Druckschrift 
De anima : Mit Epitoma von Gerardus de Harderwijck
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

LiberPrimus

et nūce que deſcēdit ſpondiles dorſia qͥbus orſunt̉ nerui motiui. Uiuere vero qͥdam attribuit ẜm vnam partēiſtaꝝ partium que eſt vegetabilis ſicut Dyoniſius ph̓usdiffiniens vitam d̓t. eſt motus generis nutribilis naturam aſſequēs Alij aūt vt Plato dixit viuere eſſe ẜm aliaꝫcauſam que ſita eſt in corde influit vitam corꝑi arterias ẜm ſpūm qui vehit vitam Alij vero cōmuniter dixer̄tvitam ineſſe ẜm quālibet p̄dictaꝝ potentiaꝝ Illi aūt dixerunt aīam in eodem corꝑe partita eſſe diuerſas eſſentias rōnes habent vel habebāt Quia q̄cunqꝫ ſeꝑata inueniuntur loco ſubiecto. aliquādo ẜm naturā ẜm eſſentiam diuerſa ſunt. etiam quādo in eodē cōtinente ea inueniunt̉. Inuenimus aūt aliquādo vegetatiuū ſine ſenſitīoet motiuo ẜm locum ſine concupiſcentia ſicut in plantisIn qͥbuſdam aūt inuenimus ſenſitiuū ſine motiuo ẜm locum. vt in ſpongia oſtreis conchylibus qͥbuſdaꝫ. Alter aūt inuenimus motiuū ẜm locum abſqꝫ ſenſu ſicut inintelligentijs. in qͥbus etiam eſt concupiſcentia deliberatio appetitus. eo nullius egent ẜm naturā Cumigitur p̄dicta ſunt ſeꝑata ẜm locum ſubiectū. conſtatſunt diuerſe eſſentie nature Amplius aūt qm̄ que in corpore ſunt ẜm diuerſas differentias tꝑis ſunt diuerſa in eſſentia natura Eſt aūt pͥmo ẜm tempus vegetari et alimento vti qͣꝫ cōcupiſcere ſentire mouere ẜm locum. etpͥus eſt cōcupiſcere qͣꝫ mouere ẜm locum motu ꝓcedentede loco ad locum. prius ſunt iſta qͣꝫ intelligere. ergo iſtaom̄ia drn̄am vidētur habere in eſſe natura. Amplius.cunqꝫ in diuerſis diuerſaꝝ ꝯmixtionū corꝑibus ſubiectaſua q̄runt. diuerſa ſunt in eſſe natura. quia ſicut ſe habetſuſceptibile ad ſuſceptibile ita ſe hꝫ ꝑfectio ſuſcepta vniusad ꝑfectionem ſuſceptam ab altero. Sic aūt ſe habent ſupetius inducte aīe. eo vna eſt in cerebro. altera in epate.et tercia in alteriuſmodi cōmixtionis compōnis mēbrohabet ſuſcipi. Igitur ip̄e ſunt diuerſe in eſſe ſubſtātia etnatura Hec aūt p̄dicta induxit pͥmū pythagoras intum eis p̄buit aſſenſum diuerſa dixit eſſe ꝯgregata aīalia in vno aīmali Ita dixit ep̄ar eſſe aīmal matricemaliud aīmal. cor aliud aīmal principale inter illa. cerebrum obtinere locū ſublimis celeſtis aīmalis. Et poſteaveniēs Plato correxit errores in ꝑte non in toto. Dixitem̄ hec om̄ia diuerſas eſſe ſubſtātias ẜm ſitum eſſe. ſꝫ tamen vnam aīam. ideo ꝯſtituereˡ vnū aīal eo ꝯueniātom̄ia in animādo Animatum em̄ anima ꝑfecta debet habere cognitionē appetitū motum vegetatōem. propter quod dixit Plato. hec diuidūtur licet ſint ſubſtātiediuerſe. tamē non ſunt niſi ꝑtes aīme Quia non animātẜm ꝑfectum modū animatōis. eſt vt ip̄e dixit ex hocalicui conueniāt om̄ia illa qͥbus animatū differt ab inanimato. Et hunc errorē ſequunt̉ qͥdam philoſophoꝝ latinorum p̄cipue in vegetabili ſenſibili rōnali dicunt eſſe diuerſas ſubſtātias vnam aīam in corꝑe homīs. adducētes in aſtipulationem ſue poſitiōis hoc quod ph̓s. xvi. deanimalibus d̓t non eſt viuū animal ſimulDicunt itaqꝫ qͥdam partibilem ipſam et alioautem intelligere alio qͥdem cōcupiſcere Quidigitur continet animā ſi partibilis eſt apta nata. Non em̄ vtiqꝫ corpus videtur. videtur eniꝫcontrariū magis aīma corpus cōtinere. Egrediente em̄ expirat marceſcit. Si igitur alterū

