Druckschrift 
De anima : Mit Epitoma von Gerardus de Harderwijck
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

De opinionibusantiquorum.

infrigidato Dicere aūt aīa ẜm ſeip̄am moueat̉ iraſcēdoſil̓e eſt ac ſiquis dicat aīam ẜm ſe moueri texendo vel edificando. em̄ aliqͥs texit vel edificat eſt ab aīa motꝰ. etid qd̓ ſubijcit̉ motui. id qd̓ mouet̉ eſt manus vel pes vl̓aliqd̓ alioꝝ menbroꝝ exterioꝝ. Et ſil̓r qn̄ iraſcitur vel timet vel gaudet eſt motus ab aīa. qd̓ ſubijcit̉ motui eſtcor vel aliud menbrū interius qd̓ mouet̉. Et facitplus aīa qͣꝫ illud qꝛ iſta drn̄t niſi in hoc in iſtis mouetur menbrū intrinſecū occultum. ideo vulgus creditin iſtis mouet̉ aīa. In illis aūt vident moueri menbra exteriora. dicūt in talibꝰ moueri corpꝰ vel cōiunctuꝫ excorꝑe et aīa. Melius aūt dicit̉ totum hoīem miſereri autaddiſcere aut intelligere qͣꝫ aīam. qꝛ actōnes oꝑatōnesſunt ſuppoſitoꝝ ꝓprie cōiunctoꝝ ẜm potentias. potentias naturales. que inſunt aliqn̄ aīe. aliqn̄ corꝑi. Quādo vero d̓r hoīem moueri in aīa vel aīam ẜcat rei motum eſſe in aīa vel aīam tanqͣꝫ motus in aīa exiſtat. quaſi in ſubiecto qd̓ mouet̉. ſed fiunt motus illi dupliciter. aliquādo em̄ ꝑtingūt ab exterioribꝰ vſqꝫ ad ip̄am. aliqn̄ ātſunt ab ip̄a vt ſenſus ( eſt motus ſenſibiliū ſpecieꝝ) eſtpertingens ab exterioribꝰ vſqꝫ ad aīam. Reminiſcētia ātet memoria incipiūt ab aīa veniūt vſqꝫ ad motus ſenſibiliū ſpecieꝝ que ſunt in organis ſenſuū. vſqꝫ ad quietesſenſuum eo ſenſus non ſemꝑ mouent̉ ẜm actū.Intellectus aūt videtur in fieri ſubſtantiadam exiſtens corrumpi.Hic oſtendit quō aliud eſt de intellectu di. intellectꝰpoſſibilis quo eſt aīa oīa intelligibilia in fieri. videt̉ eſſedam ſub̓a ſeꝑata videt̉ corrumpi aliquo modo corruptō ne corporis. Quod ſic oſtendit̉ Accipiat̉ ex phyſiceintellectū eſſe potentiā. intellectuali forma determinatuꝫvl̓ ens in natura qd̓ eſt an̄ corporeitatē. Tūc arguitur ſicOīs potentia que ē aliqͥd in fieri ſi debeat eſſe aliqͥd in natura neceſſe eſt ipſa ſit formā dantem eſſe illi rei naturali diſtincta determīata. intellectꝰ aūt poſſibilis ē potētia eſt oīa in fieri ẜm intellectū ſit in natura iſta potentia iſta forma eſt intellectualitas determīata diſtīcta. ē ſubſtātia quedā ſeꝑata. qꝛ om̄e ſeꝑatum in genereſubſtantie hn̄s potentiā actū in ſeip̄o ē ſubſtantia. Habetur aūt ex p̄dictis ip̄a eſt incorporea ante quātitatemcorporis contrarietatē ẜm naturam exiſtens. licetcedat ip̄m tꝑe. Illo fundamento poſito. Arguit̉ ſic. Nihil eoꝝ que ẜm naturam ſunt precedentia quedam corrūpuntur corruptō ne eorum que ſequūtur ip̄a. intellectꝰ ſiue aīa intellectualis ſic ſe hꝫ ad corpꝰ phyſicū. īpoſſibileeſt corrūpi corꝑis phyſici corruptōne.Maxime aūt corruperet̉ vtiqꝫ ab ea que eſt inſenio debilitate. Nūc aūt forte quēadmodumin ſenſitiuis accidit. Si em̄ accipiat ſenior oculū iuuenis videbit ſicut et iuuenis quare ſeniū eſt in ſuſtinendo aliquid aīam ſed ī quoſicut in ebrietatibꝰ infirmitatibꝰ. Intelligereigit̉ ꝯſiderare marceſcūt alio quodā interiꝰcorrupto ip̄m autē impaſſibile eſt. Intelligereaūt et amare odire ſunt illiꝰ paſſiones ſꝫhuius hn̄tis illud ẜm illud hꝫ. Quare hoccorrupto reminiſcit̉ neqꝫ amat. em̄ illiꝰerant. ſꝫ cōis. qd̓ quidē deſtructū eſt. intellectꝰ

