatōnis (qui eſt ab imꝑfectioribus) eſſe. quod reperit̉ in naturalibꝰ eſt pͥmum.deinde viuere quod reperit̉ in plantis ſcd̓m. Tercio ſentire quod reperit̉ in brutis. et quarto intelligere quodin hominibꝰ. Licet ẜm viam ꝑfectōnis quō enumerant̉in ꝓpoſitōne. intellectiuū ſit pͥmum tāqꝫ om̄ia alia preſupponenes in mortalibꝰ vt dicit ph̓us in textu et ſicſemꝑ ꝓportionabiliter. ſed non om̄ino ſimiliter ſicut ſecundū excedit primum ita terciū ſecundū et quartumtercium. Minor ꝓbatur. qꝛ vt natura. ſic reqͥrit ſubiectum materie cui dat eſſe. et in quo formaliter ſubiectetur. Sed vt anima et motrix reqͥrit mobile cui dat ſeuinfluit motum. Et qꝛ actus diſtinguit potentiā obedientialē ſiue ſeruile ſui inſtrumēti. et virtus agentis pͥncipalis diſtinguit potentiā obedientialē ſeu ſeruilē inſtrumenti. Et virtus actiua mouentis vim paſſiuā mobilis. ergo corpus diſtinguit̉ organice ẜm exigentiā viriūanime. Quod ꝯfirmat̉. qꝛ qualis eſt numerus ⁊ ordoin quātitate virtuali forme. talis eſt numerꝰ ⁊ ſitꝰ ꝑtiūin quātitate molis materie. Hinc ẜm ꝙ aīe ſunt ꝑfectiores ⁊ digniores. ẜm hoc corꝑa ſunt meliꝰ ⁊ peiꝰ organizata Cōcluſio ſeqͥtur ex p̄miſſis. Eſt em̄ hec definitio aīe materialis. nō qͥdem a materia ex qua fiat aīaſed in qua eſſe habꝫ. Et ergo corpus quod ponit̉ in obliquo in definitiōe eius nō eſt ſpecies ſubſtātie ſiue forma totius. ſed potius eſt altera pars cōpoſiti. Dicituraūt actꝰ anima nō qͥdem ſcd̓s. qͥ eſt ip̄a oꝑatio vite ſꝫactus ſubſtātialis et pͥmus qͥ dat eſſe ſpēm et rōnem eicuius eſt actus. Corꝑis aūt phyſici et organici qd̓ eſtſicut ſua ꝓpria potentia. eo ꝙ actus actiuoꝝ ſunt in patiente p̄diſpoſito. Dicit̉ aūt notanter corꝑis phyſici addrām aīe nobilis q̄ ſupra phyſim et naturā ꝯiungit̉ corpori celeſti. nō exiſtens īmerſa materie ſue ſicut aīa nr̄a.Organici vero addit̉ iuxta p̄dicta ad deſignandū vimeffectiuā reſpectu vite ⁊c̄. Nō em̄ corpꝰ aīatum pōt eēſimplex aut tantū mixtū. ſꝫ neceſſe eſt ip̄m eſſe cōplexionatum et organizatū. Quia corpus ſimplex appropriatſibi vnā qualitatē in ſummo que corrūpit vitam ⁊ mixtum Nec poteſt eſſe mixtū ſine cōplexione. qꝛ tale inclinatur a ſimplici elemento dominate in ip̄o iuxta modūet facultatē eius. elementa em̄ īmixto nō ſunt ẜm ꝓportionem arithmeticā. ergo neceſſe eſt ꝙ ſemꝑ vnum elementū dominet̉ ẜm cuius motum ip̄m mixtū dicit̉ moueri. et etiā qꝛ pure naturale eſt nō habens in ſe effectm̄

ſed ꝯplexio excellentiā mixture in humeroſam mobilitatē temꝑat cum ſic materiā anime ſubiectā motiuitatiobediētem eidē reddat. Sed qꝛ huiuſmōdi humor homogeneus eſt ⁊ vnius potētialis obedientiē nō ſufficienter comꝑatur anime niſi in d̓iuerſas figuras diuerſorum organoꝝ terminet̉ ẜm exigentiā viriū eius. vt mota vna ꝑte nō agitet̉ totus. ſed tantū illa que tali vel talipotentie motiue ſubijcit̉ ne fiat confuſio. Et vt ſit talisdiſtinctio