SecundusLiber
Animal autem ꝓpter ſenſum primum. Etnanqꝫ que non mouentur neqꝫ mutantia locuꝫ:habentia autem ſenſum animalia dicimus. etnō viuere ſolū. vident̉ āt ⁊ hmōi multa eē aīalium. manētia āt cū ſint natura hn̄t ſolū ſenſum.Senſuū āt pͥmo ineſt oībꝰ tactꝰ. Sicut āt vegetatiuū p̄t ſęꝑari a tactu. ⁊ oī ſenſu. ſic et tactꝰ abalijs ſenſibꝰ. Uegetatiuū āt dicimꝰ hmōi ꝑtemaīe qua et vegetabilia ꝑticipant. Aīalia āt oīa videntur tangēdi ſenſuꝫ habētia. Propter quā ātcām vtrūqꝫ hoꝝ accidit poſteriꝰ dicemꝰ Nuncāt intantū dictū ſit ſolū ꝙ eſt aīa hoꝝ q̄ dicta ſtꝭpͥncipiū. et his determinata ē vegetatiuo. ſenſitiuo. intellectiuo et motu.Hic ꝯn̄r ꝓbat ſenſitiuū eſſe gradū vite. Et hoc ſic.qꝛ aīalia hn̄t vitā et nō hn̄t illā ꝓpter aīam vegetatiuaꝫtm̄. ſicut plante. gͦ ꝓpter aīam ſenſitiuā ſiue pͥmū ſenſuꝫqͥ ē tactꝰ. Poteſt at h̓ gradꝰ qͥ eſt ſenſitiuū ſeꝑari a motiuo. qꝛ illa q̄ nō mouent̉ de loco ad locū. ſꝫ manēt vni loco adherētia ſicut ſunt ſpongia marina. ⁊ q̄dā oſtrea etconchylia ſunt animalia. et nō ſolum viuentia. ergo in talibꝰ ſenſitiuū ſeꝑatū ē a motiuo ẜm locū. Senſus āt primus ꝓpter quē aīal ē aīal qͥ ineſt talibꝰ aīalibꝰ īmobilibꝰē ſenſus tactꝰ. qꝛ illo poſito nō nccē ē aliquē alioꝝ ineē.ſꝫ alijs ſenſibꝰ exn̄tibꝰ in aliqͦ neceſſe ē eū ineſſe. Quēadmodū em̄ vegetatiuū ſeꝑat̉ a ſenſitiuo ita hic ſenſus abalijs ſeꝑari p̄t. Uegetatiuū āt dicimꝰ hmōi pͥncipiū vite ſiue hmōi aīam. q̄ vegetabilia ꝑticipant. ⁊ aīalia oīa.vt iā dictū fuit ad minꝰ hn̄t ſenſum tactꝰ ꝓpter qd̓ tactus nō tm̄ ē vnꝰ de nūero qͥnqꝫ ſenſuū ꝑticulariū. ſꝫ etiādrā ꝯſtituēs et faciēs aīal. ꝓpter quā āt cām vtrūqꝫ iſtorum accidit ſcꝫ ꝙ vegetatiuū ſeꝑat̉ a ſenſitiuo ⁊ tactusa reliqͥs ſenſibꝰ poſteriꝰ erit dd̓m. Nūc āt hoc dixiſſe ſufficiat ꝙ aīa oīm modoꝝ vite ſit pͥncipiū ⁊ diuiſa et determinata ē his vegetatiuo. ſenſitiuo. intellectiuo ⁊ motiuo ẜm locū. Dicunt̉ āt p̄dicta ẜm dn̄m albertū aīamdeterminare. qꝛ ſunt pͥncipia viuēdi q̄ aliqn̄ ſeꝑata a ſeinuicē in diuerſis reꝑiunt̉. eo ꝙ q̄dā ſunt vegetatīa tm̄.et q̄dā vegetatiua ⁊ ſenſitiua. ⁊ qͥdā cū his mouent̉ ẜmlocū et quedā cū his habent intellectū¶ Utꝝ aūt vnūqͦdqꝫ hoꝝ eſt aīa. aut ꝑs aīe.etſi pars vtrum ſic vt ſit ſeꝑabilis ratōne ſolumaut et loco.Hic ph̓s mouet dubitatōnem circa p̄dicta dicēs ꝙdubiū eſt vtꝝ vnūqd̓qꝫ p̄dictoꝝ pͥncipioꝝ ſit aīa ꝑ ſe diuiſa ꝑ eſſentiā ab alia Ita ꝙ in vno viuēte eſſent pluresaīe quēadmodū voluit plato. Aut vnūqd̓qꝫ p̄dictoꝝ ēꝑs aīe. ita ꝙ ſint vniꝰ aīe potētie. Et ſi hͦ tāqꝫ rōni ⁊ veritati ꝯſonū ꝯcedat̉. dubiū ē. An talis ꝑs aīe ſit a totoſuo. qd̓ ē aīa. ſeꝑabil̓ rōne tm̄. aut etiā ꝑ eſſentiā ⁊ locumſiue ſubiectū quēadmodū Plato voluit.De qͥbuſdā qͥdē nō ē difficile videre. Quedāāt dubitatōem hn̄t. Sicut em̄ in plātis q̄dā diuiſa vident̉ ⁊ viuētia ſeꝑata abinuicē. tāqͣꝫ exn̄te