aūt fortaſſis diuinū aliquid et impaſſibile eſtQuod quidem igitur non poſſibile moueri animam manifeſtum ex his. Si autem penitꝰnon mouetur manifeſtum. qm̄ neqꝫ a ſeipſaHic ph̓s poſt p̄dictā demonſtratōnem adducit ꝑſuaſionem ꝑſuadet̉ intellectus non corrumpit̉ corruptōecorporis dicens ſi intellectus poſſibilis corrumperet̉ corruptō ne corporis. oporteret etiam alteraretur alteratōne corporis ſicut videmus alterari viſum. auditum. etomnes virtutes quaꝝ eſt cōmunicatio cum corpore. licethoc per accidens conueniat ip̄is virtutibus per ſe organis ip̄aꝝ Si autem ſic alteraretur intellectus hoc eēt maxime a debilitate que eſt a deſtructōne corruptōnis ẜmnaturam. hec eſt debilitas ſenij. In illa autem debilitātur virtutes anime. ſed debilitas illa non per ſe accidittutibus que operant̉ in organis ſed ipſis organis ſicut dictum eſt quoniam ſi ſenex accipiat medicinam vel aliācompoſitōnem oculum hmōi qui eſt clarus purus. ip̄evidebit ſicut iuuenis. ergo hec debilitas que non redundat ad virtutem anime niſi per organum nullo attingit virtutē incorporeā. cuiꝰ nullū oīno ē organū talis ātvirtꝰ ē intellectꝰ poſſibilis Seniū em̄ ē ī ſuſtinēdo aliqͥd aīaꝫ ſꝫ in ſuſtinēdo aliqͥd corpꝰ in ē aīa. Sic̄ et ebrietas quedā alie infirmitates que oppilant rōnem. nonfaciunt hoc niſi per alteratōnes quibus alterant corpusſicut ſpiritum animalē cerebrum. hmōi partes aliasa quibus accipit intellectus ſpecies intelligibiles Et heceſt ſimpliciter cauſa mox quidam delyrant ex inordinatione diſſolutōne corporis in quo eſt phantaſia. a quaaccipit intellectus. quia licet intellectus non cōmunicet̉corpori. cōmunicat tamen cum eo quod cōmunicat corpori. Et quia ſic intellectus eſt ſeparatus ideo dixeruntquidam non mouetur per accidens motu corporis. licꝫhoc ſit falſum. eo aīa intellectualis ẜm veritateꝫ vt poſtea dicet̉. eſt vna ſubſtantia ex qua fluunt quedam potentie ſunt virtutes in corpore et cōicantes corpori. Quedam autem non ſunt virtutes in corpore que ſunt ſeparate propter quod anima intellectualis eſt in corpore ſicutdeterminata definita in ipſo. non quidem ſicut locatuꝫeſt in loco. ſed ſicut forma eſt ī ſua materia motor in ſuomoto qd̓ mouet cuiꝰ nihil ē extra id quod mouet̉ mouetur motu corporis Intelligere tn̄ iſtiꝰ intellectꝰ poſſibilis conſumitur in ſenio in morte debilitatur ſicut patetin delyratōne ſenum. alio quodam quod non eſt ſuum organum corrupto. vel debilitato. hoc eſt organū phantaſie imaginatōnis cum quibus cōmunicat intellectuspoſſibilis ẜm actum intelligendo. ipſum autem intellectiuum ẜm ſe eſt impaſſibile. Intelligere autem ẜm actumamare quod eſt paſſio concupiſcibilis. cuius contrariuꝫ eſtodire. ſunt paſſiones aut opera intellectus ẜm ſe ſumpti qͣꝫuis em̄ non ſunt ſine intellectu. ſunt tamen paſſiōesaliarum virium anime que habent intellectus ordinemſunt in ip̄is ẜm ꝑticipant aliqualiter intellectu. ideoſunt huius vel illius virtutis ſenſibilis habentis intellectum ẜm reſultatōnem ẜm habent ip̄m. Quia alias amare odire cōfidere alia ſupra inducta ſūt eēntordinabilia ad honeſtū turpe in moribꝰ. Propter qd̓ dicit. p. in fine pͥmi ethicoꝝ. rōnale ē duplex .ſ. eēntiaparticipatōnem. quorum primum eſt intellectus. ſcd̓meſt obediens aliquo modo rationi ſiue perſuaſibile ab ea.et ideo corruptis his viribusᵉ propter corruptionem