aliquid vnaꝫ ip̄am facit illud maxime̓ vtiqꝫ eritanima. Oportebit aūt iterum illud querere.vtrum vnū aut multipartiū ſit. Siqͥdem enimvnū eſt propter quod mox animā vnum.Si vero diuiſibile iteruꝫ ratio queret quid eſtcontinens ſic vtiqꝫ procedet in infinitum.Hic ph̓us reprobat p̄dictam opinionem dicens homo in quo ſunt om̄ia p̄dicta ſcꝫ intellectus ſenſus. ⁊c̄. eſtaliquod vnum in natura. tale aūt vnum non fit vnum apluribꝰ vt plura ſunt. oportet ergo illa ſunt vnita. Querēdum igitur eſt ab eis quid continet vnit aīam ſi ipſade ſui natura apta nata eſt eſſe partibilis ꝑtita vt vnuꝫfaciat Et non poteſt dici vniens illa ſit corpus. Qꝛ corpus non cōtinet vnit animā. ſed econuerſo anima ē quevnit continet corpus Cuius ſignum eſt. quia aīa egrediente morteꝫ de corpore. corpus ſtatim incipit deperdere vnionem continuitatem ſuā. tunc em̄ pͥmo ex ipſo expirat calidum. quod ſecū ad ſuꝑficiem educit continuanshumidū. ſic marceſcit diſſoluit̉ corpus Igitur non vniuntur nec faciūt vnum ex hoc continētur in corꝑe vno.ſed potius vnū aliquid erit qd̓ continet. corpus ergo vniuntur in aliquo incorꝑeo Querendū igit̉ eſt vtrum illudſit ſubſtātia vl̓ accidēs Si dicatur ſcd̓m tūc accidēs vnitſubſtantiā quod eſt maximū incōueniens. Qꝛ nulla multitudo ſubſtantiaꝝ reducit̉ ad accidens. ſed om̄is multitudo accidentiū ad ſubſtantiā reducitur ſicut ad vniens.Adhuc aūt illud accn̄s vel erit cōmuniter accn̄s. aut accidens inſeꝑabile. Si eſt cōiter accn̄s tunc poterūt eſſe ſineillo tunc ſtꝭ pl̓a vt plura. igit̉ plura vt plura ꝯſtituūt vnūqd̓ eſt intelligibile Si aūt accn̄s inſeꝑabile ab eis. tūc nunqͣꝫ ꝯtinget ea ſeꝑari. quod ad ſenſum eſt falſuꝫ. Quia ſepeiſta in diuerſis reꝑiunt̉ ſubiectis Adhuc ſi vnū ſint in accidente tunc faciens vnū aliquid qd̓ eſt vel leo ſit accidens. homo igitur leo cetera aīalia non erunt ſigillat īvnū ſubſtantial̓r. ſed accn̄taliter. quod ridiculoſum ē Sivero detur vt d̓t Areſtoteles vniēs ea que ſunt in vnocorꝑe ſit forma ſubſtātialis ſit altera a ſubſtātia ipſoruꝫ.tunc ſeqͥtur illud vniens magis eſſe aīam qͣꝫ iſta Quia inhoc ſolo differt aīma ab alia forma naturali. ip̄a vna inſe exiſtens diuerſas potentias diuerſa agit in eo. cuiusip̄a eſt ꝑfectio Itaqꝫ illoꝝ quodlibet agit ſe Cetere autem forme naturales eēntialiter ſe faciunt niſi vnūſicut calidum calefacit. frigidū frigefacit. De illo aūt vniente ea que ſupra ꝯmemorata ſunt. q̄remꝰ vtrum ſit multarum partiū non vnitaꝝ. aut ſimpl̓r ſubſtantia vna. Etſiqͥdem diuerſarum partiū oportebit et ip̄m habere aliqd̓vniens. hoc procedet in infinitum niſi ſtetur in aliqͦ vnoquod eſt diuerſarū ꝑtium Si aūt ſtatur in aliquo vnotali tunc neceſſe eſt dicere mox ſine altero aliquo vniētevna eſt ſubſtantia que eſt aīa. vnit in ſe diuerſas potentias. ſupra ſunt cōmemorate. Quia melius eſt mox fierivnū qͣꝫ aliud. Preterea ſubſtantia magis vnit ꝓprietates qͣꝫ aliquid aliud poſterius ſubſtantia ſumptumDubitabit autem aliquis et de ipſius partibus quam poſitionem habet vnaqueqꝫ in corpore. Si em̄ tota anima om̄e corpus continetcontinet partium vnamquāqꝫ continere aliquid corporis. Hoc autem aſſimilatur impoſſibili. Qualem em̄ partem aut quomodo intel