in his aīa. actu qͥdē vna in vnaqͣqꝫ plāta. potentia āt pluribꝰ. ſic videmꝰ ⁊ circa alteras drās aīeaccidere. vt in entonijs deciſis. Etem̄ ſenſumvtraqꝫ ꝑtiū hꝫ et motū ẜm locū. Si āt ſenſum ⁊phantaſiā et appetitū vbicūqꝫ em̄ qͥdā ſenſus ē.et leticia et triſticia eſt: Ubi autem hec ſunt exneceſſitate et deſiderium eſt.Hic ph̓s aggredit̉ ſolutōem p̄dicte dubitatiōis dicens ꝙ in qͥbuſdam nō eſt difficile iſtud videre. ſicut inaīalibꝰ ꝑfectis q̄ ſunt valde diuerſe cōpoſitōis in organis corꝑis. qͦꝝ ptātes aīales ſunt valde diuerſe. ꝓpt̓ qd̓diuiſis eoꝝ corꝑibꝰ ſtatim moriunt̉. qꝛ aīa expirat ⁊ nōp̄t ſaluari cū nō inueniat in vna ꝑte totā diuerſitatē organoꝝ quā reqͥrit ꝓpter drām ſuaꝝ ptātū. In iſtis igit̉potētie aliq̄ diſtinguunt̉ loco ⁊ ſubiecto. qꝛ in alio loco ēviſus. in alio auditꝰ. in alio olfactꝰ. Sꝫ in qͥbuſdā nō ēfacile ꝯſiderare ſicut in plātis ⁊ in aīalibꝰ īꝑfectꝭ In plātis qͥdē qꝛ ille diuiſe ꝯualeſcunt. Ita ꝙ q̄libet ꝑs diuiſavidet̉ viuere eo ꝙ plāte hn̄t corꝑa valde ſil̓ia. ⁊ organanō ex diuerſis cōpoſita. ſꝫ qͣſi hogenea. ⁊ ſic q̄libet parsp̄t eſſe os ⁊ organū. ſaluās naturā in talibꝰ Et iō in talibꝰ aīa videt̉ eē tota in qͣlibet ꝑte ẜm eſſentiā ⁊ ptātemita ꝙ ptātes nō ſunt loco a ſe inuicē diſtincte. In aīalibꝰetiā īꝑfectis ſiue anuloſis. q̄ ſunt ſil̓ia. ſꝫ nō oīno. quoruꝫcorꝑa cōponūt̉ ex circulis qͥbuſdā ſiue anulis. ſicut ſuntſerpētes et lumbrici lacerte et anguille. ꝟtutes aīe etiaꝫmanēt in ꝑtibꝰ diuiſis. ſi diuidant̉ ꝑ tranſuerſum ſiue inlatū. Si vero ꝑ totā lōgitudinē corpoꝝ ſuoꝝ in duo diuidant̉. diuidet̉ qͥlibet circulꝰ in duos ſemicirculos. ⁊ qꝛcirculis illis vtebant̉ ꝓ mēbris officialibꝰ in ſenſu et inmotu. iō tali diuiſione in eis facta. ſtatim moriunt̉ et iacent īmobilia. eo ꝙ nullū organū hn̄t in qͦ fiat oꝑatio ſenſus vel motus. In p̄dictis gͦ aīalibꝰ ꝯfundunt̉ etiā aīepotētie tāqͣꝫ loco ⁊ ſubiecto indiſtincte ſic̄ ⁊ aīa nō reqͥrit tantā organoꝝ diſpōem in eis ſicut in aīalibꝰ ꝑfectisꝓpt̓ qd̓ vt d̓t ph̓s. videt̉ ī eis eē vna aīa actu ⁊ plures potentia. ſicut de ꝯtinuo dicimꝰ. eo ꝙ q̄libet ꝑs diuiſa hꝫſenſum ⁊ motū ſaltē dilatatōis ⁊ ꝯſtrictiōis. ⁊ ſi hꝫ ſenſum. oꝑtꝫ ꝙ habeat voluptatē et triſticiā qꝛ ſenſus ꝯuenientis ingerit voluptate. ⁊ incōueniētis triſticiā. ꝓpterqd̓ vtriqꝫ ꝑti ineſt appetitꝰ. ⁊ qꝛ p̄dicta ſine oī phantaſiaeē nō pn̄t. qꝛ motꝰ factꝰ a ſenſu e phantaſia. ergo in iſtꝭpotentie aīe nō ſunt loco et ſubiecto diſtincte.De intellectu āt et ꝑſpectiua potētia nihil adhuc manifeſtū ē ſꝫ videt̉ genus alteꝝ aīe eē. Et hͦſolū ꝯtingere ſeꝑari ſicut ⁊ ꝑpetuū a corruptibiliRelique āt ꝑtes aīe manifeſtū ex his ꝙ nō ſeꝑabiles ſunt. ſicut qͥdā dicūt. Rōne āt ꝙ altere manifeſtū ē. Senſitiuo em̄ eē ⁊ opinatīo alteꝝ Siqͥdem et ſentire ab ip̄o opinari. ſimil̓r aūt et aliorum vnūquodqꝫ que dicta ſunt.Hic ph̓s ponit ſententiā ſuā de intellectu dicēs. ꝙde intellectu ⁊ potētia ꝑſpectiua q̄ ē intellectꝰ ſpeculatiuus. nō ē manifeſtū an ſit aīa aliqͦ. aūt ꝑs aīe. eo ꝙ nō ēalicuiꝰ corꝑis actꝰ. ⁊ iō videt̉ eē alteꝝ genꝰ aīe qd̓ contingit ſeꝑari a corpore et a vegetatiuo et ſenſitiuo ſicut