et ſitus mēbroꝝ qualis eſt diſtinctio et ordopotentiaꝝ. Addit̉ finaliter vitam habentis in potentia formali ſeu actiua in ordine ad vitam ſcd̓am. et̓ nonin potentia materiali ad vitam primā. Per quod notat̉ẜm ph̓m differētia anime et forme ſeminis. Quia ſemen eſt in potentia ad pͥmam vitam. eo ꝙ nondū organizatū eſt. valens exercere oꝑatōnes que ſunt vita ſecūda. exercita a vita pͥma. Sed anima eſt actus corꝑis inactu pͥmo vite et in potentia tantū ad vitā ſcd̓am.Nō obtecta in omoſitūAd pͥmum eſt dd̓m ꝙ eſt tantū triplex anima. Ignobilis. que eſt formalis et intrinſeca materie. ſed animaceli eſt nobilis. materie vili nō immerſa de qua nō ē ſermo in hoc loco. Ad ſcd̓m reſpōdet Albertus ꝙ illadefinitio Auicenne bona eſt ⁊ eandem ſententiā ꝯtinet̉cū definitōne Areſtotelis: Quia aīa eſt prima ꝑfectioid eſt pͥmus actus. Perfectio aūt corꝑis naturalis vtidem dicit dupl̓r dicitur. vna que ẜm ſubſtantiā eſt corporea et dimenſa q̄ eſt in maiori maior. et in minori minor. et talis ꝑfectio corꝑis naturalis nō eſt anima Aliaeſt ꝑfectio corꝑis que ẜm ſubſtantiā eſt incorporea ⁊ indiuiſibilis. ſed ẜm potentiā in ꝑtes et potētias eſt diſtributa. nec in maiori eſt maior. nec in minori ē minor. ⁊ talis ꝑfectio eſt anima. Ticit̉ aūt in eadē definitōne ꝙ eſtꝑfectio pͥma. qꝛ in om̄ibus corporibꝰ nat̉uralibꝰ ⁊ artificialibus pͥma ꝑfectio eſt que dat eſſe ſimpliciter. Scd̓aaūt eſt que ꝑficit ad agere. et eſt exemplum ph̓i. in artificialbꝰ. Sicut figura enſis dat enſi eſſe in ſpecie artificiati. Incidere aūt ꝑfectio eſt in agere. ad cuius oꝑatōnesdatur ꝑfectio pͥma que eſt figura. Simil̓r pͥma ꝑfectioeſt que dat eſſe animato in ſpecie animati. Scd̓a autēꝑfectio eſt in operibꝰ animati viui nutriendo. ſentiendo.mouendo de loco ad locum et intelligendo que ſunt inanimali ſicut vigilia. que nihil aliud eſt niſi expanſio caloris et ſpiritꝰ ad exteriora. qꝛ illis duobꝰ mēbra ꝑficiūtur ad oꝑa vite. ꝓpter quod dicit ph̓us ꝙ anima eſt ꝑfectio ſicut ſomnus. oꝑari aūt oꝑa vite. ꝑfectio ſicut vigilia. Q aūt in eadem definitōne Auicenne addit̉ inſtrumentalis. ponitur ꝓ organico. Organicū em̄ eſt qd̓ mouetur a motore intrinſeco ꝯnaturali ſibi ēt vnito. Perhoc aūt ꝙ ſubdit oꝑa vite. notat ſcd̓am ꝑfectōnem queeſt ſicut vigilia et finis ꝓpter quem datur anima ille em̄nō ꝯſiſtit in potentijs. ſed in operationibꝰ. Quia potentia ẜm ꝙ potentia nō eſt ꝑfectio niſi ſicut ſomnꝰ.Sꝫforte diceres. Om̄is forma naturalis eſt ꝑfectio primacorꝑis naturalis. Et ſic definitio p̄dicta Auicenne nōꝯuenit ſoli anime. ſed etiā forme naturali. ⁊ ꝑ ꝯſequensnō eſt eadem cum definitōne ph̓i quā dat de anima Sꝫad hoc dd̓m eſt. licet forma naturalis ſit ꝑfectio corꝑisnaturalis et materie. tamē nullius corꝑis eſt ꝑfectio adoꝑa vite. Et ita per hoc ſeꝑatur anima a quacunqꝫ forma naturali. Democritus tamē qui de om̄ibus ſe in-