Tractatus ietudusLibri primi de aīa

num ⁊ operatōnum eius vt aſſignet in eis cauſas cognitōnū ⁊ ſenſuum ⁊ leticiaꝝ ⁊ triſticiarum ⁊ alioꝝ q̄ ſunthis ſimilia. Si enim numerus conſtituit aīam tunc diuerſitas numeroꝝ cōſtituet vires aīe diuerſas ⁊ opera ⁊ paſſiones. Sicut autem ſuperius deridendo dictū eſt etiamſi cui licentia diuinandi conceditur de tali vnitatum ⁊ numeroꝝ diuerſitate non erit ei facile in tali diuerſitate numeros fingere.Ribus autem modis traditis ẜm quosdefiniunt animā alij quidem maxime motum enunciauerunt in mouendo ſeipſum. Alijautem corpus ſubtiliſſimū aut incorporaliſſimū aliorum. hec autem quas dubitatōnes etſubcontrarietates habent p̄teriuimus fereHic ph̓s ſummat opiniones antiquoꝝ dicens ꝙ tribꝰtraditis ẜm que antiqui maxime aīam definiūt alij maxime in definitōne anīe ponunt ꝙ eſt mouens ſeip̄am. Alijaūt corpus ſubtiliſſimum aut incorporaliſſimū inter alia.Qui aūt definierūt eam per mouens ſeip̄am tam iſti qͣꝫ illi fuerunt. Sꝫ corpus ſubtile ⁊ incorꝑale ponentes aīamꝓpter tria diuerſificati ſunt. Quidā em̄ non dixerunt eameſſe corpus. ⁊ tamen hoc ſequebatur ex eoꝝ poſitōne ſicutfuerunt illi qͥ dixerūt eā eſſe numerū vel vnitates motasQuia vnitates mote neceſſario hn̄t ſitū. ⁊ ideo ip̄as ſeq̄t̉eſſe corpora vel aliqͥd corꝑis. Secundi fuerunt dicenteseam eſſe ſpheras indiuiſibiles. Tercij dixerūt eā eſſe harmoniam corꝑis. ⁊ hi tamen nō directe dicunt eam eſſe corpus ſed corpoream formā. Hec aūt quas habeant cōtraſe obiectiones dubitatōnū ⁊ quas habent ſubcontrarietates iam fere dicit Areſtoteles preteriuimus ſiue executiſumus. Subcontrarietates aūt dicunt̉ qn̄ rōnes ſe inducentes habuerūt veras licet poſitio erronea fuerit ⁊ ideopretereundo ⁊ abijciendo illas tetigit ph̓s.Relinquitur autem conſiderare quomododicitur ex elementis ipſam eſſe. Dicunt enimquatinus ſentiat ea que ſunt ⁊ vnumquodqꝫcognoſcat. Neceſſariū autem eſt accidere multa et impoſſibilia rationi. Ponunt enim cognoſcere ſimile ſimili tanqͣꝫ acſi animam res ponentes. Non ſunt autem hec ſola. multa veroet alia. Magis autem fortaſſis infinita numero que ſunt ex his. Ex quibus igitur eſt vnūquodqꝫ horum cognoſcere animam ⁊ ſentireſed compoſitum non cognoſcet neqͣꝫ ſentiet vtquid deus homo aut caro aut os. Similiteraut quodlibet aliud compoſitorum. Non em̄quolibet modo ſe habentia elementa horumvnumquodqꝫ ſed ratione quadam ⁊ compoſitione ſicut Empedocles dicit os et terra. Terra autem bene apta id eſt bene amplis receptaculis duas ex octo partibus ſortita eſt quattuor aut vulcani oſſa autem alba ſunt. Nihiligitur profectus eſt elementa in anima eſſe niſiet rationes inerunt ⁊ compoſitio. Cognoſcet

enim vnumquodqꝫ ſimile. Os autem aut hominem nihil niſi ⁊ hec inerunt. Hoc autē qd̓impoſſibile ſit nihil oportet dicere. Quis em̄dubitabit ſi inerit in anima lapis aut homo.ſimiliter autem et bonum ⁊ non bonum eodeꝫmodo et de alijs.Hic ph̓s ꝓſequitur opinionem aliam dicens ꝙ modoconſiderandū eſt quomodo anima dicitur eſſe ex elemētisvolens Qꝭ quidam antiquorum ideo dixerunt aīam eſſeex elementis oīm vt omnia ſentiret. ⁊ cognoſcat vnumqd̓qꝫ entium ꝑ hoc quod eſt ſimilis illi. Sed neceſſariū eſt ꝙad iſtam poſitōnem ſequant̉ multa impoſſibilia Ponuntenim ꝙ anima cognoſcat ſimile ſimili tanqͣꝫ ponentes resipſas in anima ſimiles rebus exterioribus quas cognoſcit ſed certum eſt ꝙ non ſoluꝫ ſunt in rerum natura. quevocamus elementa vel principia rerum. ſed ſunt multa alia ab eis. magis aūt fortaſſe ſunt infinita. ad minus potētia ⁊ ſucceſſione que fiunt ex elementis. quoꝝ vnumqd̓qꝫanima cognoſcit. ꝓpriam cognitōnem habens de eorumquolibet. Et ſi anima cognoſcat ⁊ ſentiat elementa ex qͦbus eſt vnūquodqꝫ eoꝝ que fiunt ex eis. adhuc dubiū eſtquō ꝓpter hoc ſentiet cōpoſitū ex illis vt quis deus Iuppiter. vel ſol. aut quid homo. caro vel os ⁊ ſic de alijs cōpoſitis. non em̄ ſufficit ad hoc vt cognoſcat̉ cōpoſitū cognoſcere ex quibꝰ eſt cōpoſitū ſed ex quibꝰ ⁊ qualibꝰ eſt. hoceſt in qua ꝓportione componant̉. ⁊ que ſit rō compoſitionis eoꝝ in hoc ⁊ in illo. nō em̄ elementa quolibet modo ſehabentia componūt vnumquodqꝫ compoſitoꝝ. ſed determinata rōne ꝓportōnis ⁊ determīata compoſitōe que diuerſificant̉ ẜm vnumqd̓qꝫ. ſicut ⁊ Empedo. dixit ꝙ os cōponit̉ ex quattuor elementis. ita ꝙ ip̄m eſt humꝰ ſiue terra coaptata alijs elementis in amplis pͥoris. Amplos aūtdicit pͥoros ſiue vaſa quia terra groſſa eſt ⁊ non niſi in amplis pͥoris capi poteſt et amplioribus poris indiget quibꝰcoaptetur qͣꝫ cetera elementa eſt. Talis eſt aūt ẜm Empedo. ꝓportio compoſitōnis eius ꝙ duas ex octo ꝑtibushabet terre cuiꝰ ꝓpria eſt nigredo ſiue priuatio luminis. ⁊quattuor ex octo dedit vulcano ſiue igni qui eſt res albaet calida vt idem dixit ⁊ ideo vincentibꝰ ꝓprietatibꝰ ignisſuper ꝓprietates terre. oſſa ſunt facta alba ⁊ dura. Unamaūt ꝓprietatem ex octo dedit aque ⁊ vnā aeri. Si igiturvnumquodqꝫ alioꝝ ſimiliter habet determinatā ꝓportionem ⁊ compoſitōnem ex qua oportet ip̄m cognoſci. ſi perſuum ſimile cognoſci debeat. tunc nihil eſt profecto dicereelementa eſſe in anima. niſi rōnes ꝓportionū quibus componunt̉ res. ineſſe dicant̉. ⁊ niſi etiam realiter in aīa eē ponatur ip̄a rerum compoſitio. ⁊ hoc eſt ideo qꝛ dicūt ꝙ aīacognoſcit vnūquodqꝫ qd̓ eſt ſibi ſimile ẜm rem ⁊ naturaꝫOs igitur ⁊ hoīem non cognoſcit niſi ⁊ hec ineſſe dicant̉Qꝭ autem impoſſibile eſt omnia entia ſimplicia ⁊ cōpoſita eſſe in aīa nemo dubitat nec vnqͣꝫ aliquis dubitauit.nullus em̄ qͣꝫtūcunqꝫ imperitus dicit ꝙ lapis ẜm eſſe lapidis ſit in anima ⁊ bonum ẜm eſſe boni. ⁊ aſinus ẜmeſſe aſini.Amplius autem cum multipliciter id qd̓eſt ſignificat aliud quidem hoc aliquid aliudquantitatem aut qualitatem aut ⁊ quoddamaliud diuiſorum predicamentorum vtrum ex